Salman Rushdie "Ojczyzny wyobrażone" - recenzja

Zacznijmy od wyjaśnienia tytułu – wszyscy bowiem żyjemy w przestrzeni na swój sposób wirtualnej, a raczej w wielu przenikających się wirtualnych przestrzeniach. Rushdie odwołuje się tu do koncepcji zawartych w głośnej pracy politologa Benedicta Andersona „Wspólnoty wyobrażone”. Wydana w 1983 r. książka Andersona analizuje źródła i specyfikę nacjonalizmu jako zjawiska bazującego na pewnego rodzaju intersubiektywnej fikcji zwanej narodem. Naród, postrzegany powszechnie jako materialny byt, w rzeczywistości istnieje wyłącznie w umysłach ludzi tworzących wspólnotę, jest to więc w zasadzie zbiorowa iluzja tworzona przez jednostki, które nigdy nie spotkały się ze sobą twarzą w twarz i być może nie mają ze sobą w sensie społecznym nic wspólnego. Te same prawidła dotyczą także innych ludzkich form stowarzyszania się opartych na ideologii, choćby religii czy ruchów emancypacyjnych. Co ciekawe, tytułowy esej Rushdiego powstał przed publikacją książki Andersona – co stanowi dowód nieprzeciętnej intucji pisarza.