ZUS wypłaca średnio 4475,46 zł miesięcznie. Więcej osób ma prawo do świadczenia, ale wypłat ubywa

Jeszcze kilka lat temu świadczenie pobierało ponad 13 tys. osób. Dziś beneficjentów jest już wyraźnie mniej, choć średnia kwota wypłaty stale rośnie. Zmiany wynikają zarówno z nowych przepisów, jak i z zasad, na jakich funkcjonuje nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, będące odpowiednikiem emerytury pomostowej dla określonej grupy nauczycieli.

ZUS podał nowe dane. Średnia wypłata przekroczyła 4475 zł

Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że w kwietniu 2026 r. nauczycielskie świadczenie kompensacyjne pobierało 9,2 tys. osób. Przeciętna wysokość wypłaty wyniosła 4475,46 zł miesięcznie. Jeszcze miesiąc wcześniej świadczenie otrzymywało 9,4 tys. osób, a średnia kwota wynosiła 4465,17 zł. Oznacza to, że przeciętna wysokość świadczenia nadal rośnie, choć liczba jego beneficjentów stopniowo maleje. Trend jest widoczny od kilku lat.

Dane pokazują dwa równoległe zjawiska. Liczba pobierających systematycznie spada, natomiast przeciętna wartość świadczenia rośnie wraz z kolejnymi waloryzacjami oraz wzrostem zgromadzonego kapitału emerytalnego osób przechodzących na kompensówkę.

Kto może otrzymać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne w 2026 roku?

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne zostało wprowadzone ustawą z 2009 r. jako rozwiązanie dla nauczycieli kończących aktywność zawodową przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Jest ono finansowane z budżetu państwa. Prawo do świadczenia przysługuje osobie, która łącznie spełnia kilka warunków.

• Przede wszystkim musi posiadać co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym minimum 20 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego etatu.
• Konieczne jest również rozwiązanie stosunku pracy.
• Znaczenie ma także wiek. W latach 2025–2026 świadczenie mogą otrzymać kobiety po ukończeniu 56 lat oraz mężczyźni po ukończeniu 61 lat. Wiek ten będzie stopniowo wzrastał aż do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego zgodnie z harmonogramem zapisanym w ustawie.

Zobacz także

Przeliczenie emerytur w ZUS opóźnione. Te roczniki walczą o miliardy złotych

Od 2026 roku więcej nauczycieli może ubiegać się o świadczenie

Od 1 stycznia 2026 r. rozszerzono katalog placówek, których nauczyciele mogą ubiegać się o świadczenie kompensacyjne. Oprócz osób zatrudnionych w szkołach, przedszkolach czy poradniach psychologiczno-pedagogicznych obejmuje ono również nauczycieli pracujących m.in. w:

• placówkach oświatowo-wychowawczych,
• centrach kształcenia zawodowego,
• branżowych centrach umiejętności,
• placówkach artystycznych,
• bibliotekach pedagogicznych,
• placówkach doskonalenia nauczycieli,
• kolegiach pracowników służb społecznych,
• zakładach poprawczych,
• schroniskach dla nieletnich,
• okręgowych ośrodkach wychowawczych.

Oznacza to, że krąg osób mogących spełnić warunki ustawowe stał się szerszy niż w poprzednich latach.

Dlaczego świadczenie pobiera coraz mniej osób, skoro uprawnionych przybywa?

Na pierwszy rzut oka może wydawać się to sprzecznością. W rzeczywistości oba zjawiska mają różne przyczyny. Rozszerzenie katalogu placówek oznacza jedynie, że więcej nauczycieli może ubiegać się o świadczenie, jeśli spełnia wszystkie ustawowe warunki. Nadal obowiązują jednak wymagania dotyczące stażu pracy, rozwiązania stosunku pracy oraz minimalnego wieku.

Jednocześnie wiek uprawniający do uzyskania świadczenia jest od lat stopniowo podnoszony. To element mechanizmu przewidzianego już w ustawie z 2009 r. W efekcie część osób przechodzi już bezpośrednio na emeryturę, a liczba nowych świadczeniobiorców nie rekompensuje liczby tych, którzy kończą pobieranie kompensówki po osiągnięciu wieku emerytalnego. To właśnie dlatego ZUS od kilku lat obserwuje systematyczny spadek liczby osób korzystających z tego rozwiązania.

Zobacz także

Dodatek do emerytury z ZUS. Średnio 1083,23 zł, ale niektórzy dostają nawet 1978,49 zł

Ile wynosi świadczenie kompensacyjne i od czego zależy jego wysokość?

Przeciętna kwota wynosząca 4475,46 zł nie oznacza, że każdy nauczyciel otrzymuje dokładnie tyle samo. Podobnie jak emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie kompensacyjne jest wyliczane indywidualnie. ZUS bierze pod uwagę przede wszystkim zgromadzony kapitał emerytalny oraz dalsze prognozowane trwanie życia. Ostateczna wysokość wypłaty zależy więc od przebiegu kariery zawodowej, wysokości odprowadzanych składek oraz wieku osoby przechodzącej na świadczenie. ZUS udostępnia również internetowy kalkulator, który pozwala oszacować przyszłą wysokość świadczenia na podstawie danych ubezpieczonego.

Czy podczas pobierania świadczenia można nadal pracować?

Tak, ale obowiązują istotne ograniczenia. Osoba pobierająca nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nie może ponownie podjąć pracy nauczycielskiej w placówkach objętych ustawą. Dotyczy to również zatrudnienia na część etatu oraz wykonywania obowiązków niezwiązanych bezpośrednio z prowadzeniem zajęć dydaktycznych. W takim przypadku ZUS zawiesza wypłatę świadczenia. Możliwe pozostaje natomiast podjęcie innego zatrudnienia poza wskazanymi placówkami.

Świadczenie kompensacyjne a emerytura pomostowa. Jakie są różnice?

Zobacz także

Ten wniosek do ZUS może zwiększyć wypłatę 14. emerytury nawet o 225 zł. Zostało niewiele czasu

Choć oba świadczenia mają podobny cel, nie są tym samym.

• Emerytury pomostowe przysługują pracownikom wykonującym pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i finansowane są z Funduszu Emerytur Pomostowych.
• Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne przeznaczone są wyłącznie dla nauczycieli spełniających warunki określone w odrębnej ustawie. W kwietniu 2026 r. emerytury pomostowe pobierało 38,5 tys. osób, a ich przeciętna wysokość wynosiła 5917,91 zł.

Podstawa prawna

• Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (t.j. Dz.U. z późn. zm.).
• Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z późn. zm.).
• Komunikat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczący liczby osób pobierających nauczycielskie świadczenia kompensacyjne oraz emerytury pomostowe (czerwiec 2026).