Będą zmian w L4 w ciąży? Zasiłek od razu z ZUS zamiast od pracodawcy

To nie pierwszy tego rodzaju pomysł. Na początku kadencji obecnego Sejmu zapowiadano, że Fundusz Ubezpieczeń Społecznych przejmie finansowanie wynagrodzenia chorobowego wszystkich pracowników. Zmiana ta miała jednak kosztować kilkanaście miliardów złotych, dlatego z tego pomysłu zrezygnowano.

Pomysł powrócił w okrojonej formie. Polska 2050 proponuje, żeby kobiety w ciąży nie otrzymywały wynagrodzenia chorobowego ze środków pracodawcy, ale od razu zasiłek chorobowy, który, tak jak wszystkie zasiłki, byłby finansowany przez FUS.

Nie jest to projekt rządowy, a poselski. W założeniu twórców ma to zachęcić pracodawców do zatrudniania młodych kobiet, które potencjalnie mogą zajść w ciążę. Konieczność finansowania wynagrodzenia chorobowego wskazywana jest jako jedna z okoliczności, która pracodawców do tego zniechęca.

Wynagrodzenie chorobowe – zasady wypłaty

Wynagrodzenie chorobowe za okres niezdolności do pracy przysługuje wyłącznie pracownikom i jest wypłacane ze środków pracodawcy. Przysługuje ono przez 33 dni w roku kalendarzowym (w przypadku pracowników powyżej 50. roku życia – przez 14 dni), niezależnie od tego, u ilu pracodawców pracownik pozostał w stosunku pracy w danym roku.

Przysługuje ono zgodnie z ogólną zasadą w wysokości 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu. Nie ma przeszkód, aby pracodawca wypłacał wyższą kwotę swoim pracownikom.

Istnieją jednak specjalne okoliczności niezdolności do pracy, gdy pracodawca będzie musiał wypłacać wynagrodzenie chorobowe w wysokości 100% wynagrodzenia. Będzie tak, gdy:

• niezdolność do pracy związana jest z wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy przypada w czasie ciąży;
• pracownik poddał się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów lub poddał się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.

Jak oblicza się wynagrodzenie chorobowe?

Wynagrodzenie chorobowe oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i wypłaca za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy. Od wynagrodzenia chorobowego potrącana jest składka zdrowotna, ale już nie składki na ubezpieczenie społeczne.

Do obliczania wynagrodzenia chorobowego mają zatem zastosowanie zasady określone w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) dotyczące obliczania podstawy wymiaru zasiłku.

Wynagrodzenie chorobowe – szczegółowe zasady obliczania

Zgodnie z jej ogólnymi zasadami podstawę wymiaru zasiłku chorobowego (a więc także wynagrodzenia chorobowego) pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeśli pracownik pracuje krócej, przeciętne wynagrodzenie oblicza się z odpowiednio mniejszej liczby miesięcy.

Za wynagrodzenie przyjmowane do obliczeń uznaje przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe. Chodzi więc o wszystkie oskładkowane składniki wynagrodzenia (nagrody, premie, dodatki), chociaż z pewnymi wyjątkami. W efekcie wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy wypłacony za cały miesiąc w wymiarze 100% (a więc dla kobiety w ciąży) może być wyższy niż jej wynagrodzenie miesięczne, które otrzymuje.

Do zasiłku, a co za tym idzie wynagrodzenia chorobowego, nie będą uwzględniane następujące składniki:

• do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania tego zasiłku zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego zasiłku;
• przysługujących w myśl umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, tylko do określonego terminu lub których wypłaty zaprzestano na podstawie układu zbiorowego pracy lub przepisów o wynagradzaniu - przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego (wynagrodzenia chorobowego) należnego za okres po tym terminie.

Wypłata zasiłku chorobowego po wynagrodzeniu chorobowym

Jeśli pracownik wyczerpie okres 33 (14) dni wynagrodzenia chorobowego w danym roku, za okres zwolnienia lekarskiego będzie otrzymywał już zasiłek chorobowy, finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W zależności od tego, czy pracodawca jest także płatnikiem zasiłków, czy nie, zasiłek będzie wypłacał albo pracodawca i potrącał sobie jego równowartość ze składek, albo bezpośrednio ZUS. [Przykład 1]

Jeśli jednak dłuższa choroba przypadnie na przełom roku kalendarzowego, może się okazać, że pracodawca będzie wypłacał wynagrodzenie chorobowe nawet przez 66 dni łącznie. Wynika to jednak wyłącznie z ułożenia kalendarza. [Przykład 2]

Zasiłek chorobowy – zasady wypłaty

Zgodnie z ogólną zasadą miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku. Wyjątkowo wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli niezdolność do pracy

• przypada w okresie ciąży;
• powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów;
• powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Jak się oblicza okres zasiłkowy?

Zasiłek chorobowy przysługuje za okresy niezdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży – nie dłużej niż przez 270 dni.

Specjalne zasady dotyczą niezdolności do pracy przypadającej po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego. W takim przypadku zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni. Nie dotyczy to niezdolności do pracy związanej z dawstwem komórek i narządów oraz spowodowanej gruźlicą lub występującej w trakcie ciąży.

Co ważne, do okresu zasiłkowego wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy, jak również okresy niemożności wykonywania pracy. Do okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzednich niezdolności do pracy, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekraczała 60 dni.

Specjalne zasady dotyczą okresu ciąży. W takim bowiem przypadku do okresu zasiłkowego nie wlicza się okresów niezdolności do pracy przypadających przed przerwą nie dłuższą niż 60 dni, jeżeli po przerwie niezdolność do pracy wystąpiła w trakcie ciąży. [Przykład 3]

Wyczerpanie okresu zasiłkowego – skutki

Do tego limitu wlicza się okres pobierania wynagrodzenia chorobowego. Jeśli pracownik wyczerpie limit pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego, a nadal jest niezdolny do pracy, ma prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

O przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego decyduje ZUS, po przeprowadzeniu badania przez lekarza orzecznika ZUS.

Świadczenie rehabilitacyjne dla kobiet w ciąży – zasady wypłaty

Podobnie jak zasiłek chorobowy świadczenie rehabilitacyjne jest finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nawet jeśli wypłaca je pracodawca o statusie płatnika zasiłków, to wypłacone kwoty potrąca sobie z należnych do ZUS składek. Nie ponosi zatem ostatecznych skutków finansowych wypłaty świadczenia.

Świadczenie wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy, 75% tej podstawy za pozostały okres, a jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży - 100% tej podstawy. Szczególnie kobiety w ciąży powinny pamiętać, aby wystąpić do ZUS o świadczenie rehabilitacyjne na kilka tygodni przed spodziewanym wyczerpaniem okresu zasiłkowego, bo postępowanie trwa dość długo. [Przykład 4]