Alarm w samorządach. Brakuje pieniędzy na ludzi od cyberbezpieczeństwa

Problem ten stał się przedmiotem interpelacji poselskiej skierowanej do Ministerstwa Cyfryzacji.

Nierówne zasady w systemie cyberbezpieczeństwa

Jak wynika z interpelacji złożonej 15 maja, obowiązujące przepisy nakładają na jednostki samorządu terytorialnego niemal identyczne obowiązki w zakresie cyberbezpieczeństwa jak na administrację centralną. Chodzi przede wszystkim o wymagania wynikające z ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, obejmujące ochronę systemów teleinformatycznych, obsługę incydentów oraz współpracę z zespołami reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego (CSIRT).

Autorzy interpelacji zwracają uwagę, że równolegle obowiązujące regulacje dotyczące wynagradzania osób realizujących zadania z zakresu cyberbezpieczeństwa nie przewidują analogicznego wsparcia dla specjalistów zatrudnionych w samorządach. W praktyce oznacza to, że osoby wykonujące bardzo podobne obowiązki otrzymują odmienne możliwości finansowego wsparcia.

Posłowie ocenili, że obecna konstrukcja prawna prowadzi do nieuzasadnionego wykluczenia pracowników samorządowych z katalogu podmiotów uprawnionych do korzystania ze środków Funduszu Cyberbezpieczeństwa przeznaczonych na tzw. świadczenie teleinformatyczne.

Cyberbezpieczeństwo JST a infrastruktura krytyczna

Problem ma szczególne znaczenie ze względu na zakres odpowiedzialności samorządów. Jednostki samorządu terytorialnego zarządzają bowiem elementami infrastruktury krytycznej, od których zależy codzienne funkcjonowanie mieszkańców.

Mowa m.in. o systemach wodociągowych, przedsiębiorstwach ciepłowniczych, lokalnym transporcie publicznym oraz licznych bazach danych zawierających informacje o obywatelach. W wielu przypadkach przetwarzane są dane wrażliwe, których wyciek lub zniszczenie mogłyby wywołać poważne konsekwencje dla mieszkańców i funkcjonowania administracji.

Zdaniem autorów interpelacji informatycy zatrudnieni w samorządach wykonują zadania identyczne z tymi, które ustawodawca uznał za kwalifikujące do otrzymywania dodatkowych świadczeń. Odpowiadają za zapobieganie incydentom, wykrywanie zagrożeń, analizę naruszeń bezpieczeństwa oraz reagowanie na ataki.

Odpływ specjalistów IT z urzędów

Jednym z najpoważniejszych problemów pozostaje konkurencja płacowa ze strony sektora prywatnego. Według posłów samorządy coraz częściej pełnią rolę miejsca zdobywania doświadczenia zawodowego przez informatyków, którzy po kilku latach przechodzą do firm oferujących znacznie wyższe wynagrodzenia.

Skala problemu znajduje odzwierciedlenie również w obowiązujących przepisach płacowych. Specjaliści IT zatrudnieni w jednostkach samorządowych najczęściej mieszczą się pomiędzy X a XIII kategorią zaszeregowania określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów dotyczącym wynagradzania pracowników samorządowych.

W 2025 r. minimalne wynagrodzenie przypisane do kategorii X wynosiło 5030 zł brutto, do kategorii XIII – 5200 zł brutto, natomiast dla kategorii XVI – 5630 zł brutto. Choć samorządy mogą przyznawać wyższe kategorie i dodatki w ramach własnych regulaminów wynagradzania, możliwości budżetowe wielu gmin i powiatów pozostają ograniczone.

W praktyce oznacza to znaczącą różnicę między ofertami samorządów a wynagrodzeniami proponowanymi przez sektor prywatny, gdzie doświadczeni specjaliści ds. cyberbezpieczeństwa mogą liczyć na kilkukrotnie wyższe zarobki.

Rosnąca liczba cyberataków na samorządy

Problem kadrowy nabiera szczególnego znaczenia w obliczu rosnącej aktywności cyberprzestępców. Według danych publikowanych przez CSIRT NASK liczba incydentów cyberbezpieczeństwa w Polsce od kilku lat systematycznie rośnie. Coraz częściej celem ataków stają się urzędy, jednostki użyteczności publicznej oraz podmioty odpowiedzialne za świadczenie usług komunalnych.

Eksperci od cyberbezpieczeństwa zwracają uwagę, że ataki ransomware wymierzone w samorządy mogą prowadzić do czasowego paraliżu działania urzędów, utraty dostępu do dokumentów, a nawet zakłóceń w funkcjonowaniu usług publicznych. W ostatnich latach podobne incydenty dotknęły wiele samorządów w Europie i Ameryce Północnej, powodując wielomilionowe straty.

W ocenie autorów interpelacji cyberbezpieczeństwo państwa należy traktować jako system naczyń połączonych. Słabość jednego elementu może zostać wykorzystana przez grupy cyberprzestępcze lub podmioty działające na rzecz obcych państw.

Oczekiwanie na stanowisko Ministerstwa Cyfryzacji

Posłowie zwrócili się do Ministerstwa Cyfryzacji z pytaniem, czy resort planuje pilne prace legislacyjne prowadzące do zmiany przepisów i umożliwienia finansowania dodatków dla kluczowych specjalistów cyberbezpieczeństwa zatrudnionych w jednostkach samorządu terytorialnego ze środków Funduszu Cyberbezpieczeństwa.

Do tej pory ministerstwo nie przedstawiło oficjalnej odpowiedzi na interpelację. Od stanowiska resortu może jednak zależeć przyszły kształt systemu wynagradzania osób odpowiadających za ochronę lokalnej infrastruktury cyfrowej oraz bezpieczeństwo danych milionów obywateli.

Źródła:

• PAP
• Interpelacja poselska do Ministerstwa Cyfryzacji z 15 maja 2026 r.
• Ustawa o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa
• Ustawa o szczególnych zasadach wynagradzania osób realizujących zadania z zakresu cyberbezpieczeństwa
• CSIRT NASK
• Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych