Co dalej z ochroną tymczasową dla Ukraińców? Jest zgoda na przedłużenie mechanizmu, ale nie dla wszystkich

Co dalej z ochroną tymczasową dla Ukraińców?

26 czerwca 2026 r. Komisja Europejska zaproponowała przedłużenie o kolejny rok, czyli do 4 marca 2028 roku, obowiązywania przepisów ustanawiających tymczasową ochronę dla osób uciekających przed rosyjską agresją. Jak oceniła KE, w ten sposób możliwe jest wspieranie Ukrainy tak długo, jak będzie to konieczne. - Potrzeba zapewnienia ochrony osobom uciekającym z Ukrainy pozostaje oczywista – podkreśla KE.

Na takie rozwiązanie musiały zgodzić się jednak państwa członkowskie UE. Wstępną zgodę ambasadorowie krajów unijnych wyrazili już na początku lipca. Jednak oficjalne zaakceptowanie nowych zapisów nastąpiło w ubiegłym tygodniu.

Decyzję skomentował komisarz Unii Europejskiej ds. wewnętrznych i migracji Magnus Brunner. Jak ocenił, decyzja „odzwierciedla wsparcie UE dla narodu ukraińskiego”.

Równocześnie musimy odpowiedzialnie przygotować się na przyszłość, wspierając obronę i odbudowę Ukrainy, jednocześnie zapewniając skoordynowane przejście, gdy warunki będą ku temu odpowiednie – dodał.

Ochrona tymczasowa nie dla wszystkich

Jednak, już na etapie przygotowywania przedłużenia w Komisji Europejskiej, zdecydowano się na jedną zmianę. Chodzi o ograniczenie możliwości ubiegania się o ochronę tymczasową przez osoby, które nie uzyskały zezwolenia władz ukraińskich na opuszczenie Ukrainy ze względu na obowiązki wojskowe.

Biorąc pod uwagę zmieniające się potrzeby obronne Ukrainy, tymczasowa ochrona będzie przyznawana wyłącznie tym, którzy wypełnią swoje zobowiązania wojskowe na Ukrainie – tłumaczyły unijne instytucje.

Ograniczenie to będzie dotyczyć wyłącznie nowych wnioskodawców o tymczasową ochronę. Nie będzie ono dotyczyć osób, które już korzystają z tymczasowej ochrony w UE.

W praktyce, aby uzyskać tymczasową ochronę, osoby przesiedlone z Ukrainy będą musiały udowodnić wypełnienie obowiązków wojskowych. Na przykład, można to zrobić, okazując paszport ze stemplem wyjazdowym wydanym przez władze ukraińskie, potwierdzający legalne opuszczenie Ukrainy i tym samym wypełnienie obowiązków wojskowych. Innym sposobem będzie okazanie dokumentu, w formie papierowej lub elektronicznej, potwierdzającego zwolnienie z obowiązku wojskowego lub jego wypełnienie.

Czym jest ochrona tymczasowa?

4 marca 2022 r. Rada Europejska jednogłośnie przyjęła decyzję wykonawczą wprowadzającą tymczasową ochronę dla osób uciekających z Ukrainy w następstwie rosyjskiej agresji na Ukrainę, która rozpoczęła się 24 lutego 2022 r. Po ostatnim przedłużeniu tego rozwiązania, mechanizm obowiązuje do 4 marca 2027 r.

Ochrona tymczasowa zapewnia natychmiastową i zbiorową ochronę dużej grupie osób przesiedlonych, które przybywają do UE i nie są w stanie powrócić do swojego kraju pochodzenia. Osoby korzystające z ochrony tymczasowej mają takie same prawa we wszystkich państwach członkowskich. Obejmują one rezydencję, dostęp do rynku pracy i mieszkań, pomoc medyczną, pomoc społeczną i dostęp dzieci do edukacji

Od początku rosyjskiej agresji w lutym 2022 r. państwa UE udzieliły tymczasowej ochrony 7,06 mln osób uciekających z Ukrainy. Od marca 2022 r. Polska (2 157 240 decyzji, 30,5 proc. ogółu UE), Niemcy (1 597 925 decyzji, 22,6 proc.) i Czechy (762 580 decyzji, 10,8 proc.) wydały prawie dwie trzecie (64 proc.) tych decyzji.

Na 30 kwietnia 2026 r. 4,37 mln obywateli państw trzecich, którzy uciekli z Ukrainy, posiadało status ochrony czasowej w UE. Krajami UE, w których przebywała największa liczba beneficjentów ochrony czasowej z Ukrainy, były Niemcy (1 279 660 osób, 29,3 proc. ogółu UE), Polska (971 255 osób, 22,2 proc.) i Czechy (384 435 osób, 8,8 proc.).

Najwyższy wskaźnik liczby beneficjentów ochrony czasowej na tysiąc osób odnotowano w Czechach (35,2), Polsce (26,6) i Słowacji (26,5), podczas gdy w całej UE wskaźnik ten wyniósł 9,7 na tysiąc osób. Na dzień 30 kwietnia 2026 r. obywatele Ukrainy stanowili ponad 98,5 proc. beneficjentów ochrony czasowej w UE.