Nawet kilkadziesiąt tysięcy do wzięcia, nie tylko z OFE. Po śmierci pieniądze z PPK są dziedziczone. Trzeba pamiętać o kilku warunkach

Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych z dnia 4 października 2018 r. (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 192) reguluje zasady gromadzenia środków w pracowniczych planach kapitałowych, zawierania umów o zarządzanie PPK i umów o prowadzenie PPK, finansowania i dokonywania wpłat do PPK oraz dokonywania wypłat transferowych, wypłat i zwrotu środków zgromadzonych w PPK.

Nawet kilkadziesiąt tysięcy do wzięcia, nie tylko z OFE. Po śmierci pieniądze z PPK są dziedziczone. Trzeba pamiętać o kilku warunkach

Każdy uczestnik PPK posiada istotne uprawnienie: może samodzielnie zdecydować, kto otrzyma jego oszczędności po śmierci. Aby to zrobić, wystarczy złożyć we właściwej instytucji finansowej (a nie u pracodawcy) pisemną dyspozycję, w której imiennie wskaże się jedną lub więcej osób fizycznych.

Wskazani beneficjenci otrzymają należne im środki bez konieczności przeprowadzania formalnego postępowania spadkowego

Ogromną zaletą takiego rozwiązania jest fakt, że tak wskazani beneficjenci otrzymają należne im środki bez konieczności przeprowadzania formalnego postępowania spadkowego. Uczestnik programu zachowuje przy tym pełną kontrolę nad podziałem kapitału:

• Jeśli wskaże kilka osób, ale nie określi ich dokładnych udziałów, prawo zakłada, że otrzymają one środki w częściach równych.
• Dyspozycję można w dowolnym momencie zmienić, odwołać lub wskazać zupełnie nowych beneficjentów.
• W sytuacji, gdy wskazana osoba umrze przed uczestnikiem PPK, przeznaczona dla niej część nie przepada – jest równo dzielona pomiędzy pozostałych uprawnionych (chyba że właściciel rachunku zdecyduje inaczej).

Prawa małżonka a wspólność majątkowa

Kluczowym czynnikiem wpływającym na podział kapitału jest ustrój majątkowy panujący w małżeństwie uczestnika PPK w chwili jego śmierci.

Jeżeli małżonków wiązała ustawowa wspólność majątkowa, dokładnie połowa środków zgromadzonych na rachunku zmarłego przypada żyjącemu współmałżonkowi (w zakresie, w jakim oszczędności te stanowiły przedmiot ich wspólności). Przekazanie tych pieniędzy może nastąpić na dwa sposoby:

1. Wypłata transferowa – środki trafiają bezpośrednio na rachunek PPK, Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) lub do Pracowniczego Programu Emerytalnego (PPE) małżonka.
2. Zwrot w formie pieniężnej – na wyraźny wniosek małżonka gotówka jest wypłacana bezpośrednio jemu.

Instytucja finansowa ma obowiązek zrealizować taką wypłatę w terminie 3 miesięcy. Warunkiem jest przedstawienie przez małżonka aktu zgonu, aktu małżeństwa oraz papierowego oświadczenia o stosunkach majątkowych (razem z ewentualnym dokumentem potwierdzającym ich uregulowanie).

Inaczej sytuacja wygląda, gdy małżonkowie posiadali rozdzielność majątkową (np. zawarli intercyzę przed notariuszem). Wówczas oszczędności z PPK nie stanowią majątku wspólnego. Oznacza to, że jeśli uczestniczka lub uczestnik wskaże instytucji finansowej konkretne osoby uprawnione, to właśnie do nich trafi całość zgromadzonych środków – współmałżonek nie otrzymuje wówczas automatycznie połowy kapitału (choć oczywiście może zostać imiennie wskazany jako beneficjent).

PPK: brak wskazania beneficjentów – procedury spadkowe i wyjątkowa rola ubezpieczyciela

Jeżeli zmarły uczestnik PPK nie wskazał za życia żadnych osób uprawnionych, oszczędności z rachunku trafiają do jego spadkobierców. W takim scenariuszu wypłata wymaga jednak spełnienia dodatkowych formalności prawnych. Aby otrzymać pieniądze, spadkobiercy muszą przedłożyć w instytucji finansowej:

• odpis prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia)
• zgodne oświadczenie wszystkich spadkobierców o sposobie podziału środków (albo prawomocne postanowienie sądu o dziale spadku).

Pamiętaj: kluczowym uprawnieniem każdego uczestnika PPK jest możliwość imiennego wskazania osoby (lub osób), która po jego śmierci przejmie zgromadzony kapitał. Taka dyspozycja ma formę pisemną i jest kierowana bezpośrednio do instytucji finansowej prowadzącej rachunek – a nie do pracodawcy.

Co z PPK w razie śmierci? Czy pieniądze z PPK są dziedziczne? Czy oszczędności z PPK przepadają w przypadku śmierci uczestnika?

Powyższe reguluje rozdział 13. Podział środków w przypadku śmierci uczestnika PPK, ustawy o PPK.

Art. 85 [Wypłata transferowa w przypadku śmierci uczestnika PPK] 1. Jeżeli w chwili śmierci uczestnik PPK pozostawał w związku małżeńskim, wybrana instytucja finansowa dokonuje wypłaty transferowej połowy środków zgromadzonych na rachunku PPK zmarłego uczestnika PPK na rachunek PPK, IKE lub PPE małżonka zmarłego uczestnika PPK, w zakresie, w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej.

2. Wypłata transferowa jest dokonywana w terminie 3 miesięcy od dnia przedstawienia przez małżonka zmarłego uczestnika PPK odpisu aktu zgonu, aktu małżeństwa oraz oświadczenia, w postaci papierowej, o stosunkach majątkowych, które istniały między nim a zmarłym uczestnikiem PPK, oraz udokumentowania sposobu uregulowania tych stosunków, jeżeli między małżonkami nie istniała wspólność ustawowa.

3. Jeżeli małżonek zmarłego uczestnika PPK jest stroną więcej niż jednej umowy o prowadzenie PPK lub uczestnikiem PPE więcej niż jednego PPE, art. 82 stosuje się odpowiednio.

4. Na wniosek małżonka zmarłego uczestnika PPK zwrot środków zgromadzonych na rachunku PPK, przypadających temu małżonkowi, następuje w formie pieniężnej. Zwrot następuje w terminie 3 miesięcy od dnia przedstawienia dowodu, że środki zgromadzone na rachunku PPK zmarłego uczestnika PPK przypadły temu małżonkowi.

5. Instytucja finansowa nie ponosi odpowiedzialności za skutki niedopełnienia lub nienależytego dopełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2 i 4.

6. Instytucja finansowa przekazuje do ewidencji PPK informacje o dokonanych zwrotach ze wskazaniem kwoty zwrotu w podziale na zwrot z wpłat osoby zatrudnionej, podmiotu zatrudniającego oraz wpłaty powitalnej i dopłat rocznych.