Czy można płacić alimenty na przyrodnie rodzeństwo, z którym nie ma się kontaktu? Choć w Polsce obowiązek alimentacyjny kojarzymy głównie z linią rodzic-dziecko, prawo przewiduje scenariusze, w których brat lub siostra mogą płacić świadczenie. Sprawdzamy, w jakich sytuacjach przyrodnie rodzeństwo ma prawo do alimentów i w jaki sposób art. 144¹ KRO pozwala skutecznie obronić się przed pozwem.
Nie tylko rodzice. Kto według prawa musi płacić alimenty na rodzeństwo?
Obowiązek alimentacyjny w Polsce kojarzony jest przede wszystkim ze świadczeniem wypłacanym przez rodzica dziecku. W praktyce jednak katalog osób zobowiązanych do wsparcia finansowego jest znacznie szerszy i obejmuje również innych krewnych – w tym przyrodniego rodzeństwa. Przy czym, jak wynika z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, „obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo”.
Przyrodni brat lub siostra w sądzie. Czy brak wspólnej matki lub ojca coś zmienia?
Zgodnie z przepisami w pierwszej kolejności zobowiązani są rodzice względem dzieci oraz dzieci względem rodziców. Dopiero w dalszej kolejności obowiązek ten może przejść na innych krewnych – w tym rodzeństwo.
Podstawa prawna
Art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.
Niedostatek, brak pomocy i możliwości zarobkowe. Trzy warunki, by sąd przyznał alimenty
Choć obowiązek alimentacyjny między rodzeństwem istnieje, to ma charakter pomocniczy. Może być realizowany dopiero wtedy, gdy bliżsi krewni (np. rodzice lub dzieci) nie są w stanie udzielić wsparcia. Osoba znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej może wystąpić o alimenty od brata lub siostry, ale musi wcześniej wykazać, że:
- nie ma możliwości uzyskania pomocy od rodziców ani dzieci,
- znajduje się w stanie niedostatku, co w praktyce orzeczniczej oznacza brak środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych,
- potencjalny zobowiązany ma realne możliwości finansowe.
Alimenty od przyrodniego rodzeństwa – przepisy i kolejność dziedziczenia obowiązku
Dla niektórych może być to zaskoczeniem, ale obowiązek alimentacyjny może spoczywać również na przyrodnim rodzeństwie – czyli na osobach, które mają tylko jednego wspólnego rodzica. Z punktu widzenia przepisów nie ma bowiem znaczenia czy rodzeństwo jest przyrodnie, czy nie.
- Istnieje możliwość zasądzenia alimentów od rodzeństwa, w tym przyrodniego, jednak muszą być ku temu spełnione warunki. Przede wszystkim, obowiązek alimentacyjny rodzeństwa jest wyprzedzany przez obowiązek wstępnych (np. rodziców i dziadków – przyp. red.). Uzyskać alimenty od rodzeństwa można dopiero wówczas, gdy nie ma wstępnych lub gdy nie są oni w stanie spełnić tego obowiązku, bądź uzyskanie od nich alimentów jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione – mówi Julia Jurczuk-Macek, adwokat prowadząca własną kancelarię.
Zasady współżycia społecznego: Jak uniknąć płacenia na rodzeństwo, z którym nie masz więzi?
Art. 144[1] KRO pozwala uchylić się od alimentów, jeśli żądanie ich jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dotyczy to przykładowo sytuacji, gdy rodzeństwo nigdy się nie znało lub pozostawało w głębokim konflikcie. Jak podkreśla adwokat, rodzeństwo może także uchylić się od płacenia alimentów także wtedy, kiedy są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla nich lub ich rodziny. Możliwości takiej nie mają natomiast rodzice.
Co to oznacza w praktyce? Każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie, a sąd bierze pod uwagę m.in.:
- stopień pokrewieństwa i rzeczywiste relacje rodzinne,
- sytuację materialną obu stron,
- możliwość uzyskania wsparcia z innych źródeł.
FAQ: Najważniejsze pytania i odpowiedzi na temat alimentów na przyrodnie rodzeństwo
1. Czy brat lub siostra przyrodnia mogą pozwać mnie o alimenty?
Tak. Polskie prawo traktuje rodzeństwo przyrodnie na równi z rodzeństwem rodzonym. Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, bez rozróżnienia na to, czy rodzeństwo ma jednego, czy dwoje wspólnych rodziców.
2. Kiedy powstaje obowiązek alimentacyjny względem rodzeństwa?
Obowiązek ten ma charakter subsydiarny (pomocniczy). Oznacza to, że brat lub siostra mogą żądać od Ciebie pieniędzy tylko wtedy, gdy: ich rodzice nie żyją lub nie są w stanie zapewnić im utrzymania, nie mają dzieci, które mogłyby ich wspierać, znajdują się w stanie niedostatku (nie są w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych).
3. Czy muszę płacić, jeśli sam mam trudną sytuację finansową?
Nie. Rodzeństwo może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla nich lub ich najbliższej rodziny (art. 134 KRO).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu