Jak ustalić wysokość alimentów? Co z tabelami alimentacyjnymi?

Od czego zależy wysokość alimentów?

W Polsce nie ma sztywno określonych kwot alimentów na dziecko. Ustawodawca wskazał jedynie, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od:

• usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz
• zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Tym samym wysokość alimentów ustalana jest każdorazowo indywidualnie, mając na uwadze okoliczności sprawy. Jak zaznaczył m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoim wyroku „konieczne jest rozważenie całokształtu sytuacji rodzinnej, bytowej i zdrowotnej” (sygn. akt II SA/Go 157/21).

Jakie są usprawiedliwione potrzeby uprawnionego?

Pierwszą przesłanką, która decyduje o wysokości alimentów, są usprawiedliwione potrzeby uprawnionego. Co to oznacza? Przede wszystkim trzeba podkreślić, że ustawodawca nie wskazał na definicję tego pojęcia, a zatem należy kierować się doktryną i orzecznictwem. Za usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentów dziecka uznaje się zatem przede wszystkim potrzeby zapewnienia:

• mieszkania;
• wyżywienia;
• ubrania;
• higieny;
• wykształcenia;
• leczenia.

Należy jednak pamiętać, że wszystkie one będą uzależnione od dodatkowych czynników, takich jak wiek dziecka, jego stan zdrowia, miejsce zamieszkania, a także indywidualnych zainteresowań i zdolności. Dlaczego? Bo inne potrzeby ma dziecko kilkuletnie, a inne nastolatek. Dlatego właśnie do usprawiedliwionych potrzeb dziecka rocznego zaliczymy zakup pieluch i innych środków higieny, a dziecka w wieku szkolnym podręczników, ale i koszty zajęć dodatkowych, ubezpieczenia szkolnego, kursów i szkoleń, wycieczek szkolnych, rozrywki i wypoczynku dziecka.

Warto zwrócić uwagę, że każdorazowo oceniane jest to, czy potrzeby są rzeczywiście usprawiedliwione, a nie mają na celu zawyżenia kosztów utrzymania lub nie są przejawem fanaberii rodzica lub dziecka. O ile bowiem czesne w niepublicznej szkole baletowej wybitnie uzdolnionej dziewczynki może zostać uznane za usprawiedliwione jej talentem i predyspozycjami, o tyle opłacanie zajęć z indywidualnym trenerem jazdy figurowej na lodzie dziecka, które dopiero od pół roku uczy się jazdy na łyżwach, zostanie uznane za zbyteczne.

Analizując pojęcie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, na uwagę zasługuje jeszcze jedna kwestia. Główną zasadą określającą obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dziecka powinna być reguła równej stopy życiowej. Oznacza to, że stopa życiowa rodziców warunkuje także poziom potrzeb dzieci.

Jak określić możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego?

Górną granicą świadczeń alimentacyjnych wobec dziecka są możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego, czyli rodzica. Badane są przy tym rzeczywiste dochody i majątek, czyli wynagrodzenie z różnych źródeł, które rodzic utrzymuje, a także jego możliwości, przy uwzględnieniu kwalifikacji, stanu zdrowia, sytuacji na rynku. Jeśli bowiem zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych posiada wyuczony dobrze płatny zawód, ale nie podejmuje pracy zarobkowej i tym tłumaczy niemożność płacenia alimentów, wówczas sąd sytuację taką ocenia na jego niekorzyść.

Dodatkowo trzeba pamiętać, że majątek, który decyduje o możliwościach alimentacyjnych zobowiązanego to należące do niego nieruchomości, ruchomości, oszczędności. Może się bowiem okazać, że aby pozyskać środki na usprawiedliwione potrzeby dziecka, rodzic będzie musiał sprzedać określone wartościowe składniki swojego majątku.

Czym są tabele alimentacyjne?

Tabele alimentacyjne to narzędzie, którego zadaniem było orientacyjne określenie kwot alimentów, a tym samym uproszczenie ustalania ich wysokości. Narzędzie opracowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości i opublikowane w lipcu 2025 roku nie stanowiło wprawdzie źródła prawa i nie ograniczało ustawowej swobody oceny sądu, ale miało być realnym wsparciem dla sędziów ustalających wysokość świadczeń alimentacyjnych.

Tabele alimentacyjne zawierały modelowe koszty świadczeń, które ustalone były na podstawie trzech zmiennych tj.:
• dochodu zobowiązanego;
• wieku dziecka;
• liczby dzieci, wobec których zobowiązany ma obowiązek alimentacyjny.

System zakładał progresywny model wysokości świadczenia, co oznacza, że ich wysokość rosła wraz z dochodami zobowiązanego i wiekiem dziecka. Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało podział na pięć grup wiekowych.

Tablice alimentacyjne spotkały się jednak z ogromną falą krytyki, a samo Ministerstwo Sprawiedliwości wycofało je zaledwie po kilku dniach, informując, że były one źle skalibrowane. Jednocześnie zadeklarowało, że prace nad tablicami mają być kontynuowane. Do dnia dzisiejszego nie zostały jednak podane nowe informacje na ich temat.

FAQ

Od czego zależy wysokość alimentów?

Wysokość alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego i od zarobkowych oraz majątkowych możliwości zobowiązanego.

Czy w Polsce obowiązują tabele alimentacyjne?

Nie, obecnie w polskim porządku prawnym nie obowiązują tabele alimentacyjne określające sztywne kwoty alimentów, ani nawet przedziały lub sugerowane wysokości.