Sankcja kredytu darmowego nie jest sankcją wyłącznie za wadliwą informację

I. Skąd wzięło się utożsamienie art. 45 z informacją

Źródeł tej narracji jest kilka i wszystkie są zrozumiałe.

Po pierwsze — rodowód historyczny. Poprzedniczka obecnej regulacji, tj. art. 15 ustawy z 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, była konstruowana wokół braku wymaganych elementów dokumentu umowy; przebudowa sankcji w ustawie z 12 maja 2011 r. wynikała z konieczności wdrożenia dyrektywy 2008/48/WE[1].

Po drugie — rodowód unijny. Sankcja z art. 45 u.k.k. jest krajową realizacją art. 23 dyrektywy 2008/48/WE, który nakazuje państwom członkowskim ustanowienie sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających (motyw 47)[2]. Odpowiednikiem art. 30 ust. 1 u.k.k. jest zaś art. 10 ust. 2 dyrektywy — przepis systematycznie ujmowany jako regulacja informacji określanych w umowie w sposób jasny i zwięzły. Ponieważ TSUE orzeka o wykładni dyrektywy, siłą rzeczy posługuje się językiem „obowiązków informacyjnych”. Tak też mówi wyrok w sprawie Lexitor (C-472/23), w którym Trybunał przesądził, że jednolita sankcja krajowa nie narusza art. 23 dyrektywy, o ile naruszenie „może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania”[3].

Po trzecie — rodowód doktrynalny i orzeczniczy. Utrwaliła się formuła, zgodnie z którą dokument umowy ma być zwięzłym kompendium informacji prawnej dla konsumenta, redukującym asymetrię informacyjną między stronami[4].

Wszystko to jest prawdziwe — ale opisuje część zakresu art. 45 ust. 1 u.k.k., a nie jego całość. Przeniesienie unijnej siatki pojęciowej (właściwej dla art. 10 ust. 2 dyrektywy) na całą polską normę sankcyjną jest zabiegiem nieuprawnionym, bo polski ustawodawca objął sankcją także przepisy, które w dyrektywie nie mają odpowiednika w warstwie informacyjnej.

II. Test tekstu: co naprawdę zawiera katalog z art. 45 ust. 1

Zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k. sankcja aktualizuje się w razie naruszenia art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17, art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c u.k.k.[5]

Wystarczy przejść ten katalog, by teza „wyłącznie obowiązki informacyjne” upadła:

• art. 29 ust. 1 u.k.k. — wymóg formy pisemnej (lub równoważnej). To obowiązek formalny, nie informacyjny;
• art. 33a u.k.k. — norma ograniczająca łączną wysokość opłat z tytułu zaległości i odsetek za opóźnienie do poziomu odsetek maksymalnych za opóźnienie[6]. To norma cenowa: określa, ile kredytodawcy wolno pobrać, a nie o czym ma poinformować;
• art. 36a–36c u.k.k. — limit pozaodsetkowych kosztów kredytu (MPKK), obliczany wedle wzoru ustawowego, wraz z sankcją nienależności kosztów w części przekraczającej limit[7].
• art. 5 pkt 7 u.k.k. — całkowita kwota kredytu to środki nieobejmujące kredytowanych kosztów kredytu[13];
• art. 5 pkt 10 u.k.k. — stopa oprocentowania kredytu to stopa stosowana do wypłaconej kwoty;
• art. 5 pkt 6 i 6a u.k.k. — odsetki, prowizje i składki są odrębnymi, równorzędnymi składnikami całkowitego kosztu kredytu.

Ten ostatni przykład jest rozstrzygający dla całego sporu. Kredytodawca może w umowie wskazać koszty pozaodsetkowe w sposób doskonale jasny, zwięzły i zrozumiały — podać ich kwotę, strukturę, terminy wymagalności i prawidłowo je uwzględnić w RRSO — a mimo to naruszyć art. 36a u.k.k., jeżeli koszty te przekraczają MPKK. Konsument jest tu w pełni poinformowany. Deficytu informacyjnego nie ma żadnego. Sankcja z art. 45 ust. 1 u.k.k. przysługuje mimo to.

