Pełnomocnik rządu ds. polityki senioralnej proponuje wprowadzenie zupełnie nowego rozwiązania – stażu senioralnego z odrębną umową o staż, w tym dla osób po 50. i 60. roku życia, a nawet starszych (oczywiście młodszych też, bo stażysta kojarzy się ze świeżo upieczonym absolwentem). Nowe przepisy mają ułatwić seniorom zdobywanie kwalifikacji w nowych zawodach i wspierać ich aktywność zawodową. Sprawdź, jak miałby wyglądać staż senioralny, bo przecież stażystami nie tylko muszą być osoby młode.
- Staż senioralny to nowa propozycja dedykowana osobom 60+ (seniorom), ale i młodszym, np. 50+ uwzględniająca specyfikę osób starszych na rynku pracy.
- Projekt ustawy o stażach zakłada obowiązkowe wynagrodzenie stażysty – od 35% przeciętnego wynagrodzenia do jego pełnej wysokości (nawet ok. 9 400 zł).
- Biznes i część resortów mają wątpliwości – zarzucają projektowi zrównanie umowy o staż z umową o pracę.
Projekt ustawy o stażach - koniec z darmową pracą absolwentów
Celem projektu ustawy o stażach jest uregulowanie zasad organizacji staży oferowanych na otwartym rynku pracy w sposób zapewniający ich wysoką jakość, zgodnie z oczekiwaniami osób podejmujących staże, a także kierunkowo z projektem zalecenia UE w sprawie wzmocnionych ram jakości staży. Ustawa ma na celu zapewnienie odpowiedniego komponentu edukacyjnego i przygotowania zawodowego staży oraz ochronę praw stażystów, a także wyeliminowanie zjawiska bezpłatnych staży i zminimalizowanie ryzyka zastępowania stosunku pracy przez staż.
Projektowana ustawa uchyli ustawę z dnia z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. z 2018 r. poz. 1244 oraz z 2025 r. poz. 620). Regulowane w tej ustawie praktyki absolwenckie zostaną zastąpione stażami realizowanymi na podstawie niniejszego projektu. W konsekwencji zostanie zlikwidowana możliwość oferowania bezpłatnej praktyki absolwenckiej.
Staż senioralny – nowe rozwiązanie dla osób po 50. i 60. roku życia
Pełnomocnik rządu ds. polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz chce, aby w polskim prawie pojawiły się przepisy o stażu senioralnym. Rozwiązanie ma ułatwić seniorom zdobywanie nowych kwalifikacji oraz wspierać ich powrót lub dalszą obecność na rynku pracy.
Ważne
Choć staż tradycyjnie kojarzy się z instrumentem skierowanym do młodych osób, pełnomocniczka w uwagach do projektu ustawy o stażach wskazuje, że zasadne jest stworzenie odrębnych przepisów regulujących umowę o staż senioralny. Powinny one uwzględniać specyfikę osób starszych – podobnie jak obecne regulacje dotyczące stażu małoletnich są dostosowane do potrzeb tej grupy.
Przepisy i programy dla osób starszych muszą uwzględniać doświadczenia samorządów, rad seniorów i organizacji senioralnych. Dlatego Marzena Okła-Drewnowicz, Sekretarz Stanu w KPRM i Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej, powołała dwa zespoły, które włączą tę wiedzę do prac nad polityką senioralną. Trzydzieści osób pomoże jej rozwijać działania samorządów oraz inicjować i promować działania, dzięki którym osoby starsze aktywnie uczestniczą w życiu społecznym i obywatelskim. Uroczyste powołanie Członków Zespołu do spraw społecznych aktywności senioralnych oraz Zespołu do spraw samorządowych działań senioralnych Oba zespoły mają roboczy charakter. Pierwszy ma wspierać politykę senioralną w samorządach i wypracować propozycje nowych przepisów, między innymi dotyczących rad seniorów. Drugi ma przeanalizować obecne rozwiązania i wskazać kierunek zmian, w tym to, co powinno znaleźć się w nowej ustawie o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Liczę, że zespoły wypracują rekomendacje, które posłużą do dalszych zmian – powiedziała Marzena Okła-Drewnowicz na inauguracyjnym posiedzeniu obu zespołów.
Zdaniem pełnomocnik rządu ds. polityki senioralnej, staże umożliwiające seniorom zdobywanie kwalifikacji w nowych zawodach mogłyby stać się ważnym narzędziem wspierającym ich aktywność zawodową w późniejszym okresie życia. Rozwiązanie to sprzyjałoby:
- dłuższemu pozostawaniu na rynku pracy,
- aktywizacji społecznej osób starszych,
- utrzymaniu dobrej kondycji psychicznej i fizycznej seniorów.
Taki kierunek zmian wpisuje się także w założenia Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. Marzena Okła-Drewnowicz deklaruje gotowość do współpracy z organizacjami reprezentującymi środowiska seniorów przy opracowaniu szczegółowych rozwiązań dotyczących stażu senioralnego.
Projekt ustawy o stażach – koniec z bezpłatnymi stażami
Uszczegóławiając, dotychczas wiele osób odbywało staż bez wynagrodzenia, co było krytykowane jako prowadzące do nadużyć – w tym do zastępowania etatów nieodpłatną lub nisko wynagradzaną pracą stażystów. Rządzący zauważyli potrzebę wzmocnienia ochrony stażystów oraz uporządkowania zasad organizowania staży. Efektem jest projekt ustawy o stażach, którego druga wersja jest obecnie na etapie konsultacji.
Celem projektu ustawy o stażach jest uregulowanie zasad organizacji staży oferowanych na otwartym rynku pracy w sposób zapewniający ich wysoką jakość. Ustawa ma m.in.: zapewnić odpowiedni komponent edukacyjny i przygotowanie zawodowe staży, chronić prawa stażystów, wyeliminować zjawisko bezpłatnych staży, zminimalizować ryzyko zastępowania stosunku pracy przez staż.
Umowa o staż (w tym być może staż senioralny) – kluczowe zasady
Zgodnie z projektem ustawy, staż odbywać się będzie na podstawie pisemnej umowy o staż. Najważniejsze zasady to:
- maksymalny okres stażu – 6 miesięcy,
- okres wypowiedzenia – 7 dni przy stażu do 3 miesięcy, 14 dni przy dłuższym stażu,
- staż nie może dotyczyć pracy szczególnie niebezpiecznej,
- na staż nie może zostać przyjęta osoba, która była zatrudniona u danego pracodawcy w ciągu ostatnich 24 miesięcy,
- liczba stażystów jest zależna od liczby zatrudnionych u organizatora stażu.
Umowa o staż będzie rodzajem umowy cywilnoprawnej – stażysta nie będzie pracownikiem, a w kwestiach nieuregulowanych zastosowanie będą miały przepisy Kodeksu cywilnego.
Wynagrodzenie stażysty – nawet do 9 400 zł
Jednym z kluczowych rozwiązań projektu jest obowiązek wypłaty stażyście świadczenia pieniężnego. Wysokość wynagrodzenia stażysty ma wynosić:
- minimalnie 35% przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale roku poprzedniego,
- maksymalnie równowartość tego przeciętnego wynagrodzenia (aktualnie około 9 400 zł)
W przypadku stażu w niepełnym wymiarze świadczenie będzie ustalane proporcjonalnie. Określenie górnej granicy ma zapobiegać nadużyciom i zastępowaniu stażem stosunku pracy.
Czas pracy, dni wolne i obowiązki organizatora stażu
Projekt ustawy o stażach przewiduje wymiar czasu pracy stażysty od 4 do 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo. Staż może być realizowany także w niepełnym wymiarze (minimum pół etatu), a w formie zdalnej – jeśli pozwala na to jego charakter. Stażyście przysługują odpłatne dni wolne: 1 dzień przez pierwsze 3 miesiące stażu, 2 dni w kolejnych miesiącach za każdy przepracowany miesiąc.
Organizator stażu musi zapewnić m.in. bezpieczne i higieniczne warunki pracy, szkolenia BHP i PPoż, odzież i obuwie robocze, profilaktyczną ochronę zdrowia, ochronę przed mobbingiem, a także wyznaczyć opiekuna stażysty.
Staż bez ograniczeń wiekowych – po co więc staż senioralny?
Ekspert z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego przypomina, że projekt nowej ustawy nie zawiera ograniczeń wiekowych. – Odchodzimy od modelu praktyki absolwenckiej, gdzie obowiązywał limit wieku, natomiast proponowana umowa o staż ma być dostępna niezależnie od wieku – wyjaśnia ekspertka. Zdaniem eksperta pojęcie stażu senioralnego jest enigmatyczne i nie do końca wiadomo, jaki miałby być jego cel – wsparcie zatrudnienia, przekwalifikowanie czy zdobycie nowych kompetencji.
– Jeżeli ktoś ma 50 czy 60 lat, to naturalnym rozwiązaniem wydaje się dalsze zatrudnienie na podstawie umowy o pracę lub innej formy zatrudnienia, a nie kierowanie go do programu stażowego – ocenia ekspertka. Podkreśla jednocześnie, że aktywizacja zawodowa osób po 50. i 60. roku życia jest bardzo ważnym zagadnieniem, ale forma stażu może nie być dla nich atrakcyjna.
Biznes i resorty krytykują zrównanie umowy o staż z umową o pracę
Podczas uzgodnień zastrzeżenia do projektu przekazały poszczególne resorty. Najwięcej obiekcji budzi kwestia zrównania umowy o staż z umową o pracę.
Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, że rozwiązania przewidziane w projekcie mogą znacząco ograniczyć zainteresowanie tą formą współpracy – zarówno po stronie organizatorów staży, jak i samych stażystów. Resort postuluje zapewnienie większej elastyczności przy zawieraniu umowy o staż. Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zgłosił poważne zastrzeżenia do propozycji uregulowania umowy o staż jak umowy o pracę. W jego ocenie przyjęcie, że organizator stażu będzie traktowany jak pracodawca, a stażysta jak pracownik, przy jednoczesnym odesłaniu do przepisów Kodeksu pracy, prowadzi do zatarcia granicy między stażem a klasycznym stosunkiem pracy.
Projekt odchodzi od dotychczasowej funkcji stażu jako instrumentu służącego zdobywaniu doświadczenia i przygotowaniu do wykonywania pracy, przekształcając go w praktyce w szczególną formę zatrudnienia pracowniczego. Istnieje też ryzyko, że staż będzie wykorzystywany instrumentalnie jako tańszy i bardziej elastyczny sposób pozyskiwania pracowników.
Przepisy karne dla organizatorów stażu
Projekt ustawy o stażach zawiera przepisy karne. Organizatorzy stażu naruszający przepisy m.in. o czasie pracy, dokumentacji, wypłacie świadczenia pieniężnego czy udzielaniu dni wolnych podlegać będą karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.
Kiedy nowe przepisy o stażu wejdą w życie?
Zakłada się, że ustawa o stażach wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. Projekt przewiduje przepis przejściowy pozwalający na dokończenie stażu rozpoczętego przed wejściem w życie ustawy – nie dłużej niż w okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie nowych przepisów. Aktualnie mamy etap konsultacji i jak widać propozycji i uwag jest dużo.
Staż senioralny to nowatorska propozycja, która może zmienić podejście do aktywizacji zawodowej osób 50+, 60+ i starszych w Polsce. Choć projekt ustawy o stażach nie wprowadza ograniczeń wiekowych i teoretycznie każdy senior może z niego skorzystać, pełnomocnik rządu ds. polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz uważa, że odrębne przepisy o stażu senioralnym lepiej odpowiedzą na potrzeby osób starszych. Projekt zakłada obowiązkowe wynagrodzenie stażysty – nawet do wysokości przeciętnego wynagrodzenia (ok. 9 400 zł), koniec bezpłatnych praktyk absolwenckich oraz szereg gwarancji chroniących stażystów. Pomysł budzi jednak wątpliwości ekspertów i resortów, którzy obawiają się zrównania umowy o staż z umową o pracę i spadku zainteresowania tą formą współpracy. Ostateczny kształt przepisów o stażu, w tym ewentualnie stażu senioralnym poznamy po zakończeniu konsultacji.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu