Kolejna fala upałów dopiero się zaczyna, a wraz z nią wraca pytanie, które zadają sobie miliony pracowników: czy istnieje temperatura, po której przekroczeniu można przestać pracować? Rząd już przygotował przepisy, które po raz pierwszy w historii mają wprowadzić maksymalne temperatury pracy. Projekt zakłada nawet czasowe wstrzymanie pracy przy 35°C, jednak nowe regulacje wciąż nie weszły w życie.
Na razie obowiązują stare przepisy, które nie wyznaczają górnej granicy temperatury. Pracodawcy mają jednak konkretne obowiązki, a w ministerstwie od dwóch lat trwają prace nad największą zmianą w BHP od lat.
Zakaz pracy przy 35°C. Projekt rozporządzenia wprowadza maksymalną temperaturę w pracy
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt rozporządzenia, który po raz pierwszy wprowadzałby maksymalne temperatury pracy. W najnowszej wersji przewidziano, że jeżeli mimo zastosowania rozwiązań technicznych temperatura w pomieszczeniu przekroczy 35°C, praca ma zostać wstrzymana. Projekt stanowi, że w takim pomieszczeniu żadna praca nie mogłaby być wykonywana.
Równolegle przewidziano ograniczenia dla osób wykonujących ciężką pracę fizyczną na zewnątrz. Jeżeli temperatura przekroczyłaby 32°C, takie zajęcia również miałyby zostać czasowo wstrzymane. To rozwiązanie wywołało najwięcej sporów podczas konsultacji. Organizacje przedsiębiorców alarmowały, że może ono wpływać na inwestycje budowlane i część prac sezonowych. Ministerstwo utrzymało jednak główne założenia projektu.
Praca w upały już od 28°C. Kiedy pracodawca musi obniżyć temperaturę?
Próg 35°C jest tylko końcem całego systemu ochrony. Projekt przewiduje, że już po przekroczeniu 28°C w pomieszczeniach pracy pracodawca będzie musiał reagować. Najpierw powinien zastosować rozwiązania techniczne obniżające temperaturę. Jeżeli okaże się to niemożliwe, będzie zobowiązany wprowadzić rozwiązania organizacyjne. Przy pracach związanych z większym wysiłkiem fizycznym próg ten wynosi 25°C. Także na otwartej przestrzeni po przekroczeniu 25°C pracodawca miałby obowiązek podjąć działania chroniące pracowników. Ministerstwo powołuje się na badania wskazujące, że wydajność pracy umysłowej spada o około 2 proc. na każdy dodatkowy stopień temperatury powyżej 25°C.
Praca zdalna, krótszy czas pracy i dodatkowe przerwy podczas upałów. Co może zrobić pracodawca?
Projekt zawiera specjalny katalog działań, które pracodawca mógłby zastosować podczas upałów. Wśród nich znalazły się:
- praca zdalna,
- skrócony czas pracy,
- dodatkowe przerwy,
- praca zmianowa,
- odpoczynek w klimatyzowanych pomieszczeniach,
- odpoczynek w zacienionych miejscach,
- stosowanie środków ochronnych, w tym kamizelek chłodzących.
Dla wielu pracowników może to być największa zmiana, ponieważ obecnie skracanie czasu pracy pozostaje wyłącznie dobrą wolą pracodawcy.
Praca w upały 2027. Kiedy nowe przepisy BHP wejdą w życie?
Pierwsze zapowiedzi pojawiły się w 2024 r. Projekt przeszedł kilka etapów zmian, a jego założenia były modyfikowane pod wpływem uwag przedsiębiorców. Najnowsza wersja przewiduje, że rozporządzenie miałoby zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Ministerstwo odrzuciło postulaty całkowitego wycofania się z reformy, ale zgodziło się dać pracodawcom więcej czasu na przygotowanie się do zmian. Na razie projekt pozostaje na etapie prac rządowych i nie został jeszcze przyjęty.
Nowe przepisy o pracy w upały. Jak zmieniał się projekt rozporządzenia?
Pierwsza wersja projektu z końca 2024 r. przewidywała bardziej rozbudowany podział zależny od tempa metabolizmu pracownika. W pomieszczeniach biurowych granica miała wynosić 28°C, przy pracy cięższej 25°C, a przy bardzo ciężkiej nawet 22°C. W kolejnych wersjach ministerstwo uprościło część rozwiązań i zastąpiło część wcześniejszych parametrów pojęciem efektywnego wydatku energetycznego organizmu. Resort argumentował, że podobne kryteria funkcjonują już przy przepisach dotyczących profilaktycznych posiłków i napojów.
Maksymalna temperatura w pracy 2026. Jakie przepisy obowiązują teraz?
Na razie w polskim prawie nie istnieje przepis określający maksymalną temperaturę, w której można pracować. Kodeks pracy nakłada jednak na pracodawcę obowiązek ochrony zdrowia i życia pracowników oraz zapewnienia bezpiecznych warunków pracy. Art. 207 Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawcę do reagowania na zagrożenia i dostosowywania organizacji pracy do zmieniających się warunków. Obecnie pracodawca może:
- skrócić czas pracy,
- wprowadzić dodatkowe przerwy,
- zmienić organizację dnia pracy,
- przesunąć część obowiązków na chłodniejsze godziny.
Pracownik zachowuje wtedy prawo do wynagrodzenia.
Woda dla pracowników podczas upałów. Od ilu stopni pracodawca musi zapewnić napoje?
Choć nie ma maksymalnej temperatury pracy, przepisy przewidują obowiązek zapewnienia napojów. Pracodawca musi udostępnić je:
- przy temperaturze powyżej 28°C w pomieszczeniach,
- przy temperaturze powyżej 25°C podczas pracy na otwartej przestrzeni.
Obowiązek wynika z rozporządzenia w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.
Odmowa pracy w upał. Kiedy pracownik może powstrzymać się od pracy?
Taką możliwość przewiduje art. 210 Kodeksu pracy. Jeżeli warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, pracownik może powstrzymać się od wykonywania obowiązków po zawiadomieniu przełożonego. Przepisy nie wskazują jednak konkretnej temperatury. Każda sytuacja jest oceniana indywidualnie. Sam fakt, że termometr pokazuje 32 czy 34 stopnie, nie oznacza automatycznie prawa do opuszczenia stanowiska pracy. Właśnie dlatego ministerstwo uznało, że obecne regulacje są niewystarczające i zdecydowało się przygotować nowe przepisy. W uzasadnieniu projektu podkreślono, że wraz ze zmianami klimatu dni upalnych jest coraz więcej, a fale gorąca stają się dłuższe i bardziej intensywne.
Podstawa prawna
- Kodeks pracy – art. 207 oraz art. 210.
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.
- Projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z 27 czerwca 2025 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu