Inspektor pracy najpierw wyda polecenie. Dopiero później możliwa decyzja o etacie. Nowe przepisy od lipca 2026 r.

Jedno polecenie inspektora pracy może uruchomić procedurę zmiany zlecenia lub kontraktu B2B w etat. Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy dostanie nowe narzędzia do kontroli umów cywilnoprawnych. W wielu przypadkach sprawa ma kończyć się jeszcze podczas kontroli, ale jeśli firma zignoruje zalecenia inspektora, możliwa będzie decyzja administracyjna albo skierowanie sprawy do sądu pracy.

Nowe uprawnienia PIP od 8 lipca 2026 r. Najpierw polecenie inspektora

Nowe przepisy wprowadzają dwuetapową procedurę badania umów cywilnoprawnych. Jeśli inspektor uzna, że praca jest wykonywana w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, najpierw wyda przedsiębiorcy polecenie usunięcia naruszeń.

Chodzi o sytuacje, w których formalnie podpisano umowę cywilnoprawną, ale w praktyce pracownik wykonuje obowiązki jak na etacie. Zastosowanie będzie miał art. 22 Kodeksu pracy. To właśnie na jego podstawie inspektor oceni, czy dana osoba faktycznie pracuje jak pracownik etatowy, mimo podpisania umowy zlecenia albo kontraktu B2B.

Art. 22 Kodeksu pracy. Jakie cechy wskazują na stosunek pracy?

Zgodnie z przepisami, o stosunku pracy mogą świadczyć m.in.: wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy, obowiązek pracy w określonym miejscu i czasie, wykonywanie określonych poleceń służbowych, stałe wynagrodzenie za pracę, osobiste wykonywanie obowiązków.

Polecenie zamiast kary. PIP chce szybkiej zmiany umowy jeszcze podczas kontroli

Jak podkreśla Państwowa Inspekcja Pracy, celem polecenia nie jest karanie firmy, ale szybkie doprowadzenie sytuacji do zgodności z prawem bez uruchamiania bardziej sformalizowanych procedur.

Polecenie może prowadzić do zawarcia umowy o pracę, albo zmiany warunków umowy cywilnoprawnej tak, aby usunąć cechy typowe dla etatu. Jeżeli strony dostosują relację do przepisów już podczas kontroli, sprawa zakończy się na tym etapie.

Inspektor będzie wyjaśniał, dlaczego kwestionuje umowę

Podczas konferencji na Uniwersytecie Śląskim Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki podkreślił, że inspektorzy mają przede wszystkim przekonywać przedsiębiorców do dobrowolnej zmiany umowy.

Choć pracodawca nie będzie miał obowiązku wykonania polecenia inspektora pracy, to wydanie tego polecenia może stanowić najskuteczniejszy sposób zakończenia postępowania w sprawie przekształcenia umowy cywilnoprawnej w etat - wskazał Główny Inspektor Pracy.

Jak dodał, w trakcie kontroli inspektor ma pozostawać do dyspozycji obu stron umowy i wyjaśniać, dlaczego zakwestionował dany kontrakt.

Firma zignoruje polecenie PIP? Możliwa decyzja administracyjna lub sąd pracy

Jeżeli przedsiębiorca nie wykona polecenia, sprawa może przejść do kolejnego etapu. Inspektor prowadzący kontrolę będzie mógł wystąpić do okręgowego inspektora pracy o wydanie decyzji administracyjnej przekształcającej umowę cywilnoprawną w umowę o pracę.

Możliwa będzie też druga opcja, czyli skierowanie sprawy bezpośrednio do sądu pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Od decyzji okręgowego inspektora pracy odwołać będą mogli się zarówno pracodawca, jak i pracownik. Odwołanie do sądu pracy wstrzyma wykonanie decyzji, chyba że zostanie jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Od 8 lipca 2026 r. przedsiębiorcy będą mogli także występować do inspekcji o wydanie wiążącej interpretacji dotyczącej kontraktów budzących wątpliwości.

Zobacz także

Nowe interpretacje indywidualne PIP od 8 lipca 2026 r. Za 40 zł firmy sprawdzą, czy umowa B2B, zlecenie nie jest etatem

Pojawi się lista kontrolna dla przedsiębiorców

Główny Inspektor Pracy zapowiedział również działania edukacyjne dla pracodawców. PIP przygotowuje specjalną listę kontrolną, która ma pomóc ocenić, czy dana umowa cywilnoprawna została zawarta prawidłowo.