Organizacja pożytku publicznego nie zawsze będzie zwolniona z podatku od nieruchomości. Kluczowe jest spełnienie tego warunku

Działalność pożytku publicznego a podatek od nieruchomości

Jednym ze zwolnień od podatku od nieruchomości przewidzianych na gruncie ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych jest wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 14 zwolnienie przewidziane dla nieruchomości lub ich części zajętych na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego. Choć mogłoby się wydawać, że konstrukcja tego przepisu jest stosunkowo prosta, w praktyce w związku z jego stosowaniem pojawiają się wątpliwości. Dotyczą one m.in. tego, jak rozumieć użyte przez ustawodawcę sformułowanie „zajęte na prowadzenie (...)”. Jak wynika z bogatego i jednolitego orzecznictwa dotyczącego rozumienia tego sformułowania użytego również w innych przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zajęcie wyklucza możliwość równoległego wykorzystywania nieruchomości do innych celów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 czerwca 2025 r. (sygn. akt III FSK 1135/24), Przez pojęcie „zajęcie”, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 upol, należy rozumieć faktyczne wykorzystywanie nieruchomości (gruntu, budynku, lokalu) do wykonywania czynności składających się konkretnie na działalność pożytku publicznego, z wyłączeniem innych funkcji. O zwolnieniu nie decyduje sam fakt posiadania przez fundację nieruchomości, lecz faktyczne i rzeczywiste zajęcie jej na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego. Konieczne jest zatem wykazanie w każdym przypadku konkretnych czynności świadczących o faktycznym wykorzystywaniu nieruchomości na cele ściśle określone w statucie. Działalność ta ma być prowadzona przez organizację pożytku publicznego.

Z kolei w wyroku z 4 marca 2025 r. (sygn. akt III FSK 786/22) NSA wskazał, że aby można było mówić o zwolnieniu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 14 upol, musi wystąpić faktyczne i rzeczywiste wykorzystywanie nieruchomości do działalności, z której wykonywaniem wiąże się zwolnienie z obowiązku podatkowego. Przez „zajęcie”, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć faktyczne wykorzystywanie nieruchomości (gruntu, budynku, lokalu) do wykonywania czynności składających się konkretnie na działalność pożytku publicznego, z wyłączeniem innych funkcji. O zwolnieniu nie decyduje sam fakt posiadania przez fundację nieruchomości, lecz faktyczne i rzeczywiste zajęcie jej na prowadzenie nieodpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego. Konieczne jest zatem wykazanie w każdym przypadku konkretnych czynności świadczących o faktycznym wykorzystywaniu nieruchomości na cele ściśle określone w statucie.

POLECAMY: Ulga B+R w PGK. Fiskus stawia warunki, których nie ma w ustawie

Sposoby na obniżenie podatku mogą zawieść

W praktyce nieskuteczna okazują się więc działania podatników zmierzające do obniżenia obciążeń podatkowych, a polegające na tym, że podatnik wynajmuje lub udostępnia należące do niego nieruchomości organizacjom pożytku publicznego do wykorzystania w określonym zakresie, a równolegle wykorzystuje je w swojej działalności mającej charakter działalności gospodarczej.
Tego rodzaju sprawa również była rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dotyczyła ona podatnika, który był właścicielem nieruchomości gruntowych, tj. gruntów rolnych, leśnych, gruntów pozostałych (w tym także gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej), a także posadowionych na tych gruntach budynków mieszkalnych, budynków pozostałych oraz budowli. Jako osoba fizyczna prowadził działalność gospodarczą w zakresie pozaszkolnych form edukacji sportowej oraz zajęć sportowych i rekreacyjnych, obejmujących kursy i zajęcia sportowe dla grup i osób indywidualnych, w tym w zakresie jazdy konnej. Na terenie nieruchomości należących do podatnika odbywały się również zajęcia dla dzieci z niepełnosprawnościami, które były prowadzone przez posiadające status organizacji pożytku publicznego stowarzyszenie działające na rzecz wspomagania rozwoju dzieci i młodzieży. Na tle takiego stanu faktycznego organ podatkowy zakwestionował możliwość korzystania przez ten podmiot z omawianego zwolnienia, co stało się początkiem sporu zakończonego rozstrzygnięciem NSA z 21 listopada 2025 r. (sygn. akt III FSK 996/24), w którym oddalił on skargę kasacyjną, a w uzasadnieniu potwierdził, że nie jest możliwe skorzystanie z przedmiotowego zwolnienia w przypadku najmniejszej chociażby formy komercyjnego wykorzystania nieruchomości, a z takim właśnie przypadkiem miano do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

POLECAMY: MF wyjaśniło, kiedy złożyć JPK_PD po likwidacji podatnika