Ponad 175 tys. emerytów od miesięcy czeka na przepisy, które mają naprawić skutki kontrowersyjnych zasad obliczania świadczeń. Jeszcze niedawno mówiono o wejściu ustawy w połowie 2026 r., dziś wiadomo już, że ten termin przeliczenia emerytur nie zostanie dotrzymany. Pojawił się też nowy wątek – radca prawny skierował sprawę do sądu, domagając się ujawnienia dokumentów dotyczących prac nad ustawą.
Najważniejsze pytanie brzmi dziś nie tylko kiedy ruszy przeliczenie emerytur, ale również dlaczego projekt od miesięcy pozostaje poza porządkiem obrad rządu. Ministerstwo przyznaje, że trwają rozmowy z resortem finansów, ponieważ przygotowane rozwiązania oznaczają dodatkowe wydatki dla budżetu państwa.
Przeliczenie emerytur 2026/2027. Ustawa się opóźnia, a resorty spierają się o koszty
Jeszcze kilka miesięcy temu Ministerstwo Rodziny zapowiadało, że przepisy naprawiające sytuację części wcześniejszych emerytów mogłyby wejść w życie w 2026 r. Dziś taki scenariusz jest już nieaktualny. Resort potwierdza, że projekt nadal pozostaje przed etapem przyjęcia przez rząd. Powód? Trwają uzgodnienia z Ministerstwem Finansów dotyczące kosztów całej reformy. Według informacji przekazywanych przez MRPiPS przygotowano kilka wariantów zmian, jednak każdy z nich wymaga dodatkowego finansowania z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz budżetu państwa. W praktyce oznacza to, że ostateczny kształt ustawy zależy od porozumienia między resortami.
Przeliczenie wcześniejszych emerytur. Prawnik pozywa MRPiPS o dokumenty w sprawie ustawy
Nowym elementem całej sprawy jest postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Jak informuje "Fakt", radca prawny dr Andrzej Hańderek wystąpił do Ministerstwa Rodziny z wnioskiem o udostępnienie informacji dotyczących spotkania przedstawicieli resortu rodziny i finansów. Chodziło o dokumenty pokazujące, jakie rozwiązania są obecnie rozważane i jakie ustalenia zapadły podczas rozmów.
Ministerstwo odmówiło udostępnienia takich materiałów, uznając, że nie stanowią one informacji publicznej. W odpowiedzi pełnomocnik skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jeżeli sąd przyzna mu rację, resort może zostać zobowiązany do ujawnienia części dokumentów związanych z przygotowywaną ustawą. To pierwszy przypadek, gdy spór o projekt przeliczenia emerytur przenosi się na drogę sądowo-administracyjną.
Kogo obejmie przeliczenie emerytur? Roczniki 1954–1959 i warunki z ZUS
Projekt dotyczy osób, które znalazły się w tzw. pułapce wcześniejszych emerytur. Są to przede wszystkim:
- kobiety urodzone w latach 1954-1959,
- mężczyźni urodzeni w latach 1949-1952 oraz w 1954 r.
Jednak sam rocznik nie przesądza o prawie do przeliczenia. Konieczne jest również spełnienie pozostałych warunków:
- wcześniejsza emerytura została przyznana przed 6 czerwca 2012 r.,
- po osiągnięciu wieku emerytalnego zainteresowany wystąpił o emeryturę powszechną,
- ZUS zastosował mechanizm pomniejszenia podstawy świadczenia o wcześniej pobrane emerytury.
To właśnie ta grupa – według szacunków rządu – liczy około 175 tys. osób.
Dlaczego ZUS obniżył emerytury po wcześniejszym świadczeniu? Chodzi o przepisy od 2013 r.
Źródłem sporu są przepisy obowiązujące od 2013 r. ZUS zaczął wtedy pomniejszać podstawę obliczenia emerytury powszechnej o sumę wcześniej pobranych świadczeń. W efekcie osoby, które wiele lat wcześniej podejmowały decyzję o wcześniejszym zakończeniu aktywności zawodowej, otrzymywały później emerytury wyraźnie niższe od oczekiwanych. Wielu seniorów podkreśla, że w chwili przechodzenia na wcześniejszą emeryturę nie mogli przewidzieć późniejszych zmian prawa. To właśnie ten mechanizm został zakwestionowany w ubiegłorocznym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Ustawa o przeliczeniu emerytur. Termin, wyrównania i zgoda Ministerstwa Finansów
Resort rodziny nie ukrywa, że przygotował kilka wariantów rozwiązania problemu. Nadal jednak nie wiadomo:
| Najważniejsze kwestie | Stan prac |
|---|---|
Termin wejścia ustawy | najwcześniej 2027 r. |
Liczba osób objętych zmianami | ok. 175 tys. |
Wyrównania za poprzednie lata | brak ostatecznej decyzji |
Sposób przeliczenia | nadal przedmiot uzgodnień |
Zgoda Ministerstwa Finansów | jeszcze nie zapadła |
To właśnie kwestia wyrównań budzi największe emocje. Dotychczasowe informacje sugerują, że rząd przede wszystkim koncentruje się na przyszłych wypłatach, natomiast sposób rekompensaty za wcześniejsze lata pozostaje otwarty.
Czy warto czekać na ustawę? Coraz więcej osób wybiera sąd
Choć rząd przygotowuje ustawę, część seniorów nie chce czekać na zakończenie prac legislacyjnych. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z czerwca 2024 r. wielu emerytów decyduje się na dochodzenie swoich praw przed sądami powszechnymi. Zapadają już korzystne wyroki, choć każda sprawa oceniana jest indywidualnie. Nie oznacza to jednak, że każdy pozew zakończy się sukcesem. Znaczenie mają zarówno konkretne okoliczności sprawy, jak i sposób obliczenia świadczenia przez ZUS. Z tego powodu przed skierowaniem sprawy do sądu warto przeanalizować własną decyzję emerytalną oraz dokumentację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Ile będzie kosztować przeliczenie emerytur? Budżet państwa i FUS pod presją
Ministerstwo Rodziny w odpowiedziach na interpelacje poselskie wskazuje, że przygotowane rozwiązania oznaczają zwiększenie wydatków zarówno Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak i budżetu państwa. Jednocześnie ZUS realizuje obecnie kilka dużych projektów, w tym obsługę renty wdowiej oraz innych zmian emerytalnych. Według resortu również obciążenie organizacyjne Zakładu ma wpływ na harmonogram wdrażania nowych przepisów. Na razie nie podano terminu, w którym projekt miałby trafić pod obrady Rady Ministrów.
Podstawa prawna
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z późn. zm.).
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. dotyczący zasad pomniejszania emerytur powszechnych osobom pobierającym wcześniej emerytury wcześniejsze.
- Projekt ustawy naprawczej przygotowywany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (etap prac rządowych).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu