Cola, energetyki, napoje ze słodzikami, część piw bezalkoholowych, syropy i niektóre suplementy diety – wszystkie te produkty mogą zostać objęte wyższą opłatą od 1 stycznia 2027 r. Ministerstwo Finansów wraca do rozwiązań, które kilka miesięcy temu zostały zawetowane przez prezydenta. Tym razem projekt ponownie trafił do konsultacji i zakłada nie tylko podwyższenie stawek tzw. podatku cukrowego, lecz także rozszerzenie listy produktów objętych opłatą.
Rząd przekonuje, że obecne przepisy przestały spełniać swoją funkcję zdrowotną, a producenci nauczyli się omijać część regulacji. W efekcie zmiany mają jednocześnie ograniczyć spożycie słodzonych napojów i zwiększyć wpływy do Narodowego Funduszu Zdrowia.
Nowy podatek cukrowy od 2027 roku – rząd wznawia projekt ustawy
Jeszcze pod koniec 2025 r. wydawało się, że temat został definitywnie zamknięty. Prezydent Karol Nawrocki odmówił podpisania nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym, uznając, że proponowane podwyżki mają przede wszystkim charakter fiskalny i nie wpisują się w długofalową strategię poprawy zdrowia publicznego.
Ministerstwo Finansów nie zrezygnowało jednak z pomysłu. Do konsultacji publicznych trafił nowy projekt oznaczony numerem UD417, który w zdecydowanej większości powiela wcześniejsze rozwiązania. Resort argumentuje, że od momentu wprowadzenia opłaty cukrowej w 2021 r. znacząco wzrosły zarówno ceny napojów, jak i przeciętne wynagrodzenia, przez co obecne stawki przestały skutecznie wpływać na decyzje zakupowe konsumentów.
Autorzy projektu przypominają również, że po początkowym spadku sprzedaży napojów gazowanych rynek stosunkowo szybko wrócił do poziomu sprzed wejścia w życie opłaty. W ocenie ministerstwa oznacza to, że obecny mechanizm utracił swoją siłę oddziaływania i wymaga dostosowania do obecnych realiów gospodarczych. Nie bez znaczenia pozostają także finanse ochrony zdrowia. Zdecydowana większość wpływów z opłaty trafia bowiem do Narodowego Funduszu Zdrowia i finansuje działania związane z profilaktyką oraz leczeniem chorób cywilizacyjnych.
Podatek cukrowy 2027 – jakie napoje podrożeją? [LISTA]
Największe zainteresowanie budzi lista produktów, które mogą zostać objęte wyższą opłatą lub znaleźć się w systemie po raz pierwszy. Zmiany nie ograniczają się do klasycznych napojów gazowanych. Projekt obejmuje również produkty, które dotychczas korzystały z wyjątków przewidzianych w ustawie albo zostały zmodyfikowane przez producentów tak, aby opłaty uniknąć. Na liście znajdują się przede wszystkim:
- napoje gazowane zawierające cukier,
- napoje energetyczne,
- napoje zawierające słodziki,
- napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny,
- część napojów z co najmniej 20 proc. soku, jeśli zawierają jednocześnie substancje słodzące, kofeinę albo taurynę,
- wybrane piwa bezalkoholowe spełniające te kryteria,
- koncentraty do przygotowywania napojów – nie tylko syropy, lecz także koncentraty w innych postaciach,
- część suplementów diety w postaci syropów lub napojów, sprzedawanych w opakowaniach przekraczających 200 ml.
To właśnie rozszerzenie katalogu produktów może okazać się jedną z najbardziej odczuwalnych zmian dla rynku. Ministerstwo Finansów w uzasadnieniu projektu wskazuje, że część producentów dostosowała receptury lub sposób klasyfikowania produktów tak, aby korzystać z obowiązujących wyłączeń. Nowelizacja ma zamknąć te możliwości.
Dlaczego rząd zmienia przepisy o opłacie cukrowej? Argumenty MF
Resort finansów przywołuje kilka argumentów.
- Pierwszy dotyczy skali problemu nadwagi i otyłości. Według danych przywołanych w ocenie skutków regulacji blisko dwie trzecie dorosłych Polaków ma nadmierną masę ciała, a koszty leczenia chorób związanych z otyłością sięgają wielu miliardów złotych rocznie.
- Drugim argumentem jest skuteczność podatków zdrowotnych stosowanych w innych państwach. Ministerstwo odwołuje się do doświadczeń m.in. Wielkiej Brytanii, Portugalii, Irlandii, Finlandii czy Słowacji, gdzie podobne rozwiązania miały ograniczać spożycie napojów słodzonych oraz skłaniać producentów do zmiany receptur.
- Istotny jest również argument ekonomiczny. Resort zwraca uwagę, że wysokość obecnej opłaty została ustalona jeszcze w 2020 r. Od tamtej pory ceny napojów, inflacja oraz przeciętne wynagrodzenia znacząco wzrosły, dlatego – zdaniem autorów projektu – ciężar opłaty stał się dla konsumentów znacznie mniej odczuwalny niż kilka lat temu.
Jednocześnie ministerstwo przyznaje, że producenci coraz częściej wykorzystują luki w przepisach. W praktyce wystarczało dodanie odpowiedniej ilości soku lub zastąpienie części cukru substancjami słodzącymi, aby część napojów przestała podlegać opłacie. Nowelizacja ma ograniczyć takie działania.
Stawki podatku cukrowego 2027 – o ile ma wzrosnąć opłata?
