Jakie są podatkowe skutki zmian majątkowych w spółkach

profesor Uniwersytetu Warszawskiego Traktowanie pod względem podatkowym wydatków ponoszonych na rzecz zakładu przez przedsiębiorstwo macierzyste (dalej PM) oraz różne transfery aktywów między PM a zakładem wymagają odrębnego podejścia. W pewnych przypadkach należy stosować odpowiednio przepisy o podmiotach powiązanych, w innych zaś jest to wyraźnie wykluczone. tj. wszelkie przesunięcia majątkowe między zakładem a PM należy traktować tak, jak gdyby były dokonywane między niezależnymi przedsiębiorstwami. Zakład pod względem podatkowym powinien być w zasadzie tak traktowany jak spółka zależna. Na przykład PM sprzedaje swoje towary za pośrednictwem zakładu (PM i zakład powinny wykazać przychody i koszty dla celów podatkowych, tak jak gdyby zakład pełnił funkcję odrębnego przedsiębiorcy będącego pośrednikiem, który sprzeda te towary podmiotowi trzeciemu). Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 3 UM-OECD, przy ustalaniu zysków zakładu dopuszcza się odliczanie nakładów ponoszonych na rzecz tego zakładu (włącznie z kosztami zarządzania i ogólnymi kosztami administracyjnymi) niezależnie od tego, czy powstały w tym państwie, w którym położony jest zakład, czy gdzie indziej. Zakład nie jest w tym przypadku traktowany analogicznie jak spółka zależna – przepisy państwa siedziby spółki zależnej wykluczają, aby kosztem uzyskania przychodów tej spółki były jakiekolwiek wydatki spółki dominującej, w tym koszty zarządzania i ogólne koszty administracyjne, nawet jeśli poniesione są także w interesie spółki zależnej. Podstawą naliczenia kosztów w spółce zależnej może być tylko umowa, na podstawie której spółka ta nabywa usługę od spółki dominującej lub tzw. umowa o podziale kosztów w przypadku np. wspólnego finansowania prac badawczych. Cena usługi musi być wówczas skalkulowana w oparciu o koszty poniesione przez spółkę dominującą wraz z marżą zysku. Koszt alokowany do zakładu powinien odpowiadać kwocie faktycznych wydatków poniesionych na jego rzecz przez PM, bez naliczania marży zysku. Na przykład, jeśli PM organizuje szkolenia, w których biorą udział pracownicy wykonujący pracę w PM i zakładzie, wydatki na usługi szkoleniowe mogą w pewnej części stanowić koszt zakładu. Jeżeli PM ponosi wydatki na usługi firmy audytorskiej, która prowadzi także księgi zakładu, wydatki te w części mogą stanowić koszty zakładu. Jeżeli PM wytwarza wartość niematerialną i prawną, z której korzysta zakład, nie powstaje należność licencyjna, lecz rzeczywiście poniesione nakłady (bez marży zysku) mogą być w części alokowane do zakładu. Jakie nakłady można zaliczyć do tej kategorii i jaką przyjąć formułę ich podziału między PM a zakład? Dla uniknięcia błędu należy poznać przepisy i praktykę państwa położenia zakładu. Organy podatkowe z reguły skrupulatnie badają zasadność takiej alokacji. Należy podkreślić, że możliwość potraktowania pewnej części kosztów zarządzania i ogólnych kosztów administracyjnych PM jako kosztów zakładu jest przy podejmowaniu decyzji wyboru formy działalności przesłanką na rzecz zakładu w porównaniu ze spółką zależną.