Nowe przepisy dotyczące statusu osoby najbliższej uzyskały poparcie większości respondentów w najnowszych badaniach opinii publicznej. Jednocześnie prezydent Karol Nawrocki sygnalizuje możliwość zawetowania ustawy, argumentując, że nie podpisze rozwiązań, które mogłyby zostać uznane za alternatywę dla małżeństwa. Powstaje więc wyraźny rozdźwięk między deklaracjami głowy państwa a nastrojami społecznymi.
Dyskusja wokół ustawy o statusie osoby najbliższej nabiera tempa po jej uchwaleniu przez Sejm. Projekt zakłada wprowadzenie szeregu rozwiązań prawnych regulujących sytuację osób pozostających w bliskich relacjach, które nie są małżeństwem. Zmiany obejmują około 200 obowiązujących aktów prawnych.
Nowe przepisy mają ułatwić m.in. uzyskiwanie informacji medycznych, reprezentowanie bliskiej osoby w określonych sprawach urzędowych czy korzystanie z części uprawnień przysługujących obecnie małżonkom. Ustawa nie wprowadza jednak instytucji małżeństwa ani nie przyznaje pełnego katalogu praw wynikających z zawarcia związku małżeńskiego.
Według badania przeprowadzonego przez SW Research dla Kampanii Przeciw Homofobii aż 47,8 proc. ankietowanych uważa, że prezydent powinien podpisać ustawę. Przeciwnego zdania było 14,3 proc. respondentów. Kolejne 13,8 proc. badanych nie miało wyrobionej opinii, natomiast 24,1 proc. przyznało, że nie zna szczegółów nowych regulacji
Badanie zostało zrealizowane metodą wywiadów internetowych na reprezentatywnej grupie 837 dorosłych Polaków w dniach 2–3 czerwca, bezpośrednio po uchwaleniu ustawy przez Sejm.
Weto Karola Nawrockiego pod znakiem zapytania
Pomimo społecznego poparcia dla nowych rozwiązań przyszłość ustawy pozostaje niepewna. Karol Nawrocki podczas publicznych wypowiedzi podkreślał, że zamierza kierować się zapisami konstytucji dotyczącymi ochrony małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny.
Prezydent zapowiedział, że nie poprze regulacji, które mogłyby zostać odebrane jako tworzenie alternatywy dla instytucji małżeństwa. Takie stanowisko oznacza, że ustawa może zostać skierowana do ponownego rozpatrzenia przez parlament lub trafić do Trybunału Konstytucyjnego.
Ewentualne weto oznaczałoby kolejny etap politycznego sporu dotyczącego zakresu praw przysługujących osobom pozostającym w nieformalnych relacjach. W praktyce chodzi nie tylko o pary jednopłciowe, ale również o część par heteroseksualnych, które nie zawarły małżeństwa, a także osoby wspólnie prowadzące gospodarstwo domowe.
Stabilne poparcie dla związków partnerskich
Wyniki SW Research nie są odosobnione. Podobne wnioski płyną z wcześniejszego badania przeprowadzonego przez IBRiS dla Polsat News. W tym przypadku za podpisaniem ustawy przez prezydenta opowiedziało się 53 proc. respondentów, natomiast przeciw było 37,4 proc.
Zdaniem ekspertów mamy do czynienia z utrzymującym się od lat trendem wzrostu społecznej akceptacji dla różnych form prawnego uregulowania relacji osób pozostających poza małżeństwem. Kolejne badania pokazują, że poparcie dla takich rozwiązań nie ogranicza się wyłącznie do wyborców ugrupowań centrowych czy lewicowych.
Szczególnie interesujące są wyniki badań jakościowych prowadzonych przez IBRiS. Z analiz wynika, że część wyborców środowisk konserwatywnych również dostrzega potrzebę uporządkowania kwestii prawnych związanych z codziennym funkcjonowaniem osób żyjących w nieformalnych związkach.
Wyborcy prawicy coraz bardziej podzieleni
Jednym z najbardziej zaskakujących wniosków płynących z badań są deklaracje części wyborców Grzegorza Brauna. Jak wynika z analiz fokusowych, część sympatyków tego środowiska politycznego akceptuje ustawę o statusie osoby najbliższej.
Kluczowe znaczenie ma fakt, że przepisy nie przewidują adopcji dzieci i nie tworzą instytucji równorzędnej wobec małżeństwa. Dla wielu respondentów jest to rozwiązanie administracyjne i praktyczne, mające umożliwić obywatelom samodzielne decydowanie o organizacji własnego życia bez ingerencji państwa.
Eksperci zwracają uwagę, że w polskim społeczeństwie coraz częściej pojawia się przekonanie, iż regulacje dotyczące relacji między dorosłymi osobami powinny przede wszystkim odpowiadać na realne potrzeby obywateli. Jednocześnie utrzymuje się grupa wyborców, która uważa, że wszelkie rozwiązania zbliżające prawa osób pozostających w innych relacjach do praw małżonków mogą prowadzić do osłabienia konstytucyjnej ochrony małżeństwa.
To właśnie wokół tej kwestii będzie koncentrowała się debata polityczna w najbliższych tygodniach. Ostateczna decyzja Karola Nawrockiego zdecyduje nie tylko o losach ustawy, ale również o kierunku dalszej dyskusji na temat praw osób żyjących poza formalnym związkiem małżeńskim.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu