Dwie nowe procedury medyczne trafiają do publicznego systemu ochrony zdrowia i mają obowiązywać już od 1 maja 2026 roku. Decyzję podjął Minister Zdrowia, wpisując je do koszyka świadczeń gwarantowanych w szpitalach, a Narodowy Fundusz Zdrowia przygotowuje właśnie zasady ich rozliczania. W tle pojawia się konkretna stawka – około 36 mln zł rocznie.
Od 1 maja 2026 nowe świadczenia trafią do systemu, ale ich dostępność będzie zależeć od wdrożenia w szpitalach i zasad rozliczeń Narodowego Funduszu Zdrowia.
Nowe świadczenia w szpitalach od 1 maja 2026 – co zmienia rozporządzenie Ministra Zdrowia
Od 1 maja 2026 roku pacjenci zyskają dostęp do nowych świadczeń w szpitalach – tak wynika z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 marca 2026 r. (Dz.U. poz. 443), które rozszerza katalog świadczeń gwarantowanych o dwie procedury:
- endoskopową dyssekcję podśluzówkową (ESD)
- przezodbytniczą mikrochirurgię endoskopową (TEM).
To nie są eksperymentalne metody, lecz sprawdzone techniki stosowane w nowoczesnej medycynie. Trafiają teraz do systemu publicznego, co oznacza, że pacjent może z nich skorzystać bez prywatnego finansowania. Zmiana ma charakter systemowy – świadczenia pojawiają się w załączniku do rozporządzenia, czyli w oficjalnym „koszyku” finansowanym z pieniędzy publicznych.
Nowe zabiegi ESD i TEM – mniej operacji i krótszy pobyt w szpitalu
Obie nowe procedury dotyczą leczenia zmian w przewodzie pokarmowym, w tym zmian nowotworowych. Ich wspólnym mianownikiem jest małoinwazyjność. W praktyce oznacza to:
- brak klasycznej operacji chirurgicznej w wielu przypadkach
- krótszy pobyt w szpitalu
- mniejsze ryzyko powikłań
- szybszy powrót do normalnego funkcjonowania.
Dla pacjenta różnica jest odczuwalna niemal natychmiast. Zamiast kilkudniowej hospitalizacji i rekonwalescencji, leczenie może ograniczyć się do krótszego zabiegu endoskopowego.
ESD i TEM – w jakich chorobach pomagają nowe świadczenia NFZ
Endoskopowa dyssekcja podśluzówkowa (ESD)
To zabieg stosowany głównie w wczesnych stadiach nowotworów przewodu pokarmowego oraz przy zmianach przedrakowych. Najczęstsze wskazania:
- wczesny rak żołądka
- wczesny rak jelita grubego
- wczesny rak przełyku
- duże polipy (gruczolaki), które mogą przekształcić się w nowotwór
- zmiany dysplastyczne (stan przedrakowy).
Ważne
ESD pozwala usunąć zmianę w całości, bez operacji chirurgicznej.
Przezodbytnicza mikrochirurgia endoskopowa (TEM)
Ten zabieg jest bardziej lokalny – dotyczy odbytnicy (końcowego odcinka jelita grubego). Stosuje się go przy:
- wczesnym raku odbytnicy
- dużych polipach odbytnicy, których nie da się usunąć zwykłą kolonoskopią
- zmianach przednowotworowych w odbytnicy
- wybranych łagodnych guzach.
TEM umożliwia bardzo precyzyjne usunięcie zmiany bez otwierania jamy brzusznej.
NFZ ustala zasady rozliczeń – od tego zależy dostęp do nowych zabiegów
Samo wpisanie procedur do koszyka świadczeń nie wystarcza, by system zaczął działać. Tu pojawia się drugi etap – działania NFZ. Fundusz przygotował projekt zarządzenia, który wprowadza nowe procedury do katalogu świadczeń, przypisuje im konkretne produkty rozliczeniowe i określa sposób raportowania i finansowania To właśnie ten dokument zdecyduje, czy i jak szybko szpitale zaczną wykonywać nowe zabiegi. Bez tych przepisów nawet najlepsze regulacje pozostają na papierze.
36 mln zł rocznie – ile kosztują nowe świadczenia w szpitalach
W uzasadnieniu zmian pojawia się konkretna liczba: około 36 mln zł rocznie. To koszt wprowadzenia nowych procedur do systemu finansowania. Z perspektywy budżetu ochrony zdrowia nie jest to kwota przełomowa, ale znaczenie tych środków jest większe, niż wynika z samej liczby. Nowoczesne metody leczenia często ograniczają konieczność kosztownych operacji, skracają hospitalizację i zmniejszają obciążenie systemu w dłuższej perspektywie. Jest więc to inwestycja w jakość leczenia, nie tylko w jego zakres.
Od kiedy nowe świadczenia w szpitalach – kluczowa data: 1 maja 2026
Harmonogram jest napięty i jasno określony w przepisach.
- publikacja rozporządzenia: 1 kwietnia 2026
- wejście w życie: po miesiącu, czyli ok. 1 maja 2026.
Równolegle:
- NFZ prowadzi konsultacje projektu zarządzenia
- uwagi można zgłaszać do 28 kwietnia 2026 r.
To oznacza, że system ma ruszyć niemal natychmiast po zakończeniu konsultacji.
Czy każdy szpital wykona nowe zabiegi – gdzie dostęp będzie ograniczony
Zmiana prawa nie oznacza automatycznej dostępności świadczeń w całym kraju. Aby wykonywać ESD i TEM, szpital musi mieć odpowiedni sprzęt endoskopowy, wyszkolony personel i doświadczenie w procedurach małoinwazyjnych. To powoduje, że na początku nowe świadczenia pojawią się głównie w większych ośrodkach. Dla pacjentów z mniejszych miejscowości może to oznaczać konieczność dojazdu.
Jak pacjent skorzysta na nowych zabiegach
Pacjent z wykrytą zmianą w jelicie jeszcze niedawno trafiał na klasyczną operację. Zabieg oznaczał hospitalizację, rekonwalescencję i większe ryzyko powikłań. Po zmianach scenariusz może wyglądać inaczej:
- kwalifikacja do zabiegu TEM
- krótszy pobyt w szpitalu
- szybszy powrót do pracy i codziennych aktywności.
To zmiana, która nie zawsze będzie widoczna w statystykach, ale będzie odczuwalna w codziennym doświadczeniu pacjentów.
Podstawa prawna
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz.U. 2026 poz. 443)
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2025 poz. 1461 ze zm.)
- Projekt zarządzenia Prezesa NFZ z 21 kwietnia 2026 r. – leczenie szpitalne i świadczenia wysokospecjalistyczne
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu