Zmiana pensum nauczyciela praktycznej nauki zawodu od 1 września 2026 r. Czy trzeba zmienić umowę o pracę?

Od początku roku szkolnego 2026/2027 nauczycieli praktycznej nauki zawodu obowiązuje jednolity tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć wynoszący 18 godzin. Do 31 sierpnia 2026 r. wysokość pensum tej grupy nauczycieli mogła być określana przez organ prowadzący szkołę na podstawie art. 42 ust. 7 Karty Nauczyciela. Powodowało to, że w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego obowiązywały różne rozwiązania.

Od 1 września 2026 r. pensum wynika już bezpośrednio z przepisów Karty Nauczyciela, a organy prowadzące utraciły kompetencję do jego określania w drodze uchwały.

Sama zmiana pensum nie oznacza automatycznie zmiany umowy

Co do zasady sama zmiana przepisów nie powoduje automatycznie zmiany stosunku pracy, jednak w niektórych przypadkach konieczna może być aktualizacja dokumentacji pracowniczej.

Jeżeli nauczyciel nadal pozostaje zatrudniony w tym samym wymiarze etatu, na tym samym stanowisku i wykonuje ten sam rodzaj pracy, sama zmiana ustawowego pensum nie powoduje automatycznie obowiązku zawarcia aneksu do umowy o pracę.

Dyrektor szkoły powinien jednak przeanalizować treść dokumentów stanowiących podstawę zatrudnienia. Jeżeli umowa o pracę zawiera postanowienia odnoszące się do obowiązkowego tygodniowego wymiaru zajęć, konieczne może okazać się ich dostosowanie do nowych przepisów.

Kiedy aneks do umowy może być konieczny?

Obowiązek zmiany dokumentacji może powstać nie dlatego, że zmieniło się pensum, lecz dlatego, że zmieniają się inne warunki zatrudnienia. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy:

• zmianie ulega wymiar etatu,
• zmienia się stanowisko nauczyciela,
• zmienia się rodzaj wykonywanej pracy,
• zmianie podlegają inne warunki określone w umowie o pracę.

W takich przypadkach dyrektor powinien zastosować odpowiednią procedurę wynikającą z Karty Nauczyciela oraz przepisów Kodeksu pracy. Nie można natomiast utożsamiać samej zmiany ustawowego pensum z obowiązkiem podpisania aneksu w każdym przypadku.

A co z nauczycielami zatrudnionymi na podstawie mianowania?

Zmiana pensum nie oznacza również konieczności wydania nowego aktu mianowania. Zgodnie z art. 13 Karty Nauczyciela akt mianowania jest dokumentem, na podstawie którego dochodzi do nawiązania stosunku pracy. Jeżeli stosunek pracy trwa nadal, nie ma podstaw do ponownego wydawania aktu mianowania wyłącznie z powodu zmiany obowiązkowego tygodniowego wymiaru zajęć.

Inaczej będzie jedynie wtedy, gdy dochodzi do innych zmian wymagających zastosowania odrębnych przepisów Karty Nauczyciela, np. dotyczących przeniesienia nauczyciela na podstawie art. 18 tej ustawy.

Zmiana pensum może wpłynąć na godziny ponadwymiarowe

Choć sama zmiana pensum nie zawsze powoduje konieczność zmiany dokumentów pracowniczych, może mieć istotny wpływ na organizację pracy szkoły. Zmienia się bowiem sposób ustalania godzin ponadwymiarowych. Dyrektor powinien ponownie przeanalizować:

• przydział godzin poszczególnym nauczycielom,
• liczbę godzin ponadwymiarowych,
• wymiar zatrudnienia,
• zgodność organizacji pracy z nowymi przepisami.

W praktyce właśnie te kwestie będą wymagały największej uwagi po rozpoczęciu roku szkolnego.

Reasumując, nowe, 18-godzinne pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu obowiązuje od 1 września 2026 r. Nie oznacza to jednak, że każdy dyrektor szkoły musi podpisywać z nauczycielami aneksy do umów o pracę albo wydawać nowe akty mianowania.