Już za kilkanaście miesięcy część zakupów realizowanych w Polsce będzie wyglądała inaczej niż obecnie. Przedsiębiorcy zyskają nowe obowiązki związane z identyfikacją klientów, a konsumenci będą musieli liczyć się z koniecznością przekazywania dodatkowych danych, w tym numeru PESEL. Zmiany są elementem szerokiej reformy unijnych przepisów mającej ograniczyć pranie pieniędzy i zwiększyć kontrolę nad przepływem kapitału.
Do tej pory szczegółowa weryfikacja klientów była przede wszystkim domeną banków i instytucji finansowych. Za dwa lata podobne procedury staną się jednak codziennością również w wielu innych branżach. Unia Europejska zdecydowała o zaostrzeniu przepisów, które mają utrudnić ukrywanie pochodzenia pieniędzy i zamknąć luki wykorzystywane przez przestępców do legalizowania nielegalnie zdobytych środków.
Zakup samochodu, luksusowego zegarka, dzieła sztuki czy nieruchomości za kwotę przekraczającą 10 tys. euro będzie wiązał się z obowiązkową identyfikacją klienta. Od połowy lipca 2027 roku na terenie całej Unii Europejskiej zaczną obowiązywać nowe przepisy AMLR, które mają uszczelnić system przeciwdziałania praniu pieniędzy. W praktyce firmy będą mogły wymagać podania numeru PESEL, NIP-u czy numeru rachunku bankowego, a sam przelew przestanie być wystarczającym potwierdzeniem legalności środków.
Weryfikacja klientów poza sektorem bankowym
Nowe regulacje są częścią szerokiego pakietu przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Ich celem jest ujednolicenie zasad obowiązujących we wszystkich państwach członkowskich oraz zamknięcie luk wykorzystywanych przez przestępców do ukrywania pochodzenia majątku.
Jedną z najważniejszych zmian będzie obowiązek szczegółowej identyfikacji klientów dokonujących transakcji przekraczających 10 tys. euro. Według obecnych kursów walut oznacza to wydatek rzędu około 43 tys. zł. Próg ten obejmie między innymi zakup samochodów, luksusowych zegarków, kosztownej biżuterii, dzieł sztuki czy innych dóbr o wysokiej wartości.
Osoby dokonujące takich zakupów będą musiały przekazać przedsiębiorcy dane pozwalające na przeprowadzenie procedury identyfikacyjnej. W zależności od charakteru transakcji może chodzić o numer PESEL, NIP, dane rachunku bankowego IBAN oraz inne informacje wymagane przez przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy.
Istotną zmianą będzie także odejście od dotychczasowego założenia, że przelew wykonany z rachunku bankowego automatycznie potwierdza legalność środków. Przedsiębiorcy będą zobowiązani do przeprowadzenia własnej oceny ryzyka oraz zweryfikowania klienta niezależnie od formy płatności.
Koniec automatycznego zaufania do przelewów
Do tej pory najbardziej rozbudowane procedury związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy funkcjonowały przede wszystkim w bankach, instytucjach płatniczych i sektorze finansowym. Od 2027 roku lista podmiotów objętych obowiązkami AML znacząco się wydłuży.
Nowe wymogi obejmą dostawców usług związanych z kryptoaktywami, platformy crowdfundingowe, firmy pożyczkowe oraz podmioty zajmujące się finansowaniem pozabankowym. Obowiązki weryfikacyjne zostaną również nałożone na dealerów dóbr luksusowych, sprzedawców samochodów, pośredników nieruchomości, galerie sztuki, domy aukcyjne oraz niezależnych marszandów.
Zakres regulacji obejmie także przedstawicieli zawodów prawniczych oraz część organizacji sportowych. Oznacza to, że procedury znane dotąd głównie z sektora bankowego staną się codziennością również w wielu innych branżach gospodarki.
Niższe limity dla płatności gotówkowych
Jeszcze bardziej restrykcyjne zasady będą dotyczyły transakcji realizowanych gotówką. Unijni prawodawcy uznali bowiem, że właśnie ten rodzaj płatności wiąże się z podwyższonym ryzykiem ukrywania źródeł pochodzenia środków.
Jak wyjaśnia Mateusz Pniewski z TransactionLink, uproszczona procedura Customer Due Diligence będzie wymagana już przy transakcjach gotówkowych opiewających na 3 tys. euro. Oznacza to równowartość około 13 tys. zł.
W praktyce przedsiębiorcy będą musieli ustalić tożsamość klienta, zweryfikować jego dane oraz ocenić, czy działa on we własnym imieniu. Celem tych działań jest wykrywanie sytuacji, w których formalny nabywca występuje jedynie jako pośrednik dla faktycznego beneficjenta środków.
Jednolite przepisy AML w całej Unii Europejskiej
Nowy pakiet AML jest odpowiedzią na problem różnic pomiędzy systemami funkcjonującymi w poszczególnych państwach członkowskich. Przez lata przestępcy wykorzystywali fakt, że progi raportowania i standardy kontroli różniły się w zależności od kraju.
Od połowy 2027 roku zasady mają być identyczne na terenie całej Unii Europejskiej. Równocześnie powstaje nowy europejski urząd nadzoru AMLA, którego zadaniem będzie koordynowanie działań krajowych organów oraz monitorowanie przestrzegania nowych regulacji.
Eksperci podkreślają, że dla wielu przedsiębiorców będzie to największa zmiana organizacyjna od lat. Firmy, które dotychczas nie miały styczności z rozbudowanymi procedurami identyfikacji klientów, będą musiały wdrożyć rozwiązania technologiczne, przygotować dokumentację oraz przeszkolić pracowników. Czasu pozostało niewiele, ponieważ większość nowych obowiązków zacznie obowiązywać już w lipcu 2027 roku.
Firmy przed kosztownym procesem dostosowania
Przedstawiciele rynku zwracają uwagę, że instytucje finansowe rozwijały swoje systemy przeciwdziałania praniu pieniędzy przez ponad dekadę. Tymczasem część przedsiębiorców spoza sektora finansowego będzie miała około roku na dostosowanie procedur do nowych wymagań.
Oznacza to konieczność wdrożenia systemów identyfikacji klientów, przechowywania danych, analizy ryzyka oraz raportowania podejrzanych transakcji. W wielu przypadkach niezbędne okaże się również korzystanie z wyspecjalizowanych narzędzi automatyzujących proces weryfikacji.
Q&A. Nowe przepisy AMLR od 2027 roku. Kto będzie musiał okazać PESEL podczas zakupów?
Od kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?
Nowe regulacje wynikające z unijnego rozporządzenia AMLR mają wejść w życie w połowie lipca 2027 roku. Od tego momentu przedsiębiorcy objęci przepisami będą musieli stosować nowe procedury weryfikacji klientów.
Czy przy zakupach będzie trzeba podawać numer PESEL?
Tak, w określonych sytuacjach przedsiębiorca będzie mógł wymagać danych pozwalających na identyfikację klienta. W praktyce może chodzić między innymi o numer PESEL, NIP lub dane rachunku bankowego.
Od jakiej kwoty zacznie obowiązywać weryfikacja klienta?
Pełna procedura identyfikacji będzie wymagana przy transakcjach przekraczających 10 tys. euro. Według obecnych kursów walut odpowiada to kwocie około 43 tys. zł.
Czy przelew bankowy zwolni z kontroli?
Nie. Nowe przepisy przewidują, że sam fakt wykonania przelewu z rachunku bankowego nie będzie automatycznie potwierdzał legalnego pochodzenia środków. Przedsiębiorca nadal będzie zobowiązany do przeprowadzenia wymaganej procedury weryfikacyjnej.
Jakie branże obejmą nowe obowiązki?
Nowe regulacje obejmą między innymi sprzedawców samochodów, pośredników nieruchomości, galerie sztuki, domy aukcyjne, dostawców usług związanych z kryptowalutami, platformy crowdfundingowe oraz część firm pożyczkowych.
Czy zmienią się zasady płatności gotówkowych?
Tak. W przypadku transakcji gotówkowych uproszczone procedury Customer Due Diligence będą wymagane już od kwoty 3 tys. euro, czyli około 13 tys. zł.
Czy przepisy będą obowiązywały tylko w Polsce?
Nie. Rozporządzenie AMLR będzie stosowane we wszystkich państwach Unii Europejskiej. Celem reformy jest ujednolicenie zasad przeciwdziałania praniu pieniędzy na terenie całej Wspólnoty.
Dlaczego Unia Europejska wprowadza nowe przepisy?
Celem zmian jest ograniczenie możliwości prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Unijni regulatorzy chcą również wyeliminować różnice pomiędzy krajowymi systemami kontroli, które były wykorzystywane przez grupy przestępcze do ukrywania pochodzenia środków finansowych.
Czy nowe przepisy obejmą zwykłych klientów?
Tak. Chociaż główny ciężar nowych obowiązków spocznie na przedsiębiorcach, skutki zmian odczują także konsumenci dokonujący transakcji o wyższej wartości, którzy będą musieli poddać się dodatkowej weryfikacji.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu