Opinie

W Saksonii-Anhalt spektakularnie zwyciężyła AfD. Nie jest to zwycięstwo historyczne, bo jednak nie zdobyła absolutnej większości i musi się teraz zdecydować, czy wziąć władzę ze wsparciem ugrupowania postkomunistki Sahry Wagenknecht. Poczekamy, zobaczymy. Zanim to nastąpi, zapraszam Państwa na krótki spacer przez Saksonię-Anhalt i na trzy skojarzenia, które narzuciły mi się w jego trakcie.

Przedterminowe wybory w Krakowie jak w soczewce pokazują, dlaczego od 2005 r. Polską nieprzerwanie (choć na zmianę) rządzą PiS i Platforma – i dlaczego nikt nie jest w stanie rozbić tego rotacyjnego duetu władzy.

Władimir Putin porównał relacje międzynarodowe do łańcucha pokarmowego, w którym silniejszy pożera słabszego. Ta darwinistyczna wypowiedź rosyjskiego prezydenta pokazała sposób myślenia Kremla o Zachodzie: jego przewaga może być mniejsza, niż wynikałoby z bilansu sił.

Jeśli dyskusja na temat wysokości płacy minimalnej na kolejny rok rozpala się do czerwoności, to znaczy, że mamy wrzesień. Tradycyjnie, jak w rytualnym tańcu, główni bohaterowie tego przedstawienia prezentują swoje ekonomiczne pląsy, a publiczność z utęsknieniem czeka na wielki finał. Jak zwykle dał się zauważyć istotny rozjazd pomiędzy postulatami organizacji przedsiębiorców a oczekiwaniami organizacji związkowych. Pierwsi znają z praktyki wpływ podwyżki płac na finanse przedsiębiorstw. Drudzy patrzą na to często w oderwaniu od realiów ekonomicznych i zależności typu płace, koszty, marża, sprzedaż, rentowność.

Islandczycy nie chcą wejść do Unii ani nawet o tym rozmawiać. To coś więcej niż porażka zwolenników członkostwa na wyspie. Jest to sygnał, że atrakcyjność UE jako projektu geopolitycznego wcale nie jest oczywista. Po Brexicie dalsze rozszerzenie Unii napotyka coraz więcej wewnętrznych przeszkód, a przypadek Islandii pokazuje, że Europa nie wyciągnęła wszystkich wniosków z brytyjskiego rozwodu.

Tajemnicza wizyta szefa CIA Johna Ratcliffe’a w Moskwie wzbudziła szereg komentarzy i spekulacji. W naturalny sposób komentatorzy powiązali ją z wcześniejszą o pięć lat podróżą poprzedniego dyrektora Agencji, Williama J. Burnsa, który starał się ostrzec Rosję przed konsekwencjami inwazji na Ukrainę. W tej logice i teraz powinniśmy mieć do czynienia z jakimś ostrzeżeniem. Przed czym?

Komisja Europejska uznała ChatGPT za bardzo dużą wyszukiwarkę internetową (VLOSE – very large online search engine) w rozumieniu Digital Services Act (DSA). Ta decyzja pokazuje, że narzędzia generatywnej AI nie mieszczą się w jednej regulacyjnej szufladzie. Ten sam produkt może jednocześnie podlegać AI Act jako rozwiązanie oparte na modelu AI oraz DSA jako usługa pośrednia wpływająca na dostęp milionów osób do informacji. Dla przedsiębiorstw korzystających z ChatGPT nie oznacza to bezpośredniego objęcia obowiązkami VLOSE. Powinno jednak zmienić sposób oceny dostawcy, umowy i ryzyka technologicznego.

Otwarcie granicy między Hiszpanią a Gibraltarem w połowie lipca powinno rozpocząć dyskusję na temat minirajów podatkowych w Europie. Luksemburg, Wyspa Man, Wyspa Guernsey, Cypr, Malta, Liechtenstein, Gibraltar, Andora i San Marino łącznie mają terytorium mniejsze niż województwo podkarpackie. Równocześnie odpowiadają aż za ok. 15 proc. nadużyć podatkowych na świecie.

Prowokacja mająca doprowadzić do napięć polsko-czeskich spaliła na panewce. Mimo podsycanych zewnętrznie animozji w sieci nie pojawiły się opowieści o Czechach, którzy wykupują polskie towary i biją polskich turystów, ani zachęty do odzyskania „prapolskiego Trzyńca”. Pytanie, czy jesteśmy przygotowani na kolejne rosyjskie manipulacje, choćby z Litwą w roli głównej?