Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie budzącej kontrowersje opłaty dodatkowej dla obywateli Ukrainy. Problem dotyczy osób ze statusem UKR, które po 5 marca 2026 r. utraciły prawo do bezpłatnej opieki na podstawie specustawy, a teraz chcą ubezpieczyć się dobrowolnie.
Fundacje pomagające uchodźcom alarmują: NFZ odmawia zawarcia umów bez uiszczenia jednorazowej opłaty w wysokości ok. 17–18 tys. zł. Jest to uzasadniane faktem, że dana osoba nie opłacała składek w Polsce w ostatnich latach.
Jak naliczana jest opłata dodatkowa?
Zgodnie z art. 68 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, wysokość opłaty karnej za brak ciągłości ubezpieczenia jest uzależniona od długości przerwy:
- 20% podstawy – przy przerwie od 3 miesięcy do roku,
- nawet 200% podstawy – gdy przerwa wynosi powyżej 10 lat.
W przypadku obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po wybuchu wojny, NFZ często traktuje okres ich pobytu (mimo korzystania z leczenia) jako "okres nieubezpieczenia", co skutkuje naliczaniem maksymalnych stawek.
Wątpliwości interpretacyjne RPO
RPO Marcin Wiącek zwraca uwagę na kluczowy aspekt prawny: do marca 2026 r. obywatele Ukrainy mieli ustawowe prawo do opieki zdrowotnej na takich samych zasadach jak osoby ubezpieczone.
Powstaje więc pytanie: czy okres, w którym państwo gwarantowało uchodźcom dostęp do lekarza, można teraz uznać za "przerwę w ubezpieczeniu"? Według Rzecznika, obecna praktyka NFZ jest wysoce dyskusyjna i uderza w osoby, które wykazują dobrą wolę i chcą samodzielnie finansować swoje składki.
Kluczowe pytania do Prezesa NFZ
Rzecznik prosi prezesa NFZ Filipa Nowaka o wyjaśnienie trzech kwestii:
- Czy naliczanie opłaty dodatkowej osobom ze statusem UKR jest zasadne?
- Czy okres legalnego korzystania ze świadczeń na mocy specustawy nie powinien być traktowany jako okres ubezpieczenia?
- Czy istnieje możliwość zawarcia umowy bez konieczności płacenia kilkunastu tysięcy złotych „na start”?
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu