Świat

„Koła historii obracają się niepowstrzymanie” – tym zdaniem Wang Yi, odpowiedzialny za politykę międzynarodową ChRL, podsumował chińską wizję świata. W praktyce oznacza ona próbę zbudowania porządku, w którym Pekin rozdaje karty, Rosja pełni rolę strategicznego zaplecza, a Europa zostaje zredukowana do partnera gospodarczego, pozbawionego wpływu na sprawy wojny i pokoju.

Mieszkańcy wysp Czagos na Oceanie Indyjskim poprosili prezydenta USA Donalda Trumpa o powstrzymanie przekazania tego archipelagu Mauritiusowi, planowanego w poniedziałek przez Wielką Brytanię. W zamian zaoferowali, że jedna z wysp zostanie nazwana imieniem amerykańskiego przywódcy.

Korea Północna strąciła drona, który jej zdaniem przyleciał z Seulu. Korea Południowa stanowczo zaprzecza oskarżeniom i proponuje wspólne śledztwo, podczas gdy eksperci wskazują, że zestrzelony dron przypomina tani sprzęt cywilny, a nie wojskowy. Napięcie rośnie w dramatycznym momencie politycznym, tuż przed ważnym zjazdem partii rządzącej w Pjongjangu.

Zbrojna operacja USA w Wenezueli i uprowadzenie Nicolása Maduro postawiły fundamentalne pytanie: czy prawo międzynarodowe wciąż realnie ogranicza działania supermocarstw. Bo niezależnie od oceny reżimu w Caracas, działania Waszyngtonu trudno pogodzić z Kartą Narodów Zjednoczonych i obowiązującymi regułami użycia siły.

Skandal w świecie AI? Brytyjski startup Builder.ai, wspierany finansowo m.in. przez spółkę Microsoft i katarski fundusz majątkowy, ogłosił upadłość w 2025 roku, pozostając z ogromnymi długami. Jego „sztuczna inteligencja” okazała się w rzeczywistości zespołem 700 inżynierów z Indii, udających chatboty.

To, co robią Rosjanie nazywam „nuklearnym Halloween” - powiedział PAP Marcin Andrzej Piotrowski, ekspert ds. zagrożeń rakietowych w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Jego zdaniem, po ataku Moskwy na Ukrainę z użyciem rakiety Oriesznik, odpowiedzią Zachodu powinno być wzmacnianie obrony.

Amerykańskie siły zbrojne prowadzą na Morzu Karaibskim kolejną akcję przejęcia tankowca – podał w piątek Reuters, powołując się na źródło w administracji USA. Operacja dotyczy jednostki Olina, powiązanej z Wenezuelą, która znajduje się w rejonie Trynidadu i Tobago.

Co najmniej cztery osoby zginęły w rosyjskim ataku dronowym na Kijów w nocy z czwartku na piątek - poinformował mer stolicy Witalij Kliczko. Sześć osób jest rannych. Rosjanie zaatakowali także Lwów.

Czy zatrzymanie lidera Wenezueli Nicolása Maduro to powtórka z błędów popełnionych w Iraku, czy raczej świadomy powrót do XIX-wiecznej logiki amerykańskiej polityki siły? Choć wielu komentatorów porównuje operację USA do inwazji z 2003 roku, jej kontekst, cele i geografia wskazują na zupełnie inny precedens: Panamę 1990.

Analityk Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych Paweł Markiewicz ocenił, że przejęcie przez USA kontroli nad Grenlandią wydaje się kwestią czasu. Według niego przejęcie siłowe i zakup wyspy nie wchodzą w grę, Amerykanie mogą natomiast dążyć do proklamowania przez Grenlandię niepodległości.

Spór o Grenlandię nie jest dyplomatycznym ekscesem ani osobistą fanaberią Donalda Trumpa. To świadoma gra oparta na logice dominacji, znanej z XIX-wiecznego myślenia o polityce międzynarodowej. Duńska wyspa pełni w niej rolę pretekstu – i lewara wymierzonego w Europę.

Pierwsze dwa lata życia dziecka to okres najszybszego i najbardziej wrażliwego rozwoju mózgu. Nowe, długofalowe badanie opublikowane na łamach eBioMedicine pokazuje, że nadmierna ekspozycja na ekrany w tym czasie nie jest neutralna. U dzieci, które jako niemowlęta i dwulatki spędzały dużo czasu przed telewizorem, smartfonem lub komputerem, naukowcy zaobserwowali trwałe zmiany w sieciach neuronalnych mózgu. Zmiany te przekładały się w kolejnych latach na wolniejsze podejmowanie decyzji oraz silniejsze objawy lękowe w wieku nastoletnim.