sankcja kredytu darmowego

Na wrocławskiej konferencji, której głównym tematem była sankcja kredytu darmowego kredytu konsumenckiego, pełnomocnicy banków przekonywali, że sankcja kredytu darmowego dotyczy sfery informacyjnej umowy, a wady jej treści należą do innych reżimów. Orzecznictwo TSUE – z wyrokiem C‑472/23 na czele – prowadzi do innego wniosku. Sankcja grozi także za informację błędną lub nieweryfikowalną, a decyduje o niej to, czy konsument mógł ocenić ekonomiczne skutki umowy.

Zarzut w sprawie o Sankcję Kredytu Darmowego powinien być formułowany jako zarzut wadliwego parametru popartego wyliczeniem, a nie jako zarzut braku informacji - pisze Krzysztof Szymański.

Sądy mające siedziby w największych miastach borykają się z problemem masowego napływu spraw, przede wszystkim tych dotyczących sankcji kredytu darmowego. Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt, który ma to zmienić. Ograniczona ma zostać również możliwość kierowania pozwów do wybranej jednostki przez firmy skupujące roszczenia. Eksperci ostrzegają jednak, że sama zmiana właściwości sądu nie rozwiąże problemu rosnącej liczby postępowań.

Sankcja kredytu darmowego (SKD) obowiązuje w Polsce od ponad 20 lat, ale przez większość tego czasu była przepisem niemal martwym. Jeśli ktoś po nią sięgał, to zwykle dłużnik, który bronił się przed pozwem pożyczkodawcy. Dziś powołują się na nią klienci spłacający kredyty bez zarzutu, a według Związku Banków Polskich na koniec marca 2026 r. przeciwko bankom toczyło się ponad 23 tys. takich spraw ¹. Na tę zmianę złożyły się cztery rzeczy: wady umów, których konsument nie miał szans zobaczyć, teza prawna z 2021 r. o odsetkach od prowizji, infrastruktura i doświadczenie wyniesione ze sporów frankowych oraz — dopiero od niedawna — zmiana podejścia sądów.

Przepis o sankcji kredytu darmowego nie zniknie z ustawy o kredycie konsumenckim. Zostanie jednak tak zmieniony, aby nie naruszał prawa unijnego.

Utarło się twierdzenie, że art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim sankcjonuje naruszenie „obowiązków informacyjnych”. To skrót myślowy, który zniekształca konstrukcję przepisu i - co ważniejsze - prowadzi do błędnego testu oceny naruszeń. Katalog z art. 45 ust. 1 u.k.k. obejmuje bowiem także normy czysto materialne, cenowe, których naruszenie wywołuje bezpośredni skutek ekonomiczny po stronie kredytobiorcy, niezależnie od tego, jak precyzyjnie kredytodawca o nim poinformował.

Rzecznik generalny TSUE uznał, że sądy krajowe powinny z urzędu sprawdzać, czy umowa kredytu konsumenckiego zawiera wszystkie informacje wymagane przez prawo oraz czy zostały one przedstawione w sposób jasny i zrozumiały. Obowiązek ten dotyczy także przypadków, w których konsument nie wskazał konkretnych naruszeń.

Czy sądy polskie mają same badać błędy banków, jak szczegółowo muszą opisywać wcześniejszą spłatę kredytu konsumenckiego i czy każdy błąd oznacza sankcję kredytu darmowego. 11 czerwca rzecznik generalny TSUE wyda ważną opinię w tej sprawie.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 23 kwietnia 2026 r. wywołał falę komentarzy i nadziei części kredytobiorców na masowe zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Jednak analiza wyroku, polskich przepisów i najnowszego orzecznictwa pokazuje, że takie oczekiwania są przedwczesne. Sankcja kredytu darmowego nie działa automatycznie, a jej stosowanie jest znacznie bardziej ograniczone niż sugerują niektórzy prawnicy.

Debata wokół sankcji kredytu darmowego (SKD) osiągnęła punkt krytyczny. Sąd Najwyższy oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zmierzą się wkrótce z pytaniami, od których odpowiedzi zależy los dziesiątek tysięcy konsumentów. Jedno z nich dotyczy pozornie technicznej, lecz fundamentalnej kwestii: od jakiego momentu biegnie roczny termin zawity z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim? Mecenas Wojciech Wandzel, adwokat reprezentujący sektor bankowy, konsekwentnie promuje tezę, że termin ten należy liczyć od daty uruchomienia kredytu, czyli od chwili wypłaty środków przez bank. Poniżej przedstawiam trzy argumenty, które tej tezie przeczą i które - w mojej ocenie - powinny skłonić sędziów do odrzucenia jej jako pozbawionej oparcia w ustawie, jej celu i historii legislacyjnej.

Bank nie może pobierać odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego - orzekł w czwartek Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wyrok wpłynie na sytuację tysięcy kredytobiorców, którzy wystąpili przeciwko kredytodawcom do polskich sądów w sprawie sankcji kredytu darmowego.

Ministerstwo Sprawiedliwości wprowadza zmiany, które mają odciążyć sądy w dużych miastach. Sprawy związane z kredytami konsumenckimi i polisolokatami będą rozdzielane między różne sądy tak aby skrócić czas postępowań i zapobiec przeciążeniu sądów w centrach finansowych.

Jeśli bank udzieli kredytu bez wniosku i zgody klienta, ten nie będzie musiał oddawać nawet kapitału. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów proponuje nowy typ sankcji w projekcie ustawy o kredycie konsumenckim.

Już 23 kwietnia 2026 r. TSUE rozstrzygnie, czy banki mogą naliczać odsetki od kredytowanych kosztów i jak mają o tym informować klientów. Wyrok może zmienić dotychczasowe, niekorzystne dla kredytobiorców orzecznictwo polskich sądów.

Coraz częściej instytucje, które udzielają kredytów konsumenckich, stają przed dylematem, jak odzyskać należności bez nadmiernych formalności. Rozwiązaniem może być elastyczna restrukturyzacja zadłużenia i dodatkowe zabezpieczenia.

Zmiany zaproponowane w projekcie ustawy o kredycie konsumenckim bez wątpienia są na korzyść banków i mogą stworzyć większe pole do nadużyć. Projektowane przepisy mogłyby także spowodować rozbieżność w orzecznictwie sądów.

Sąd Najwyższy wskaże, czy sędziowie mają z urzędu badać możliwość powołania się na przepisy o darmowym kredycie, oraz wyjaśni, od kiedy należy liczyć termin przedawnienia roszczeń. Zdaniem ekspertów uchwała będzie miała kluczowy wpływ na losy kredytobiorców