Relacje między Warszawą a Kijowem znalazły się w jednym z najtrudniejszych momentów od początku rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Według informacji pojawiających się w otoczeniu obu stron ukraińska dyplomacja rozpoczęła intensywne działania mające doprowadzić do złagodzenia napięć wywołanych decyzją prezydenta Wołodymyra Zełenskiego dotyczącą uhonorowania jednostki wojskowej nazwą odwołującą się do tradycji Ukraińskiej Powstańczej Armii.
Sprawa wywołała zdecydowaną reakcję w Polsce, gdzie pamięć o zbrodniach dokonanych na ludności polskiej przez część formacji związanych z UPA pozostaje jednym z najbardziej drażliwych tematów w relacjach polsko-ukraińskich. W efekcie doszło do gwałtownego ochłodzenia atmosfery między władzami obu państw.
Dyplomatyczna ofensywa Kijowa
Z nieoficjalnych informacji wynika, że przedstawiciele ukraińskich władz prowadzą obecnie rozmowy mające na celu wypracowanie rozwiązania akceptowalnego zarówno dla Kijowa, jak i Warszawy. Szczególne znaczenie miały mieć kontakty pomiędzy Kyryłem Budanowem, jednym z najważniejszych współpracowników Wołodymyra Zełenskiego, a Marcinem Przydaczem, szefem Biura Polityki Międzynarodowej prezydenta elekta Karola Nawrockiego.
Według osób znających kulisy rozmów strona ukraińska początkowo próbowała wykorzystać argument dotyczący planowanej nieobecności Wołodymyra Zełenskiego podczas Konferencji Odbudowy Ukrainy w Gdańsku. Taka deklaracja nie przyniosła jednak oczekiwanego efektu. W otoczeniu Karola Nawrockiego miała ona zostać przyjęta ze spokojem, co skłoniło przedstawicieli Kijowa do poszukiwania bardziej konstruktywnego rozwiązania.
W rezultacie rozmowy miały wejść na etap poszukiwania kompromisu, który pozwoliłby uniknąć dalszej eskalacji konfliktu politycznego.
Spór o UPA i historyczną pamięć
Źródłem obecnego kryzysu jest podpisany przez Wołodymyra Zełenskiego dekret, na mocy którego Samodzielne Centrum Operacji Specjalnych „Północ” otrzymało honorowe miano „Bohaterów UPA”. W Polsce decyzja została odebrana jako szczególnie kontrowersyjna ze względu na historyczne skojarzenia związane z działalnością Ukraińskiej Powstańczej Armii
Kwestie pamięci historycznej od lat pozostają jednym z najtrudniejszych elementów relacji między oboma państwami. Choć po 2022 roku Polska stała się jednym z najważniejszych sojuszników Ukrainy, wspierając ją militarnie, politycznie i humanitarnie, spory dotyczące oceny wydarzeń z okresu II wojny światowej nigdy całkowicie nie zniknęły z agendy politycznej.
W ostatnich latach udało się jednak wypracować pewien nieformalny model współpracy, zakładający ograniczanie działań mogących prowadzić do zaostrzenia sporów historycznych. Obecnie właśnie do tych ustaleń miałoby chcieć wrócić otoczenie Karola Nawrockiego.
Kwestia pochówku Stepana Bandery
Jednym z tematów pojawiających się w nieoficjalnych rozmowach jest również sprawa Stepana Bandery, lidera Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, który od dziesięcioleci pozostaje postacią budzącą skrajne emocje zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie.
Według pojawiających się doniesień ukraińskie władze miały zdecydować o odłożeniu ewentualnych działań związanych ze sprowadzeniem jego szczątków z Monachium na Ukrainę. Taki krok miałby być elementem szerszej strategii ograniczania napięć w relacjach z Polską.
Dla części polskich środowisk politycznych i społecznych wszelkie formy państwowego honorowania Bandery pozostają nie do zaakceptowania. Z kolei na Ukrainie część opinii publicznej postrzega go przede wszystkim jako symbol walki o niepodległość kraju. Te odmienne interpretacje od wielu lat utrudniają osiągnięcie trwałego porozumienia historycznego.
Order Orła Białego pod znakiem zapytania
Dodatkowego znaczenia całej sprawie nadają informacje dotyczące możliwego odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. To najwyższe polskie odznaczenie państwowe zostało przyznane prezydentowi Ukrainy jako wyraz uznania dla jego roli w obronie kraju przed rosyjską agresją oraz rozwijania strategicznego partnerstwa z Polską.
W poniedziałek odbyło się posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. Oficjalnie nie przekazano informacji dotyczących przebiegu obrad ani ewentualnych rekomendacji dla prezydenta elekta Karola Nawrockiego. Sam fakt zwołania posiedzenia został jednak odczytany jako sygnał, że kwestia odznaczenia Zełenskiego jest obecnie analizowana na najwyższym szczeblu państwowym.
Ewentualna decyzja o odebraniu orderu byłaby wydarzeniem bezprecedensowym w historii polskiej polityki zagranicznej i mogłaby doprowadzić do dalszego pogorszenia relacji pomiędzy Warszawą a Kijowem.
Polska pozostaje kluczowym partnerem Ukrainy
Pomimo obecnego kryzysu Polska nadal pozostaje jednym z najważniejszych partnerów Ukrainy w Europie. Od lutego 2022 roku przez polskie terytorium przechodziła znacząca część zachodniej pomocy wojskowej kierowanej do ukraińskiej armii. Polska przyjęła również miliony uchodźców wojennych i konsekwentnie wspierała starania Kijowa o integrację z Unią Europejską oraz NATO.
Właśnie dlatego obecne napięcia budzą tak duże emocje po obu stronach granicy. Zarówno Warszawa, jak i Kijów mają świadomość, że dalsza eskalacja sporu mogłaby negatywnie wpłynąć nie tylko na relacje bilateralne, ale również na szerszą współpracę polityczną i bezpieczeństwo regionu.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu