Czy decyzja Ministerstwa Edukacji Narodowej o ścięciu lekcji religii o połowę była legalna? Wokół reformy Barbary Nowackiej wybuchła gigantyczna burza prawna. Do gry wkroczył rzecznik praw obywatelskich, który twierdzi, że kluczowe przepisy mogą drastycznie łamać ustawę zasadniczą. Sprawa wylądowała właśnie bezpośrednio na biurku premiera.
Reforma edukacji pod znakiem zapytania?
Przypomnijmy: zgodnie z nowymi wytycznymi rządu, od września 2025 roku wymiar lekcji religii w polskich szkołach został drastycznie zredukowany – z dotychczasowych dwóch godzin do zaledwie jednej tygodniowo. Dodatkowo Ministerstwo Edukacji Narodowej narzuciło dyrektorom, żeby zajęcia te odbywały się wyłącznie na początku lub na końcu planu zajęć. Wyjątkiem są klasy, w których wszystkie dzieci uczęszczają na katechezę. Wówczas zajęcia mogą odbywać się również w środku dnia.
Okazuje się jednak, że cała ta reforma może być niezgodna z Konstytucją RP. Marcin Wiącek, rzecznik praw obywatelskich, bije na alarm i podważa legalność wprowadzonych zmian.
Dlaczego RPO uważa, że to bezprawie?
Skąd takie stanowisko RPO? Rzecznik zwraca uwagę na fundamentalny błąd w sposobie wprowadzenia nowych przepisów:
- Zasada wolności sumienia: Zgodnie z Konstytucją, prawo do nauki religii to element wolności obywatelskich. Tak kluczowe kwestie muszą być regulowane ustawą, a nie zwykłym rozporządzeniem ministra.
- Nieaktualne przepisy: Upoważnienie, na które powołał się resort Barbary Nowackiej, pochodzi z ustawy o systemie oświaty z 1991 roku. To zapis sprzed przyjęcia obecnej Konstytucji.
- Ryzyko prawne: Jeśli argumenty RPO zostaną oficjalnie uznane, wszelkie zmiany w organizacji lekcji religii będzie można niezwykle łatwo podważyć w sądzie.
Ważne: Przeniesienie tak ważnych decyzji do rozporządzenia tworzy ryzyko, że każdy kolejny minister będzie mógł dowolnie sterować liczbą godzin lekcyjnych za pomocą jednego podpisu, co jest niedopuszczalne w państwie prawa.
Ludzcy dramat: Fala zwolnień wśród katechetów
Sprawa ma też ogromny wymiar ludzki. Nagłe obcięcie godzin uderzyło w finanse i stabilność życiową tysięcy pedagogów.
Jak donosi Infor, Stowarzyszenie Katechetów Świeckich alarmuje, że pracę na rynku mogło stracić nawet ponad 10 tys. osób, a spora część musiała pogodzić się z drastycznym obniżeniem pensji. Do biura RPO masowo napływają skargi od rozżalonych nauczycieli. Twierdzą oni, że dano im zbyt mało czasu na przekwalifikowanie się, przez co czują się dyskryminowani i niedoceniani przez państwo. W tym kontekście RPO zarzuca MEN naruszenie art. 24 Konstytucji, który mówi o ochronie pracy.
Ministerstwo milczy. Interwencja u szefa rządu
Najbardziej zaskakująca w całej sprawie jest jednak postawa samego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Pierwsze oficjalne pismo z wątpliwościami RPO wysłał do resortu już w czerwcu 2025 roku. Przez kolejne miesiące Barbara Nowacka nie przedstawiła żadnego stanowiska. Ponowne wezwania wysyłane przez zastępcę RPO na początku 2026 roku również utknęły w próżni.
W efekcie, z powodu ignorowania problemu przez MEN, 9 czerwca 2026 roku rzecznik praw obywatelskich oficjalnie skierował sprawę do szefa rządu. Kancelaria premiera już interweniowała w resorcie, żądając natychmiastowych wyjaśnień.
Co to oznacza dla uczniów i rodziców? Możliwe scenariusze
Czy do szkół wrócą dwie godziny religii tygodniowo? Scenariusze są obecnie dwa:
- Scenariusz rewolucyjny: Jeśli rozporządzenie zostanie uznane za całkowicie nielegalne, szkoły będą musiały przywrócić stan sprzed reformy (czyli 2 godziny).
- Scenariusz kompromisowy: Rząd przygotuje nowelizację ustawy, w której na stałe zapisze jedną godzinę religii, ale jednocześnie zaoferuje programy osłonowe i pomocowe dla poszkodowanych katechetów.
Jedno jest pewne – chaos w polskich szkołach narasta. Ostateczny głos w sprawie planów lekcji naszych dzieci może teraz zależeć od decyzji premiera.
Zobacz także: W wielu szkołach nadal brakuje psychologów. Dyrektorzy ostrzegają
Podstawa prawna
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w szkołach publicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 983 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz.U. z 2025 r., poz. 66)
- Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 881 z późn. zm.)
- www.infor.pl
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu