Co to są ograniczone prawa rzeczowe

Ograniczone prawa rzeczowe to tzw. . Zgodnie z Kodeksem cywilnym należą do nich: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka. Polegają one na korzystaniu z rzeczy, gwarantując władztwo nad nimi uprawnionemu (użytkowanie, służebność, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) lub zapewniają możliwość zaspokojenia wierzytelności z rzeczy obciążonej (hipoteka i zastaw).

• użytkowanie,

• służebność,

• zastaw,

• spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,

• hipoteka

Specyfika opisywanych praw wyraża się w fakcie, że:

• są prawami majątkowymi,

• dotyczą one rzeczy, tylko w wyjątkowych przypadkach ich przedmiot stanowią prawa,

• mają bezwzględny charakter - są skuteczne względem wszystkich osób. Przysługują wyłącznie uprawnionemu, co powinno być uszanowane przez osoby postronne zobowiązane do nieingerowania w ich obszar.

Ograniczone prawo rzeczowe może powstać w wyniku:

• umowy właściciela z osobą, która to prawo nabywa (np. hipoteka, zastaw),

• orzeczenia sądowego (np. w przypadku ustanowienia służebności gruntowej),

• decyzji administracyjnej (np. służebność drogi koniecznej przy podziale nieruchomości),

• zasiedzenia (w przypadku służebności gruntowych).

Ograniczone prawo rzeczowe może być przeniesione na inną osobę. Jeśli dotyczy nieruchomości, potrzebna jest umowa między uprawnionym a nabywcą, natomiast w sytuacji, gdy zostało ujawnione w księdze wieczystej – wpis do księgi (chyba że przepis szczególny stanowi inaczej).

Ograniczone prawo rzeczowe wygasa:

• w razie wygaśnięcia zabezpieczonej tym prawem wierzytelności,

•  jeśli uprawniony zrzeknie się go – oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej; jeśli prawo było ujawnione w księdze wieczystej – do jego wygaśnięcia potrzebne jest też wykreślenie z księgi wieczystej,

•  jeżeli ten, komu prawo takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej,

• jeśli jest prawem terminowym – po upływie terminu, na jaki zostało ustanowione (np. użytkowanie),

•  wskutek jego niewykonania przez 10 lat (dotyczy użytkowania i służebności gruntowej),

•  z chwilą śmierci uprawnionego (służebność osobista),

• z mocy wyroku sądowego, decyzji administracyjnej.

Jeśli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może być wykonywane z uszczerbkiem dla prawa powstałego wcześniej. Pierwszeństwo praw może być zmienione, ale potrzebna jest do tego umowa między osobą, której prawo ma ustąpić pierwszeństwa, a osobą, której prawo ma to pierwszeństwo uzyskać. Jeżeli chociaż jedno z tych praw ujawniono w księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis do księgi.