Nie jest to przypadek redakcyjny. Przepisy art. 33a i art. 36a–36c u.k.k. zostały wprowadzone do ustawy — i jednocześnie dopisane do katalogu z art. 45 ust. 1 — nowelizacją tzw. antylichwiarską z 2015 r.[8], a limity kosztowe zaostrzono kolejną ustawą antylichwiarską z 2022 r. Ustawodawca świadomie rozszerzył zatem sankcję kredytu darmowego z obszaru treści dokumentu umowy na obszar dopuszczalnej ceny kredytu.

Art. 45 u.k.k. jest więc sankcją za naruszenie standardu ukształtowania umowy o kredyt konsumencki w trzech warstwach: formalnej, informacyjnej i materialnej (cenowej). W piśmiennictwie ujmuje się to jako ustawową konwersję zobowiązania odpłatnego w nieodpłatne w razie naruszenia obowiązków „informacyjnych i formalnych” wskazanych w art. 29–33, 33a i 36a–36c u.k.k.[9] — przy czym co do art. 36a–36c bardziej adekwatne jest określenie „materialnoprawnych”.

III. Rozgraniczenie: trzy typy naruszeń i trzy różne uszczerbki

Praktyka procesowa zyskuje na przejrzystości, jeśli konsekwentnie odróżnić:

(1) Naruszenie informacyjne sensu stricto. Konstrukcja ekonomiczna umowy jest zgodna z ustawą, wadliwy jest wyłącznie jej opis — informacja niepełna, nieczytelna, rozproszona. Uszczerbek konsumenta ma charakter poznawczy: utrudniona ocena zakresu zobowiązania i porównanie ofert. To dokładnie ten typ naruszenia, do którego przystaje test z wyroku Lexitor.

(2) Naruszenie materialne (cenowe). Postanowienie umowy samo w sobie kształtuje świadczenie konsumenta sprzecznie z normą ustawową. Uszczerbek jest majątkowy i mierzalny w złotych. Tu należą art. 33a i art. 36a–36c u.k.k. Pytanie o „wpływ na decyzję konsumenta” jest w tym wypadku bezprzedmiotowe: naruszenie normy bezwzględnie obowiązującej jest zupełne bez względu na stan świadomości adresata ochrony. Warto przypomnieć, że na gruncie art. 45 u.k.k. część doktryny konsekwentnie broni poglądu, iż zakres i istotność naruszenia są prawnie irrelewantne — argument lege non distinguente[10].

(3) Naruszenie mieszane (kaskadowe). Wadliwa konstrukcja ekonomiczna wymusza wadliwą informację. Błąd w konstrukcji przenosi się na całkowitą kwotę kredytu, całkowity koszt kredytu, całkowitą kwotę do zapłaty i RRSO. Rzecznik Finansowy określa to wprost jako „kaskadowe” naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4, 6 i 7 u.k.k.[11] To najliczniejsza w praktyce kategoria — i najczęściej mylnie kwalifikowana jako czysto informacyjna.

IV. Przykład pierwszy: kredytowanie prowizji i oprocentowanie skredytowanych kosztów

Mechanizm jest znany: bank „udziela” kredytu w kwocie 150 000 zł, wypłaca konsumentowi 133 214,92 zł, a różnicę przeznacza na składkę ubezpieczeniową — i nalicza odsetki od pełnych 150 000 zł[12].

Twierdzenie, że jest to wyłącznie uchybienie informacyjne, jest nie do obrony. Definicje ustawowe mają tu bowiem charakter norm o treści świadczenia, a nie norm o treści komunikatu:

Wskazanie w umowie zawyżonej „kwoty kredytu”, obejmującej skredytowane koszty, nie jest zatem jedynie podaniem nieprawdziwej informacji. Jest wskazaniem błędnej podstawy naliczania odsetek — a więc kreowaniem świadczenia odsetkowego bez podstawy prawnej (art. 359 § 1 k.c.). Sądy powszechne wyrażały to od lat: brak podstaw do obciążania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu nawet wtedy, gdy kredyt udzielono w celu ich sfinansowania[14]; oprocentowanie kredytowanych kosztów zmierza do obejścia prawa w rozumieniu art. 58 § 1 k.c.[15]; odsetki kapitałowe wynagradzają udostępnienie kapitału, a nie skredytowanie prowizji czy składki[16]. Trafnie ujął to Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum, wskazując, że instytucja finansowa zarabia w tym modelu dwukrotnie[17].

Spór zamknął wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 (Bank Polska Kasa Opieki). Trybunał przypomniał — za wyrokiem Radlinger (C-377/14) — że pojęcia całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu wzajemnie się wykluczają, a stopa oprocentowania w rozumieniu art. 3 lit. j) dyrektywy dotyczy kwoty faktycznie wypłaconej. W konsekwencji bank nie może stosować umownej stopy oprocentowania do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, które nie zostały konsumentowi wypłacone[18]. Trybunał dodał przy tym istotne zastrzeżenie: kredytodawca nie jest pozbawiony możliwości pobrania tych kosztów — może to uczynić np. przez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie[19].

Zwróćmy uwagę na charakter tej wypowiedzi. Trybunał nie orzekł, że konsument został źle poinformowany. Orzekł, że bank nie miał prawa tak liczyć. To jest zakaz materialny.

Argument, iż przy prawidłowo podanej całkowitej kwocie kredytu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. w ogóle nie ma[20], po wyroku C-744/24 traci nośność: nawet poprawne zdefiniowanie całkowitej kwoty kredytu nie sanuje stosowania stopy oprocentowania do innej, wyższej podstawy. Jeżeli umowa w ogóle nie precyzuje, do której z dwóch kwot stosuje się stopę procentową, narusza art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. jako przepis o „warunkach stosowania tej stopy” — tak trafnie Sąd Rejonowy Katowice-Zachód[21]. A jeżeli precyzuje i stosuje ją do kwoty obejmującej koszty — narusza normę materialną, a wtórnie także art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., bo RRSO i całkowita kwota do zapłaty policzone od wadliwej podstawy są po prostu nieprawidłowe[22].

V. Przykład drugi: klauzule blankietowe zmiany oprocentowania i opłat

Drugi przypadek, w którym etykieta „obowiązek informacyjny” nie oddaje istoty rzeczy, to klauzule blankietowe.

Postanowienie uprawniające bank do zmiany oprocentowania lub opłat „z uwzględnieniem stopnia pracochłonności wykonywanych czynności oraz poziomu kosztów ponoszonych przez Bank”, albo w razie „uzasadnionej zmiany kosztów”, nie zawiera żadnego obiektywnie weryfikowalnego kryterium[23]. Sąd Apelacyjny w Warszawie ujął to wprost: przy takiej redakcji to bank jest wyłącznym arbitrem kwalifikującym stany faktyczne jako uzasadniające zmianę kosztów[24].

Kluczowa obserwacja jest następująca: klauzuli blankietowej nie da się naprawić lepszą informacją. Jeżeli przesłanka zmiany ceny jest nieostra i niepoddająca się weryfikacji, to nie istnieje treść, którą można by konsumentowi rzetelnie zakomunikować. Wada nie leży w komunikacie — leży w samej normie umownej, która czyni świadczenie konsumenta nieoznaczonym i pozostawia jego wysokość jednostronnej decyzji kredytodawcy. To zagadnienie granic swobody umów (art. 353¹ k.c.) i abuzywności (art. 385¹ § 1 k.c.), a nie zagadnienie transparentności sensu stricto.

Dlatego właśnie Sąd Najwyższy od dawna wymaga, by klauzula zmiennego oprocentowania nie miała charakteru blankietowego[25], a w wyroku z 30 stycznia 2019 r. (I NSK 9/18) wskazał, że kredytodawca ma obowiązek podać konkretną wysokość stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz sposób ustalania jej wysokości w czasie trwania umowy[26].

Stanowisko to potwierdza wyrok Lexitor. Trybunał uznał, że wyliczenie w umowie okoliczności uzasadniających wzrost opłat, których przeciętny konsument nie jest w stanie zweryfikować ani ocenić ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie art. 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy — o ile podważa możliwość oceny zakresu zobowiązania[27]. Istotne jest to, co Trybunał odrzucił: nie wystarczy podać, jak często, w jakich sytuacjach i maksymalnie o ile opłaty mogą wzrosnąć, jeżeli konsument nie może zweryfikować ziszczenia się przesłanki[28]. Innymi słowy — sam komunikat o granicach wzrostu nie sanuje arbitralności mechanizmu. Podobnie kierunkowo wypowiedział się Trybunał w wyroku z 12 lutego 2026 r. (C-471/24), akcentując, że przejrzystość ma wymiar praktyczny: konsument musi być w stanie ocenić ekonomiczne konsekwencje warunku[29].

