Nowe wykroczenie w kodeksie pracy i wyższe kary. Co się zmieni od 8 lipca 2026?

8 lipca 2026 r. wchodzi w życie reforma Państwowej Inspekcji Pracy, która wzmacnia uprawnienia inspekcji, ale także wprowadza nowy rodzaj wykroczenia. Pracodawcy będą musieli się liczyć z grzywnami w wysokości do 60 000 zł, a w niektórych przypadkach nawet do 90 000 zł.

Nowe wykroczenie w kodeksie pracy od 8 lipca 2026 r. Zakaz represji po decyzji PIP

Do kodeksu pracy dodano art. 281 § 1 pkt 1b, zgodnie z którym ten, kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu, narusza zakaz, o którym mowa w art. 34 ust. 2l ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Przepis ten wchodzi w życie 8 lipca 2026 r.

Zgodnie z tym przepisem decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy, która będzie mogła być wydana dopiero od 8 lipca 2026 r., nie może być podstawą jakiegokolwiek niekorzystnego traktowania pracownika, zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracodawcę.

Chodzi tu o decyzję, o której będzie mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP. Inspekcja pracy zyskała uprawnienie do stwierdzenia istnienia stosunku pracy. Dotychczas takiej możliwości nie miała i inspektor, jeśli stwierdził, że dany stosunek pracy jest umową o pracę mimo nazwania go np. umową zlecenia, musiał kierować powództwo do sądu o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Nowelizacja przepisów ustawy o PIP pozwala teraz na wydanie decyzji w tej sprawie. Decyzja PIP wywołuje od dnia jej wydania skutki prawne, jakie wiążą się ze stwierdzeniem istnienia stosunku pracy, na gruncie przepisów prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz obowiązkowych wpłat na fundusze, o których mowa w odrębnych przepisach.

Zakaz niekorzystnego traktowania po decyzji PIP. Ochrona przed naciskami pracodawcy

Celem nowego przepisu jest wzmocnienie pozycji pracownika, wobec którego PIP wydała decyzję stwierdzającą, że łączy go z pracodawcą stosunek pracy. Wcześniej ta osoba mogła być uznawana za zleceniobiorcę lub tzw. samozatrudnionego, który prowadził działalność gospodarczą.

Istnieje zagrożenie, że taka osoba będzie przedmiotem nacisków ze strony pracodawcy, który będzie próbował doprowadzić do tego, aby sama zrezygnowała z pracy. Nie chodzi więc tylko o zwolnienie pracownika, jak wprost mowa w tym przepisie.

Kto odpowiada za wykroczenie z art. 281 k.p.? Odpowiedzialność tylko osoby fizycznej

Wykroczenie przeciwko prawom pracownika może popełnić tylko osoba fizyczna. Jeśli pracodawca nie jest osobą fizyczną, nie może podlegać odpowiedzialności wykroczeniowej. Art. 281 § 1 k.p. stanowi również, że odpowiedzialności takiej może podlegać osoba działająca w imieniu pracodawcy. Chodzi tu o osobę, o której mowa w art. 3¹ § 1 k.p., zgodnie z którym za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba.

Jak zauważa Paweł Korus w komentarzu do kodeksu pracy [Kodeks pracy. Komentarz, red. prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk, 2025], „poza osobami lub organami zarządzającymi czynności z zakresu prawa pracy za pracodawcę może wykonywać osoba wyznaczona, a wyznaczenie to może nastąpić w różnego rodzaju aktach wewnętrznych spółki (np. w regulaminie pracy, regulaminie organizacyjnym itp.), a nawet może wynikać z utrwalonej zwyczajowej praktyki w tym zakresie.”

Wyższe grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika od 8 lipca 2026 r.

Od 8 lipca 2026 r. za popełnienie wykroczenia pracodawcom i osobom działającym w ich imieniu będzie grozić od 2000 zł do 60 000 zł grzywny. Dotychczas grzywna mogła wynosić od 1000 zł do 30 000 zł.

Grzywna w nowej wysokości grozi pracodawcy lub osobie działającej w jej imieniu, jeżeli:

• zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę,
• nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu umowy o pracę na czas określony w przypadku przekroczenia limitów takich umów wraz ze wskazaniem przyczyn zawarcia takiej umowy, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia,
• narusza zakaz, o którym mowa w art. 34 ust. 2l ustawy o PIP (wykroczenie opisywane wyżej);
• nie potwierdza na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy,
• nie informuje pracownika w terminie o warunkach jego zatrudnienia, naruszając w sposób rażący obowiązki informacyjne wynikające z k.p.;
• nie udziela pracownikowi w terminie w postaci papierowej lub elektronicznej odpowiedzi na wniosek lub nie informuje o przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku, o których mowa w art. 29³ § 3,
• wypowiada lub rozwiązuje z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa pracy,
• stosuje wobec pracowników inne kary niż przewidziane w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracowników,
• narusza przepisy o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych,
• narusza przepisy o elastycznej organizacji pracy,
• narusza przepisy o urlopie opiekuńczym
• narusza przepisy dotyczące uwzględnienia wniosków o pracę zdalną przez osoby o szczególnych uprawnieniach (np. rodziców dziecka do 4. roku życia);
• narusza przepisy dotyczące pokrywania przez pracodawcę kosztów szkoleń,
• nie prowadzi dokumentacji pracowniczej,
• nie przechowuje dokumentacji pracowniczej przez wymagany okres
• pozostawia dokumentację pracowniczą w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem.

Zatrudnienie „na czarno” dłużnika alimentacyjnego. Grzywna od 3000 do 90 000 zł

Podwyższona stawka grzywny w wysokości od 3000 do 90 000 zł grozi za niepotwierdzenie na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy, gdy pracownik jest dłużnikiem alimentacyjnym. Innymi słowy chodzi o zatrudnienie „na czarno” osoby, która zalega z alimentami.

Inne wykroczenia z art. 282 § 1 k.p. Wyższe stawki grzywien od 8 lipca 2026 r.

Dodatkowe wykroczenia przewiduje art. 282 § 1 k.p. Dotyczą one braku realizacji podstawowych obowiązków wobec pracowników. W tym przypadku również zwiększył się dolny i górny zakres grożącej grzywny.

Zgodnie z nim kto, wbrew obowiązkowi:

• nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń,
• nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu,
• nie wydaje pracownikowi w terminie świadectwa pracy,

podlega karze grzywny od 2000 zł do 60 000 zł. Do 8 lipca 2026 r. wysokość grzywny wynosi jeszcze od 2000 zł do 30 000 zł.

Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu pracy lub ugody zawartej przed komisją pojednawczą lub sądem pracy.

Podwyższoną stawkę grzywny kodeks pracy przewiduje dla osoby, która wbrew obowiązkowi wypłaca dłużnikowi alimentacyjnemu wynagrodzenie wyższe niż wynikające z zawartej umowy o pracę, bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, podlega karze grzywny od 3000 zł do 90 000 zł.

Wykroczenia bhp od 8 lipca 2026 r. Grzywna 2000–60 000 zł dla osób kierujących

Od 8 lipca 2026 r. kodeks pracy przewiduje również podwyższone stawki grzywny za popełnienie wykroczeń związanych z naruszeniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Grzywna w wysokości od 2000 zł do 60 000 zł będzie groziła osobie, która, będąc odpowiedzialna za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zobacz także

Reforma PIP. Firmy szykują się na chaos w związku z przekształcaniem zleceń w etaty

Zapisz na później

Karze może zatem podlegać np. kierownik, majster, brygadzista. Trzeba przy tym pamiętać, że do objęcia tych ról i przejęcia odpowiedzialności w zakresie bhp nie jest konieczna żadna wyjątkowa forma. Jak zauważa Paweł Korus w komentarzu do kodeksu pracy [Kodeks pracy. Komentarz, red. prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk, 2025], „pracownik, któremu powierzono kierowanie pracą innych, z samej istoty sprawowanej funkcji jest zobowiązany do stałego czuwania nad tym, aby praca podległych mu pracowników przebiegała zgodnie z przepisami lub zasadami BHP.”

Inne wykroczenia bhp od 8 lipca 2026 r. Katalog naruszeń i grzywny

Podwyższonej od 8 lipca 2025 r. grzywnie od 2000 zł do 60 000 zł podlega także osoba, która:

• wbrew obowiązkowi nie zapewnia, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego albo jego części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy;
• wbrew obowiązkowi wyposaża stanowiska pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;
• wbrew obowiązkowi dostarcza pracownikowi środki ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;
• wbrew obowiązkowi stosuje materiały i procesy technologiczne bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia pracowników i bez podjęcia odpowiednich środków profilaktycznych, substancje chemiczne i ich mieszaniny nieoznakowane w sposób widoczny i umożliwiający ich identyfikację, substancje niebezpieczne, mieszaniny niebezpieczne, substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie nieposiadające kart charakterystyki, a także opakowania zabezpieczające przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem;
• wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób;
• nie wykonuje w wyznaczonym terminie podlegającego wykonaniu nakazu organu PIP;
• utrudnia działalność organu PIP, w szczególności uniemożliwia prowadzenie wizytacji zakładu pracy lub nie udziela informacji niezbędnych do wykonywania jej zadań;
• bez zezwolenia właściwego inspektora pracy dopuszcza do wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia przez nie 16. roku życia.