Choć dziś w walce z niedosłuchem królują zaawansowane rozwiązania inżynieryjne, takie jak aparaty i implanty słuchowe, należy zadać pytanie, czy przyszłość medycyny w tym obszarze może skłaniać się również ku farmakologii. O barierach fizjologicznych, które trudno pokonać, lekach ratujących życie kosztem słuchu oraz nadchodzącej erze terapii genowych opowiada dr hab. n med. i o zdr. Magdalena Skarżyńska, specjalista farmacji aptecznej, szpitalnej i klinicznej, z Instytutu Narządów Zmysłów
Choć technologia wspierająca słuch osiągnęła wysoki poziom, to właśnie farmakoterapia może stać się brakującym ogniwem w kompleksowym leczeniu pacjentów. Jak zauważa dr hab. Magdalena Skarżyńska, obecnie zajmuje pozycję wspierającą, lecz jej potencjał w przyszłości może być równie znaczący.
Twierdza nie do zdobycia
Jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny pozostaje skuteczne dostarczenie leku do ucha wewnętrznego. To obszar wyjątkowo chroniony przez organizm.
– Istnieje w nim wiele barier, które zapobiegają przenikaniu toksycznych substancji. Niestety, te same mechanizmy blokują też dostęp lekom – wyjaśnia dr hab. Magdalena Skarżyńska. Nie ma na razie pewności, ponieważ cały czas dysponujemy zbyt małą liczbą badań, która droga w dostarczaniu substancji aktywnych do ucha wewnętrznego byłaby optymalna – tzn. z jednej strony najefektywniejsza, a z drugiej strony bezpieczna dla pacjenta.
Podawanie doustne lub dożylne leku często zawodzi, gdyż stężenie substancji, które finalnie dociera do celu, jest zbyt niskie, aby wywołać efekt terapeutyczny. Rozwiązaniem okazuje się podanie miejscowe. Można tutaj zrobić porównanie do innego obszaru medycyny, np. kardiologii. Podobnie jak w naczyniach krwionośnych stosuje się stenty uwalniające lek, tak w otologii pojawiają się elektrody implantów ślimakowych (dokładniej elektrod wszczepianych do ucha wewnętrznego), które stopniowo uwalniają substancje czynne bezpośrednio wewnątrz ucha. Pozwala to na redukcję stanu zapalnego i w efekcie optymalizację efektów operacji. Ma to szczególne znaczenia dla pacjentów, u których otochirurdzy starają się zachować tzw. „resztki słuchu”, którymi dysponuje pacjent przed wszczepieniem implantu. Efekty połączenia słuchu „resztkowego” ze słuchem uzyskanym dzięki implantowi ślimakowemu, dają pacjentowi lepsze efekty kliniczne.
Cena ratowania życia dorosłych i dzieci
Ważnym aspektem współczesnej farmakoterapii pozostaje problem leków ototoksycznych, czyli uszkadzających narząd słuchu lub równowagi. Mowa głównie o antybiotykach aminoglikozydowych. Są one stosowane w ciężkich, zagrażających życiu infekcjach szpitalnych jako „ostatnia deska ratunku”.
– Uszkodzenie słuchu jest w ich przypadku działaniem niepożądanym leku, które trzeba wkalkulować w ryzyko. Niestety, zmiany te są nieodwracalne – podkreśla ekspertka. Mamy jednak już dostępną terapię chroniąca słuch - w przypadku leczenia onkologicznego u pacjentów pediatrycznych z wykorzystaniem cisplatyny. Jej zastosowanie pozwala ograniczyć negatywne działanie tego cytostatyku. Miejmy nadzieję, że podobnie będzie w przypadku antybiotyków aminoglikozydowych, w efekcie czego będzie możliwa ochrona słuchu w trakcie terapii tymi lekami - uzupełnia dr hab. Magdalena Skarżyńska.
Terapie genowe być może przyszłością leczenia
Rynek farmakologiczny napędza demografia. Starzejące się społeczeństwa Europy generują ogromne zapotrzebowanie na leki zapobiegające niedosłuchowi związanemu z wiekiem. To właśnie w tym segmencie dr hab. Magdalena Skarżyńska upatruje największej szansy na rozwój badań klinicznych nad nowymi cząsteczkami.
– Innym realnym kierunkiem rozwoju są również terapie genowe. Choć ich powszechne wdrożenie zajmie jeszcze od kilku do kilkunastu lat, pierwsze sukcesy w badaniach klinicznych i terapiach genowych budzą entuzjazm firm biotechnologicznych.
Rozmowa odbyła się podczas CI 2026 – 18th International Conference on Cochlear Implants and other Implantable Technologies w Warszawie Zapraszamy do obejrzenia.
PAO
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu