Zawieszenie firmy to dla wielu przedsiębiorców najprostszy sposób na przeczekanie gorszego momentu na rynku lub ucieczkę przed wysokimi kosztami prowadzenia biznesu. Przepisy pozwalają na to bezterminowo, co rodzi niebezpieczną iluzję bezpieczeństwa. W czasie zawieszenia konta w ZUS zamrażają się, a na indywidualne konto emerytalne nie trafia ani jedna złotówka. Zobacz, jak długie przerwy w opłacaniu składek uderzają w algorytm wyliczenia emerytury i jak przedsiębiorca może zneutralizować tę tykającą bombę zegarową.
W dobie dynamicznych zmian gospodarczych możliwość czasowego zawieszenia działalności gospodarczej to potężne ułatwienie dla właścicieli jednoosobowych firm (JDG). Odciążenie budżetu z comiesięcznych, wysokich składek na ZUS oraz podatków pozwala przetrwać kryzys lub restrukturyzować biznes. Większość przedsiębiorców skupia się jednak wyłącznie na tu i teraz, zapominając o długofalowych konsekwencjach. ZUS bezlitośnie obnaża tę krótkowzroczność w momencie, gdy właściciel firmy osiąga wiek emerytalny i składa wniosek o wypłatę świadczenia. Miesiące i lata spędzone "w zawieszeniu" drastycznie ścinają ostateczną kwotę przelewu z ZUS.
Brutalny algorytm ZUS. Jak zawieszenie firmy niszczy kapitał?
Aby zrozumieć skalę problemu, należy przyjrzeć się matematycznej formule, według której ZUS wylicza dzisiejsze emerytury. Zasada nowego systemu jest prosta: zgromadzony i zwaloryzowany kapitał dzieli się przez średnie dalsze trwanie życia (wyrażone w miesiącach). Zawieszenie działalności gospodarczej uderza w oba te elementy jednocześnie:
- Zerowy przyrost kapitału: W okresie zawieszenia firmy przedsiębiorca ma status osoby nieubezpieczonej. Nie odprowadza żadnych składek - ani obowiązkowych, ani dobrowolnych. Licznik na koncie i subkoncie w ZUS dosłownie stoi w miejscu.
- Czas ucieka bezpowrotnie: Choć kapitał nie rośnie, wiek przedsiębiorcy idzie w górę. Oznacza to, że po wznowieniu działalności ma on znacznie mniej czasu na odrobienie strat i zakumulowanie kwoty, która pozwoliłaby mu na godne życie na starość.
Sytuację pogarsza fakt, że okres zawieszenia działalności nie jest wliczany do stażu pracy ubezpieczeniowego (okresów składkowych i nieskładkowych). Ma to katastrofalne skutki dla osób, które balansują na granicy wypracowania minimalnej emerytury państwowej (która wymaga 20 lat stażu dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn).
Praca na etacie kontra JDG. Matematyka nie kłamie
Przedsiębiorcy często nie zdają sobie sprawy, jak wysokie kwoty uciekają im przez palce podczas zawieszenia. Pracownik na etacie zarabiający średnią krajową nieprzerwanie buduje swój kapitał. Z kolei przedsiębiorca opłacający standardowy, ryczałtowy ZUS, nawet podczas aktywnego prowadzenia firmy odkłada relatywnie niewiele (składki liczone są od podstawy stanowiącej 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia). Jeśli taki przedsiębiorca zawiesi firmę np. na 2 lata, jego przyszła emerytura może spaść nie o kilkanaście, ale o kilkaset złotych miesięcznie. Wynika to z faktu, że ominięte składki nie wezmą udziału w corocznej, często bardzo wysokiej waloryzacji kont w ZUS, która w ostatnich latach potrafiła wynosić kilkanaście procent w skali roku. Dwa lata "pustki" na koncie w okresie wysokiej inflacji to nieodwracalna strata finansowa.
Co może zrobić przedsiębiorca? Sposoby na uratowanie emerytury
Przedsiębiorca, który musi zawiesić firmę, nie jest całkowicie bezbronny. Przepisy oferują rozwiązania, które pozwalają utrzymać ciągłość ubezpieczenia, choć wymagają one finansowej dyscypliny.
- Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne i rentowe: W trakcie zawieszenia działalności można złożyć w ZUS wniosek o objęcie dobrowolnymi ubezpieczeniami. Przedsiębiorca sam deklaruje podstawę wymiaru składek (nie niższą niż kwota minimalnego wynagrodzenia) i co miesiąc sam finansuje swoje składki emerytalne. Dzięki temu staż ubezpieczeniowy rośnie, a kapitał nie ulega zamrożeniu.
- Zbieg tytułów do ubezpieczeń: Jeśli zawieszenie firmy wynika z faktu, że przedsiębiorca przeniósł środek ciężkości na inną aktywność (np. podjął pracę na etacie, umowę zlecenie lub kontrakt menedżerski), jego kapitał emerytalny jest bezpieczny. Składki będą odprowadzane z nowego źródła.
- Prywatne filary kapitałowe (IKE, IKZE, PPE): Zamiast przelewać dobrowolne składki do ZUS, przedsiębiorca w czasie zawieszenia firmy może nadpłacać środki na prywatne konta emerytalne. Zaletą IKZE są dodatkowe odliczenia podatkowe, które można wykorzystać po wznowieniu generowania dochodów z biznesu.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czy okres zawieszenia działalności gospodarczej wlicza się do stażu emerytalnego? Nie. Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej nie jest traktowany przez ZUS ani jako okres składkowy, ani jako okres nieskładkowy. W tym czasie przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym, więc te miesiące lub lata nie zwiększają stażu wymaganego do uzyskania emerytury minimalnej.
Czy w trakcie zawieszenia firmy można płacić dobrowolny ZUS? Tak. Każdy przedsiębiorca, który zawiesił działalność gospodarczą, ma prawo przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. W tym celu należy złożyć do ZUS odpowiedni wniosek na formularzu ZUS ZUA. Składki odprowadza się od wybranej przez siebie kwoty, która nie może być jednak niższa niż aktualne minimalne wynagrodzenie za pracę.
Co dzieje się z subkontem w ZUS podczas zawieszenia działalności? Podczas zawieszenia firmy subkonto w ZUS (oraz konto w OFE, jeśli przedsiębiorca do niego należy) zostaje zamrożone pod kątem nowych wpływów. Środki, które już tam się znajdują, nie przepadają – nadal podlegają ustawowej waloryzacji, jednak brak nowych składek sprawia, że ostateczna wartość subkonta w momencie przejścia na emeryturę będzie niższa.
Czy zawieszenie firmy z powodu opieki nad dzieckiem pozwala na doliczenie stażu? Tak, to bardzo ważny wyjątek. Przedsiębiorca, który zawiesza firmę w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem (maksymalnie przez 3 lata na jedno dziecko, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 6. roku życia), może liczyć na finansowanie składek emerytalno-rentowych z budżetu państwa. Warunkiem jest złożenie w ZUS stosownego wniosku wraz z oświadczeniem o zamiarze podlegania tym ubezpieczeniom.
Czy wznowienie działalności po latach kasuje wcześniejszy staż emerytalny? Nie. Wznowienie działalności gospodarczej nie powoduje utraty składek zgromadzonych przed zawieszeniem. Wszystkie środki odłożone na koncie ZUS przed przerwą są bezpieczne i podlegają corocznej waloryzacji. Po wznowieniu firmy przedsiębiorca po prostu kontynuuje odkładanie kapitału od momentu, w którym przerwał.
Czy okres zawieszenia działalności gospodarczej wlicza się do stażu emerytalnego?
Czy przedsiębiorca może płacić dobrowolne składki ZUS podczas zawieszenia działalności gospodarczej?
Co dzieje się z subkontem w ZUS podczas zawieszenia działalności gospodarczej?
Czy zawieszenie działalności gospodarczej z powodu opieki nad dzieckiem pozwala doliczyć staż?
Czy wznowienie działalności gospodarczej po latach kasuje wcześniejszy staż emerytalny?
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu