"Warszawskie kawiarnie literackie" - recenzja

Wszelką rewolucję artystyczną wywołują kawiarnie” – powiedział T a d e u s z Kantor. Prof. Andrzej Z. Makowiecki w swojej monografii doprecyzowuje chronologicznie tezę wybitnego reżysera teatralnego. Na ziemiach polskich kawiarnie zaczęły być inkubatorami nowych kulturalnych trendów, mód, snobizmów i prądów dopiero pod koniec XIX wieku, a w pełni rozwinęły się w następnym stuleciu. Wcześniej, w epoce romantycznej i postyczniowej pełniły funkcję saloników, w których dyskutuje się i tworzy manifesty polityczne, na co z pewnością miała wpływ ówczesna sytuacja naszej państwowości. Choć i tu odnotowano wyjątki. Pierwszą w dobie romantyzmu knajpką warszawskich literatów była kawiarnia Pod Kopciuszkiem przy ul. Długiej. W latach 20. XIX wieku bywali tam członkowie konspiracyjnego Towarzystwa Iksów, m.in. Julian Ursyn Niemcewicz i Kajetan Koźmian, a także Kazimierz Brodziński, autor słynnej rozprawy „O klasyczności i romantyczności”. Z Pod Kopciuszkiem rywalizowała Dziurka z ul. Miodowej (ochrzczona tak z powodu półmroku panującego w pomieszczeniach), oblegana przez czołowych poetów szkoły ukraińskiej Seweryna Goszczyńskiego i Józefa Bohdana Zalewskiego oraz krytyka Maurycego Mochnackiego.