Najbardziej odczuwalne zmiany dotyczą wysokości samej opłaty. Projekt przewiduje podwyższenie podstawowej stawki za napoje zawierające do 5 gramów cukru w 100 ml lub substancje słodzące z 50 groszy do 70 groszy za litr. Dwukrotnie wzrośnie również opłata naliczana za każdy gram cukru przekraczający ustawowy limit – z 5 do 10 groszy. Jeszcze większa zmiana obejmuje napoje zawierające kofeinę lub taurynę. Obecna opłata wynosząca 10 groszy za litr ma wzrosnąć aż do 1 zł za litr, co szczególnie dotknie segment napojów energetycznych. W efekcie maksymalna wysokość opłaty od jednego litra napoju wzrośnie z 1,20 zł do 1,80 zł. Resort finansów zakłada, że nowe stawki zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 r., jeśli projekt przejdzie cały proces legislacyjny i zostanie uchwalony przez parlament.
Wzrost cen napojów od 2027 roku – prognozy Ministerstwa Finansów
Najwięcej emocji budzi pytanie, które zadaje sobie dziś większość konsumentów: ile droższe będą napoje? Ministerstwo Finansów nie odpowiada wprost, o ile wzrośnie cena konkretnej butelki na sklepowej półce. Ostateczna decyzja będzie należała do producentów i sieci handlowych. W ocenie skutków regulacji znalazły się jednak prognozy pokazujące skalę możliwych zmian, gdyby przedsiębiorcy przenieśli nowe obciążenia na klientów.
Resort zakłada, że wzrost cen może być zauważalny praktycznie we wszystkich najpopularniejszych segmentach rynku. Największy procentowo dotyczy koncentratów, ale dwucyfrowe podwyżki mogą objąć również napoje gazowane i energetyczne.
Produkt | Prognozowany wzrost ceny |
|---|---|
Napój gazowany | 15,1 proc. |
Napój energetyczny | 16,6 proc. |
Koncentraty do napojów | 18,8 proc. |
Oczywiście są to wyliczenia przygotowane na potrzeby projektu ustawy. Rynek może zareagować inaczej. Część producentów może ograniczyć marżę, inni zdecydują się zmienić receptury, aby zmniejszyć wysokość należnej opłaty. Już po wprowadzeniu podatku cukrowego w 2021 r. wiele firm poszło właśnie tą drogą, obniżając zawartość cukru albo zwiększając udział soku.
Podatek od energetyków 2027 – rewolucja w przepisach
Jednym z najbardziej zaskakujących elementów projektu jest ogromna podwyżka opłaty za dodatek kofeiny lub tauryny. Obecnie wynosi ona 10 groszy za litr. Projekt przewiduje wzrost aż do 1 zł za litr. To dziesięciokrotna podwyżka tej części opłaty.
Nie jest przypadkiem, że właśnie napoje energetyczne znalazły się w centrum zainteresowania resortu finansów. Z danych przytoczonych w uzasadnieniu wynika, że znaczna część produktów dostępnych na rynku przestała podlegać opłacie dzięki zmianie receptury. Producenci dodawali odpowiednią ilość soku i ograniczali zawartość cukru, zastępując go substancjami słodzącymi. Dzięki temu napój pozostawał słodki, ale korzystał z obowiązującego wyłączenia. Nowy projekt ma zamknąć tę możliwość. Jeżeli energetyk zawiera jednocześnie słodziki, kofeinę lub taurynę, obecność soku nie pozwoli już uniknąć opłaty.
Wpływy z podatku cukrowego – ile zarobi budżet i NFZ?
Choć uzasadnienie projektu koncentruje się na zdrowiu publicznym, dokument zawiera również bardzo konkretne wyliczenia finansowe. Ministerstwo szacuje, że nowe przepisy mogą zwiększyć wpływy do sektora finansów publicznych o około 1,486 mld zł rocznie. Zdecydowana większość tej kwoty ma trafić do Narodowego Funduszu Zdrowia. Budżet państwa otrzyma około 228 mln zł, natomiast ponad 1,25 mld zł zasili NFZ.
Resort zakłada przy tym, że sprzedaż napojów po wejściu nowych przepisów spadnie. Nawet przy pięcioprocentowym ograniczeniu sprzedaży wpływy mają pozostać wyraźnie wyższe niż obecnie. To jeden z powodów, dla których dyskusja wokół projektu zapewne szybko wyjdzie poza kwestie zdrowotne. Przedsiębiorcy będą zwracali uwagę na koszty prowadzenia działalności, organizacje konsumenckie na wzrost cen, a rząd będzie podkreślał korzyści dla systemu ochrony zdrowia.
Kiedy wejdzie w życie nowy podatek cukrowy? Etapy legislacji
Na razie nie ma jeszcze nowych przepisów. Projekt został skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania. Uwagi można zgłaszać do połowy lipca. Dopiero po zakończeniu konsultacji rząd zdecyduje, czy pozostawi proponowane rozwiązania w obecnym kształcie, czy też wprowadzi zmiany wynikające z opinii przedsiębiorców, organizacji społecznych i ekspertów. Jeżeli projekt przejdzie cały proces legislacyjny, nowe stawki miałyby zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Ministerstwo chce skrócić okres vacatio legis, argumentując to ważnym interesem publicznym związanym z ochroną zdrowia oraz koniecznością zapewnienia dodatkowych środków dla NFZ.
Podstawa prawna
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu