Trzynasta i czternasta emerytura w 2026 roku to dla seniorów dodatkowe środki, które mają wspierać codzienne wydatki. Jednak w praktyce nawet te świadczenia mogą napotkać problemy związane z egzekucją czy błędami bankowymi. Co zrobić w razie błędnego zajęcia 13. emerytury?
Dodatkowe roczne świadczenia pieniężne dla emerytów i rencistów, czyli tzw. trzynasta i czternasta emerytura, korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Przepisy wyraźnie stanowią, że środki wypłacane w ramach tych świadczeń nie podlegają potrąceniom ani egzekucji. Oznacza to, że zarówno komornik sądowy, jak i administracyjny organ egzekucyjny nie mogą dokonać zajęcia tych pieniędzy na poczet zaległych zobowiązań. Ochrona obejmuje całą kwotę świadczenia – bez względu na wysokość zadłużenia czy rodzaj prowadzonej egzekucji. Tym samym trzynasta i czternasta emerytura trafiają w całości do uprawnionego emeryta lub rencisty.
Jak postępować, gdy komornik zajmie 13. lub 14. emeryturę
Zarówno trzynasta, jak i czternasta emerytura objęte są szczególną ochroną prawną, co oznacza, że co do zasady nie mogą być zajęte przez komornika. W praktyce jednak osoby otrzymujące świadczenia na rachunek bankowy mogą czasem napotkać problemy. Pomimo że przelewy z tytułu 13. i 14. emerytury są odpowiednio oznaczone, aby banki mogły je rozpoznać jako środki wyłączone spod egzekucji, w efekcie mogą wystąpić sporadyczne błędy skutkujące ich omyłkowym zajęciem.
W takiej sytuacji kluczowe jest szybkie działanie. Pierwszym krokiem powinno być niezwłoczne poinformowanie komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Jeżeli zajęta kwota nie została jeszcze przekazana wierzycielowi, komornik powinien zwrócić ją dłużnikowi w możliwie krótkim czasie. W przypadku problemów z odzyskaniem środków możliwe jest również złożenie skargi na czynności komornika lub wystąpienie do prezesa właściwego sądu rejonowego z wnioskiem o objęcie sprawy nadzorem.
Równolegle osoba, której środki zostały niesłusznie zajęte, powinna skontaktować się z bankiem prowadzącym rachunek oraz złożyć reklamację. Instytucja finansowa jest zobowiązana do sprawdzenia, czy doszło do błędnej identyfikacji przelewu. Po wyjaśnieniu sprawy możliwe jest zwrócenie nienależnie pobranych środków, ponieważ przepisy jednoznacznie wyłączają zarówno trzynastą, jak i czternastą emeryturę spod egzekucji komorniczej.
Automatyczne wypłaty i wysokość 13. i 14. emerytury w 2026 r.
Przypomnijmy, W 2026 r. zarówno trzynasta, jak i czternasta emerytura będą wynosiły równowartość minimalnej emerytury, czyli 1 978,49 zł brutto. Trzynasta emerytura wypłacana jest automatycznie razem z kwietniową emeryturą lub rentą, bez konieczności składania odrębnego wniosku. Z kolei czternasta emerytura trafi do seniorów w drugiej części roku, najprawdopodobniej we wrześniu.
Czternasta emerytura działa nieco inaczej. Pełne świadczenie przysługuje osobom, których emerytura lub renta nie przekracza 2 900 zł brutto. W przypadku wyższych świadczeń stosowana jest zasada „złotówka za złotówkę”, czyli czternastka jest pomniejszana o kwotę przekraczającą próg. Na przykład, jeśli emeryt otrzymuje świadczenie w wysokości 3 200 zł brutto, przekroczenie wynosi 300 zł, co oznacza, że czternasta emerytura zostanie zmniejszona do 1 678,49 zł brutto.
Zwykła emerytura a egzekucja długów w 2026 roku
W odróżnieniu od trzynastej i czternastej emerytury, standardowe świadczenie emerytalne nie jest w pełni chronione przed zajęciem komorniczym. W 2026 roku kluczowe znaczenie przy egzekucji mają przepisy określające, jaki rodzaj długu podlega ściąganiu i w jakim stopniu. W przypadku typowych zobowiązań cywilnoprawnych – takich jak niespłacone raty kredytów, pożyczki pozabankowe czy zaległe rachunki za media – komornik działa w granicach prawa. Limit potrąceń wynosi maksymalnie 25% emerytury brutto, co oznacza, że senior zachowuje 75% świadczenia na codzienne wydatki. To rozwiązanie ma chronić podstawowe potrzeby emerytów i zapobiegać nadmiernemu obciążeniu finansowemu osób starszych.
Sytuacja wygląda inaczej w przypadku zaległych alimentów. Długi alimentacyjne mają najwyższy priorytet w egzekucji, dlatego komornik może pobrać nawet 60% emerytury. W praktyce oznacza to, że emerytowi pozostaje tylko 40% miesięcznego świadczenia do swobodnego wykorzystania.
Do osobnej kategorii należą należności publicznoprawne i egzekucje karne. Do tej grupy zalicza się m.in. opłaty za pobyt w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych czy zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych. W takich przypadkach ustawodawca przewidział możliwość potrącenia maksymalnie 50% emerytury.
Kwota wolna od zajęcia w 2026 r.
Jednocześnie ustawodawca wprowadził kwoty wolne od zajęcia, czyli minimalne kwoty świadczeń, które komornik nie może zabrać, niezależnie od rodzaju długu. Dzięki temu seniorzy zachowują podstawowe środki na życie i codzienne potrzeby, nawet jeśli mają poważne zobowiązania finansowe. Od 1 marca 2026 r. w przypadku egzekucji z tytułu długów cywilnoprawnych komornik musi pozostawić emerytowi kwotę wolną od zajęcia w wysokości 1 401,57 zł (wyjątek stanowią zobowiązania alimentacyjne, w których przepisy dopuszczają wyższe potrącenia z emerytury lub renty, a kwota wolna od zajęcia jest znacznie niższa). W 2026 roku kwoty wolne od potrąceń i egzekucji dla seniorów przedstawiają się następująco:
- w przypadku odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej (DPS), zakładach opiekuńczo-leczniczych (ZOL) czy zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych (ZPO) minimalna kwota, którą komornik musi pozostawić seniorowi, wynosi 339,76 zł,
- świadczenia wypłacone w kwocie zaliczkowej, nienależnie pobrane świadczenia ZUS, dodatki i zasiłki – w tym emerytury, renty, 500+, Dobry Start, dodatek pielęgnacyjny, rodzinny kapitał opiekuńczy czy inne świadczenia wspierające – objęte są kwotą wolną od potrąceń w wysokości 1 121,28 zł,
- należności alimentacyjne oraz środki z funduszu alimentacyjnego mają kwotę wolną od zajęcia wynoszącą 849,42 zł,
- w przypadku innych należności egzekwowanych, w tym kosztów utrzymania w placówkach opiekuńczych, komornik musi pozostawić seniorowi 1 401,57 zł.
Emeryci stanowią około 20% mieszkańców Polski – to 7,39 mln osób (GUS). Zaledwie 4% z nich ma długi, czyli 271,5 tys. seniorów, a ich łączne zaległości wynoszą ponad 5 mld zł, co daje średnio 18,7 tys. zł na osobę (dane z KRD).
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (t.j. Dz.U. 2025 poz. 183)
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1661)
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu