Możesz odejść z pracy w trybie natychmiastowym i jeszcze na tym zarobić [TWOJE PRAWO]

Prawa i obowiązki stron w ramach Kodeksu pracy

Choć umowa o pracę kojarzy się głównie z obowiązkami, to przede wszystkim najsilniejsza ochrona pracownika. Co warto o niej wiedzieć? Umowa o pracę określa prawa i obowiązki zarówno zatrudnionego, jak i pracodawcy. Zgodnie z prawem pracownik zobowiązuje się do wykonywania określonej pracy pod kierownictwem, w określonym miejscu i czasie, a pracodawca – do wypłaty podwładnemu wynagrodzenia oraz zapewnienia mu bezpiecznych i higienicznych warunków wykonywania obowiązków służbowych. Przepisy zapewniają zatrudnionym na etacie szeroką ochronę prawną, w tym prawo do wypowiedzenia umowy – zarówno za wypowiedzeniem, jak i w trybie natychmiastowym (art. 55 Kodeksu pracy).

Kiedy pracownik może wypowiedzieć umowę bez okresu wypowiedzenia?

Prawo pracy umożliwia zatrudnionemu w określonych przypadkach rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym, czyli bez okresu wypowiedzenia. Kiedy jest to możliwe? Zgodnie z prawem zatrudniony może rozwiązać umowę bez okresu wypowiedzenia w dwóch przypadkach:

• pracownik posiada orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika,
• doszło do ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków przez pracodawcę.

Orzeczenie lekarskie a natychmiastowe odejście z pracy

Zgodnie z art. 55 § 1 Kodeksu pracy, pracownik może rozwiązać umowę o pracę z firmą, jeśli otrzyma orzeczenie od lekarza medycyny pracy stwierdzające, że należące do niego obowiązki zawodowe szkodzą jego zdrowiu, a pracodawca nie zmieni mu w wyznaczonym terminie, innego, bezpieczniejszego stanowiska pracy.

Jeśli firma chce zatrzymać pracownika, musi zaproponować mu inne stanowisko. Ważne zasady:

• warunki pracy i płacy: nowe stanowisko pracy nie musi być identyczne ani oferować tego samego wynagrodzenia. Musi być jednak zgodne z kwalifikacjami i stanem zdrowia.
• brak formalności: pracownik nie składa wniosku o zmianę, a pracodawca nie musi stosować wypowiedzenia zmieniającego.
• obniżka pensji: w związku ze zmianą stanowiska dopuszczalne jest obniżenie wynagrodzenia na nowym stanowisku.

Ważne! Jeśli pracodawca zignoruje zalecenie lub nie ma możliwości przeniesienia podwładnego, pracownik decyduje o natychmiastowym rozwiązaniu umowy.

Ciężkie naruszenie obowiązków przez pracodawcę

Inną przesłanką uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę w trybie natychmiastowym jest ciężkie naruszenie obowiązków przez pracodawcę. Katalog podstawowych obowiązków pracodawcy jest szeroki. Obejmuje on m.in.:

• terminowe i prawidłowe wypłacanie wynagrodzenia,
• zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (BHP),
• zapobieganie dyskryminacji i mobbingowi,
• szanowanie godności i dóbr osobistych pracownika,
• prawidłowe prowadzenie dokumentacji pracowniczej.

Przykłady ciężkich naruszeń w praktyce:

Co można uznać za rażące zaniedbania? W orzecznictwie sądów pracy uznaje się:

• całkowite niewypłacenie pensji lub notoryczne opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia,
• publiczne i bezpodstawne oskarżenie o przestępstwo,
• szykanowanie ze względu na poglądy, religię czy orientację seksualną,
• mobbing,
• umyślne blokowanie urlopu wypoczynkowego,
• polecenie pracy w nocy lub nadgodzinach kobiecie w ciąży.

Jak złożyć wypowiedzenie w trybie natychmiastowym? (Procedura)

Aby rozwiązanie umowy było skuteczne i dawało prawo do roszczeń, należy dopełnić formalności. Co warto wiedzieć?

1. Forma pisemna: oświadczenie musi być złożone na piśmie.
2. Uzasadnienie: należy wskazać konkretną przyczynę odejścia (np. brak wypłaty za dany miesiąc).
3. Termin 1 miesiąca: pracownik ma 30 dni na złożenie pisma od momentu, w którym dowiedział się o naruszeniu obowiązków.

Odszkodowanie dla pracownika za winę pracodawcy

Prawo przewiduje również sytuacje, w których pracownik może żądać od pracodawcy odszkodowania. Dotyczy to rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków przez firmę. Wówczas pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

• W przypadku umów na czas określony, odszkodowanie obejmuje czas do końca trwania umowy (nie więcej jednak niż standardowy okres wypowiedzenia).
• Jeśli pracodawca odmawia wypłaty, sprawy można dochodzić przed sądem pracy.

Uwaga na ryzyko! Jeśli sąd uzna, że pracownik rozwiązał umowę bezpodstawnie, to pracodawca może żądać odszkodowania od pracownika w wysokości jego wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

Checklista przed odejściem:

• Zbierz dowody: wydrukuj e-maile, zabezpiecz screeny z komunikatorów (nie zostawiaj tego na służbowym komputerze).
• Znajdź świadków: czy ktoś inny był świadkiem mobbingu? Czy koledzy też nie dostali pensji?
• Sprawdź daty: masz dokładnie 30 dni od ostatniego incydentu. Nie przegap tego terminu.
• Treść wypowiedzenia: upewnij się, że twoje uzasadnienie jest konkretne (podaj daty, kwoty, sytuacje).