W orzecznictwie krajowym zarzut blankietowości przesłanek zmiany opłat jest uwzględniany w ok. 25% spraw, w których sądy stwierdzają podstawy do SKD, a zarzut oprocentowania kosztów pozaodsetkowych — w ok. 40–50%[30]. Przykładem zastosowania pierwszego z nich jest wyrok Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 16 maja 2025 r., w którym sąd — powołując się na art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. i wyrok C-472/23 — zastosował sankcję wobec banku posługującego się w taryfie opłat i prowizji odesłaniami do zmian cen energii, usług telekomunikacyjnych, pocztowych i rozliczeń międzybankowych[31].

VI. Dlaczego to rozgraniczenie ma znaczenie procesowe

Konsekwencje nie są akademickie.

Po pierwsze — właściwy test. Wynikające z wyroku Lexitor kryterium „podważenia możliwości oceny zakresu zobowiązania” jest testem skrojonym pod naruszenia informacyjne. Mechaniczne przenoszenie go na naruszenia materialne (przekroczenie MPKK, naruszenie art. 33a u.k.k., stosowanie stopy do kwoty niewypłaconej) prowadzi do absurdu: kredytodawca broniłby się tym, że konsument był o nadmiernym koszcie precyzyjnie poinformowany.

Po drugie — konstrukcja pozwu. Zarzut oprocentowania skredytowanych kosztów należy budować dwutorowo: jako naruszenie normy materialnej (art. 5 pkt 7 i 10 u.k.k. w zw. z art. 359 § 1 k.c.) oraz jako jego kaskadowy skutek na płaszczyźnie art. 30 ust. 1 pkt 4, 6 i 7 u.k.k. Praktyka rekomenduje zresztą strategię wielozarzutową[32].

Po trzecie — rola sądu. Pytanie, czy sąd bada z urzędu wszystkie przyczyny uzasadniające SKD, czy jest związany treścią oświadczenia konsumenta, jest przedmiotem zarówno pierwszego z pytań przedstawionych Sądowi Najwyższemu w sprawie III CZP 15/25[33], jak i pierwszego pytania prejudycjalnego w sprawie C-831/24. Sąd Najwyższy postanowieniem z 30 lipca 2025 r. zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięć TSUE w sprawach C-566/24 (następnie umorzonej), C-744/24 i C-831/24[34]. Po wyroku C-744/24 przynajmniej dwie z pięciu kwestii przedstawionych SN — dopuszczalność oprocentowania kredytowanej prowizji i skutki wynikającej z niej wadliwej RRSO — należy uznać za przesądzone kierunkowo.

VII. Perspektywa: CCD2 i gradacja sankcji

Kierunek legislacyjny potwierdza zasadność rozgraniczenia. Prace nad implementacją dyrektywy 2023/2225 (CCD2), którą państwa członkowskie mają stosować od 20 listopada 2026 r.[35], zmierzają ku gradacji sankcji: pełnej sankcji kredytu darmowego za naruszenia najpoważniejsze i sankcji ograniczonej (utrata połowy odsetek umownych oraz innych kosztów) za naruszenia mniejszej wagi, z możliwością sądowego miarkowania[36]. Sam ten zabieg dowodzi, że ustawodawca dostrzega jakościową różnicę między uchybieniem opisowym a naruszeniem godzącym w konstrukcję ekonomiczną kredytu. Stan procesu legislacyjnego pozostaje jednak niepewny — w maju 2026 r. projekt (UC82) został wycofany z dotychczasowego trybu prac[37].

VIII. Konkluzja

Art. 45 u.k.k. nie jest sankcją za nienależyte poinformowanie konsumenta. Jest sankcją za naruszenie ustawowego standardu umowy o kredyt konsumencki, obejmującego również dopuszczalną wysokość i podstawę naliczania kosztów. Dowodem tekstowym są art. 33a i art. 36a–36c u.k.k. — przepisy, których naruszenie nie ma żadnego elementu informacyjnego. Dowodem funkcjonalnym są kredytowanie prowizji i klauzule blankietowe — konstrukcje, w których wadliwa informacja jest nie przyczyną, lecz skutkiem wadliwej konstrukcji ekonomicznej.

