Jaką rolę do spełnienia ma biegły

partner Ernst & Young Przede wszystkim należy zaznaczyć, że przepis Ordynacji podatkowej wskazujący, że to organ podatkowy powołuje biegłego, dotyczy wyłącznie kwestii kompetencyjnej. Innymi słowy, z przepisu tego wynika, że formalna czynność powołania biegłego (w drodze postanowienia) ciąży na organie podatkowym. Nie przesądza on jednak o tym, że tylko organowi przysługuje inicjatywa w powyższym zakresie. Żaden przepis nie wyklucza również wskazania przez stronę szczegółowych pytań, na które odpowiedzi miałby udzielić biegły, zakresu wiedzy i doświadczenia, jakimi powinien dysponować, a nawet konkretnej osoby, która mogłaby uczestniczyć w postępowaniu w roli biegłego. Organ podatkowy powinien oczywiście rozpoznać taki wniosek w oparciu o własną ocenę przydatności opinii biegłego dla wszechstronnego i obiektywnego rozpatrzenia sprawy. Ewentualna odmowa powołania biegłego musi być należycie uzasadniona. Fakt wcześniejszego uzyskania opinii biegłego przez organ podatkowy nie powoduje automatycznego usprawiedliwienia odmowy uwzględnienia wniosku strony o powołanie biegłego. Często również w zakresie wiadomości specjalnych mogą istnieć różnice w opiniach lub – co się także zdarza – okazuje się, że zakres wiadomości, którym dysponował biegły, nie pozwolił mu na przedstawienie rzetelnej i wyczerpującej opinii. Pracownicy organów skarbowych nie starają się nawet ukryć, że oto powołują swojego doświadczonego biegłego, który przedstawi niekorzystną dla podatnika opinię. W szczególności zdarzają się sytuacje, że biegły powołany przez organy skarbowe zawiera umowę cywilnoprawną, z której wynika, że został powołany wyłącznie do potwierdzenia gotowych tez sformułowanych przez organ podatkowy. W takiej sytuacji podatnikowi pozostawiana jest alternatywa – albo przedstawi zastrzeżenia do opinii, albo może poszukać na własną rękę innego eksperta, gotowego przedstawić kontropinię. W ocenie organu prawo do negatywnego ustosunkowania się do opinii biegłego wyczerpuje wymogi związane z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu. Tego rodzaju podejście jest przykładem niezrozumienia instytucji biegłego w postępowaniu podatkowym. Niezależnie od tego, z czyjej inicjatywy został on powołany, jego specjalistyczna wiedza powinna być w równym stopniu dostępna dla organu i dla strony. Biegły powinien być powołany przede wszystkim, aby obiektywnie przedstawić przesłanki do podjęcia decyzji, a nie – sformułować konkluzje zamiast organu podatkowego, lub potwierdzić przedstawione mu już odpowiedzi. Odpowiedzialność za prawidłowe zrozumienie – również przez biegłego – jego roli w postępowaniu ciąży na organie, ale kwestią kluczową jest, aby pełną jej świadomość miał też zawsze podatnik.