Skazani zapłacą dużo więcej. Opłaty w sprawach karnych wzrosną pierwszy raz od ponad 20 lat

Opłaty w sprawach karnych wzrosną po 20 latach. Ministerstwo Sprawiedliwości zmienia stawki

Do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów trafił projekt ustawy o zmianie ustawy o opłatach w sprawach karnych (nr UD444). Jak wskazano w założeniach, celem projektu jest urealnienie wysokości opłat i dostosowanie ich do obecnych warunków gospodarczych. Ostatnia zmiana stawek została wprowadzona w 2003 r. i obowiązuje od 14 stycznia 2004 r. Ministerstwo Sprawiedliwości zwraca uwagę, że w czasie uchwalania obecnie obowiązujących przepisów minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 800 zł. Obecnie, od 1 stycznia 2026 r., jest to 4806 zł.

Zdaniem resortu obecne opłaty, wynoszące często kilkadziesiąt złotych, nie odpowiadają rzeczywistym kosztom postępowań karnych, obejmującym m.in. koszty konwoju osadzonych, funkcjonowania systemów sądowych czy obsługi kancelaryjnej. W efekcie koszty postępowania w całości ponosi Skarb Państwa, a nie skazani.

Opłata po wyroku skazującym wzrośnie nawet do 6000 zł. Tyle zapłacą skazani

W przypadku gdy sąd wydaje wyrok skazujący, nakłada na skazanego obowiązek zapłaty określonej kwoty. Jej wysokość jest uzależniona od rodzaju orzeczonej kary oraz jej wymiaru. Projekt przewiduje istotne podwyższenie opłat ponoszonych przez skazanych w zależności od orzeczonej kary pozbawienia wolności. Proponowane stawki mają wynosić:

• do 3 miesięcy - 400 zł (obecnie 60 zł),
• do 6 miesięcy - 800 zł (obecnie 120 zł),
• do 1 roku - 1100 zł (obecnie 180 zł),
• do 2 lat - 1800 zł (obecnie 300 zł),
• do 5 lat - 2400 zł (obecnie 400 zł),
• do 15 lat - 3600 zł (obecnie 600 zł),
• powyżej 15 lat - 6000 zł (obecnie 1000 zł).

Zmienić mają się również opłaty związane z karą grzywny. Zgodnie z projektem mają one wynosić 10 proc. grzywny, jednak nie mniej niż 200 zł. Obecnie minimalna opłata wynosi 30 zł.

Wnioski do sądu karnego będą droższe. Opłaty wzrosną do 200 zł

Ponadto projekt zakłada podwyższenie opłat od wielu wniosków składanych w toku postępowania lub wykonywania kary. Do 200 zł mają wzrosnąć opłaty m.in. za:

• wniosek o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności albo kary ograniczenia wolności,
• wniosek o udzielenie przerwy w odbywaniu kary,
• wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie,
• wniosek o zwolnienie z odbywania reszty kary ograniczenia wolności albo środka karnego,
• wniosek o warunkowe zawieszenie wykonania odroczonej kary pozbawienia wolności,
• wniosek o warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności,
• wniosek o zatarcie skazania,
• ponowną prośbę o ułaskawienie.

Projekt przewiduje również podwyższenie opłaty od wniosku o wznowienie postępowania do 500 zł (obecnie 150 zł).

100 zł za uzasadnienie wyroku. Ministerstwo chce ograniczyć liczbę wniosków

Ministerstwo proponuje także wprowadzenie nowej opłaty w wysokości 100 zł od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia:

• wyroku sądu odwoławczego,
• wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne,
• wyroku umarzającego postępowanie karne.

Ma to ograniczyć nadużywanie wniosków o sporządzenie uzasadnienia. Projekt przewiduje wyjątek. Opłata nie będzie pobierana, jeżeli orzeczenie o umorzeniu postępowania zawiera rozstrzygnięcie o zastosowaniu środka zabezpieczającego. Jeżeli środek zaskarżenia zostanie wniesiony i uwzględniony w całości lub w części, opłata będzie podlegała zwrotowi.

Nie tylko wyroki. Wzrosną także inne opłaty w postępowaniach karnych

Projekt przewiduje również podwyższenie opłat m.in. za warunkowe umorzenie postępowania, nieuwzględnioną apelację oskarżonego, opłaty ponoszone przez oskarżyciela posiłkowego lub prywatnego w określonych przypadkach, wydawanie zaświadczeń i innych dokumentów na podstawie akt, opłaty w postępowaniach o wykroczenia.

Projekt ustawy został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów pod numerem UD444. Planowany termin jego przyjęcia przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r.