Stan prawny i orzeczniczy: 1 sierpnia 2026 r. Sygnatury orzeczeń sądów powszechnych oznaczone w przypisach jako „cyt. za” pochodzą ze źródeł wtórnych.

[1] Art. 15 ustawy z 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.); zob. omówienie ewolucji sankcji: Sankcja darmowego kredytu – co to takiego i kiedy ma zastosowanie?, money.pl. Por. też uwagi na tle art. 15 u.k.k. z 2001 r.: R. Trzaskowski, Ustawa…, s. 275–276, oraz K. Włodarska [w:] J. Pisuliński (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, Warszawa 2004, s. 358–359 (cyt. za: Sankcja kredytu darmowego, „Temidium”).

[2] Art. 23 i motyw 47 dyrektywy 2008/48/WE; zob. wyrok TS z 27 marca 2014 r., C-565/12, LCL Le Crédit Lyonnais, pkt 43, przywołany w komunikacie Rzecznika Finansowego dot. sprawy C-472/23 (rf.gov.pl).

[3] Wyrok TS z 13 lutego 2025 r., C-472/23, Lexitor sp. z o.o. przeciwko Alior Bank S.A. (odesłanie SR dla m.st. Warszawy w Warszawie); odpowiedź na pytanie trzecie — zob. komunikat Rzecznika Finansowego, jw.

[4] Wyrok SA w Warszawie z 1 lipca 2019 r., V ACa 118/18, LEX nr 2706625.

[5] Art. 45 ust. 1 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1497); brzmienie przepisu przytaczane m.in. w materiałach Rzecznika Finansowego, Sankcja kredytu darmowego, webinarium z 13 marca 2025 r.

[6] Art. 33a u.k.k. — ograniczenie łącznej wysokości opłat z tytułu zaległości (art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k.) i odsetek za opóźnienie do wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 2(1) k.c.); zob. omówienie: Nowe przepisy wprowadzają ograniczenia dla maksymalnych kosztów pożyczki, skarbiec.biz.

[7] Art. 36a ust. 1 u.k.k. (wzór na MPKK z parametrami K, n, R) oraz art. 36a ust. 3 u.k.k. — nienależność kosztów pozaodsetkowych w części przekraczającej limit; zob. źródło jw.

[8] Ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1357); przepisy o MPKK weszły w życie 11 marca 2016 r. Limity zaostrzono ustawą z 6 października 2022 r. o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania lichwie (Dz.U. poz. 2339).

[9] A. Rutkowska-Tomaszewska, Sankcja kredytu darmowego jako cywilnoprawna sankcja…, materiał Rzecznika Finansowego, Tydzień Konsumenta, 11 marca 2025 r.

[10] Zob. Sankcja kredytu darmowego, „Temidium”, jw. (teza o irrelewantności zakresu i istotności naruszenia — argument lege non distinguente). Stanowisko to wymaga dziś korekty w warstwie naruszeń informacyjnych z uwagi na wyrok C-472/23, zachowuje jednak aktualność wobec naruszeń materialnych.

[11] Rzecznik Finansowy, Sankcja kredytu darmowego, webinarium z 13 marca 2025 r., jw. (o „kaskadowym” naruszeniu art. 30 ust. 1 pkt 4, 6 i 7 u.k.k. wskutek naliczenia oprocentowania od części kapitału przeznaczonej na opłaty).

[12] Stan faktyczny sprawy C-744/24 (umowa pożyczki ekspresowej z 26 maja 2022 r.; odesłanie SR we Włodawie); zob. omówienia: HMK Legal; Terlecki & Wspólnicy.

[13] Art. 5 pkt 7 u.k.k.; zob. wypowiedź T. Nowakowskiego, Sankcja kredytu darmowego po wyroku TSUE, prawo.pl.

[14] Wyrok SA w Warszawie z 15 lutego 2017 r., VI ACa 560/16, LEX nr 2279527.

[15] Wyrok SO w Kielcach z 1 lutego 2023 r., II Ca 1858/22, LEX nr 3511122.

[16] Wyrok SO w Poznaniu z 23 kwietnia 2024 r., XV Ca 150/24, LEX nr 3731597; por. wyrok SO w Toruniu z 16 marca 2021 r., I C 1571/20, LEX nr 3191806 oraz wyrok SO w Gliwicach z 20 marca 2024 r., III Ca 1048/23.

[17] Wyrok SR Szczecin-Centrum z 11 kwietnia 2025 r., III C 979/24 (cyt. za: A. Piotrowski, Sankcja kredytu darmowego. Zagadnienia materialnoprawne i procesowe, Gdańsk 2026).

[18] Wyrok TS z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24, Bank Polska Kasa Opieki; komunikat prasowy nr 63/26. Trybunał odwołał się do wyroku z 21 kwietnia 2016 r., C-377/14, Radlinger i Radlingerová, oraz do art. 3 lit. g), j) i l) dyrektywy 2008/48/WE.

[19] Komunikat prasowy nr 63/26, jw.

[20] Tak T. Nowakowski, prawo.pl, jw.

[21] Wyrok SR Katowice-Zachód z 3 czerwca 2025 r., II C 51/25 (cyt. za: A. Piotrowski, jw.).

[22] Por. wyrok SO w Gdańsku z 5 kwietnia 2022 r., III Ca 1125/21; wyrok SO w Suwałkach z 27 lutego 2025 r., I Ca 41/25; wyrok SO w Warszawie, V Ca 162/24 (cyt. za: A. Piotrowski, jw.).

[23] Wyrok SO w Kielcach z 5 grudnia 2024 r., II Ca 1590/24; wyrok SO w Warszawie z 5 stycznia 2023 r., V Ca 342/22; wyrok SR dla m.st. Warszawy z 9 listopada 2022 r., I C 822/22 (cyt. za: A. Piotrowski, jw.).

[24] Wyrok SA w Warszawie z 1 grudnia 2014 r., VI ACa 166/14, LEX nr 1661261.

[25] Wyrok SN z 4 listopada 2011 r., I CSK 46/11 (przywoływany m.in. w: Kancelaria Wysmulek, Wyrok TSUE C-471/24 a zmienne oprocentowanie).

[26] Wyrok SN z 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18, LEX nr 2643248.

[27] Odpowiedź TSUE na pytanie drugie w sprawie C-472/23 — zob. komunikat Rzecznika Finansowego, jw.

[28] Treść pytania drugiego SR dla m.st. Warszawy w sprawie C-472/23 — zob. komunikat Rzecznika Finansowego, jw.

[29] Wyrok TS z 12 lutego 2026 r., C-471/24 (odesłanie SO w Częstochowie); zob. omówienia: prawo.pl, iurico.pl. Wyrok dotyczy kredytu hipotecznego i dyrektywy 93/13/EWG; przywołany tu wyłącznie jako wskazówka co do standardu przejrzystości materialnej.

[30] A. Piotrowski, jw. — dane szacunkowe autora na podstawie analizy ok. 1000 orzeczeń; dotyczą spraw, w których sądy potwierdziły podstawy do zastosowania SKD.

[31] Wyrok SR dla m.st. Warszawy w Warszawie z 16 maja 2025 r. (omówienie: Kancelaria Wysmulek).

[32] A. Piotrowski, jw. (rekomendacja strategii wielozarzutowej).

[33] Zagadnienie prawne III CZP 15/25 (data wpływu 25 kwietnia 2025 r., przedstawione przez SO w Poznaniu) — treść pytań: sn.pl.

[34] Postanowienie SN z 30 lipca 2025 r., III CZP 15/25; zob. SN nie podjął uchwały ws. SKD, prawo.pl. O umorzeniu sprawy C-566/24 i o pytaniach w sprawie C-831/24 (odesłanie SR w Białymstoku; opinia rzecznika generalnego z 11 czerwca 2026 r.) zob. prawo.pl.

[35] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2225 z 18 października 2023 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz.Urz. UE L 2023/2225): transpozycja do 20 listopada 2025 r., stosowanie od 20 listopada 2026 r.

[36] Projekt ustawy o kredycie konsumenckim (nr UC82) przygotowany przez Prezesa UOKiK; zob. alert PwC.

[37] Zob. homebanking.pl (stan na 29 maja 2026 r.), z powołaniem na informację BANK.pl za PAP Biznes z 27 maja 2026 r.