Zmiany w egzaminach z języka polskiego dla cudzoziemców. Nowa ustawa

Zmiany w egzaminach z języka polskiego dla cudzoziemców

Nowelizację ustawy o języku polskim oraz ustawy o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej przygotowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Znajomość języka polskiego jako obcego poświadcza obecnie certyfikat, który pierwotnie miał być wykorzystywany do celów akademickich. Jak argumentowali autorzy zmian podczas prac legislacyjnych, zmiany w prawie, jakie zaszły w ostatnich kilku latach, sprawiły, że certyfikat stał się narzędziem wykorzystywanym do celów migracyjnych. Spowodowało to lawinowy wzrost liczby osób zainteresowanych jego uzyskaniem. W 2018 roku liczba osób przystępujących do egzaminów na wszystkich poziomach biegłości językowej wyniosła ponad 5,1 tys., a w roku 2024 było to już ponad 21,7 tys.

Jak uzasadniała podczas prac legislacyjnych wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego Karolina Zioło-Pużuk, konieczne stało się więc wprowadzenie zmian w ustawie, które by usprawniały działanie Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego, ale które są także odpowiedzią na kwestie dotyczące rekrutacji studentów obcokrajowców na polskie uczelnie i są zgodne z wymogami ustawy wizowej.

Nowela wprowadza zmiany, które dotyczą m.in. organizacji egzaminów, zasad działania komisji egzaminacyjnych oraz sposobu wydawania certyfikatów.

Nowe przepisy dla komisji i NAWA od 2027 roku

Modyfikacje dotyczą m.in. warunków ubiegania się o nadanie uprawnień do organizowania egzaminów. Polegają na określeniu wymogów, jakie podmioty ubiegające się o nadanie uprawnień będą musiały spełnić już na etapie składania wniosku. Zmieniają się też wymagania, które będą musiały spełnić podmioty już uprawnione do organizowania egzaminów, ale ubiegające się o przedłużenie posiadanego uprawnienia. Zmiany dotyczą m.in. liczby godzin zajęć prowadzonych przez daną jednostkę w języku polskim.

O nadanie uprawnień do organizowania egzaminów mogą ubiegać się podmioty faktycznie prowadzące kształcenie w zakresie filologii polskiej (na studiach) lub nauczające języka polskiego jako obcego. Minister będzie mógł cofnąć uprawnienia do egzaminowania na wniosek Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego (organu badającego prawidłowość oceny prac egzaminacyjnych), ale też z własnej inicjatywy.

Ustawa zmieniła również liczbę osób, które może jednorazowo przeegzaminować komisja egzaminacyjna. Może być to 30 osób, nie zaś 20 jak dotychczasowo. Na każde kolejne 15 osób uczestniczących w egzaminie do składu komisji egzaminacyjnej będzie powołany dodatkowy egzaminator. Wskazano też grupy wiekowe zdających – do 16 lat i powyżej 16 lat.

Nowelizacja wprowadza także nowe wymogi dotyczące osób, które będą mogły zasiadać w komisjach egzaminacyjnych, dzięki czemu liczba egzaminatorów ma się zwiększyć. Egzaminatorami będą mogły być także osoby z wyższym wykształceniem innym niż filologia polska, o ile mają odpowiednie doświadczenie w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Dzięki temu łatwiej będzie tworzyć komisje egzaminacyjne.

Nowe przepisy umożliwią członkom Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego pełnienie funkcji wizytatora komisji egzaminujących. Doprecyzowują i porządkują także przepisy dotyczące organizacji takiej wizytacji. Ponownie sprawdzanych będzie też więcej prac pisemnych: 30 proc. prac zamiast dotychczasowych 20 proc.

Zgodnie z nowelą zwiększa się wsparcie Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej dla Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. NAWA ma odtąd m.in. przyjmować wnioski o wydanie duplikatu certyfikatu, na konto agencji będą wpływać też opłaty za przystąpienie do egzaminu, wydanie certyfikatu i jego duplikatu.

Zmiany mają wejść w życie w 2027 r., a część przepisów miałaby obowiązywać już od okresu rekrutacji na rok akademicki 2026/2027. (PAP)