Pełna 14. emerytura w 2026 r. wynosi 1978,49 zł brutto, ale część osób z rentą rodzinną zobaczy na koncie tylko połowę albo jedną trzecią tej kwoty. ZUS wypłaca bowiem jedną czternastkę do wspólnej renty i dzieli ją między wszystkich uprawnionych.
O wysokości przelewu decydują więc dwie odrębne reguły: próg 2900 zł brutto oraz liczba osób uprawnionych do jednej renty rodzinnej. W niektórych rodzinach dodatkowe świadczenie najpierw zostanie pomniejszone według zasady „złotówka za złotówkę”, a dopiero później podzielone.
14. emerytura przy rencie rodzinnej. Dlaczego ZUS dzieli jedno świadczenie?
Wiele osób patrzy na rentę rodzinną przez pryzmat przelewów trafiających do poszczególnych członków rodziny. Przepisy wychodzą jednak od jednego, wspólnego świadczenia. ZUS wyjaśnia, że wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna. Jeżeli korzysta z niej kilka osób, jej kwota jest dzielona między nie po równo. Sama wysokość wspólnej renty zależy od liczby uprawnionych i wynosi:
- 85 proc. świadczenia zmarłego – dla jednej osoby;
- 90 proc. świadczenia zmarłego – dla dwóch osób;
- 95 proc. świadczenia zmarłego – dla trzech osób lub większej liczby osób.
Podobną konstrukcję ustawodawca zastosował przy czternastej emeryturze. Art. 5 ustawy o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym stanowi, że do renty rodzinnej, do której uprawniona jest więcej niż jedna osoba, przysługuje jedno dodatkowe świadczenie. Kwotę dzieli się proporcjonalnie między osoby uprawnione. Rodzina nie otrzymuje zatem tylu pełnych czternastek, ilu członków pobiera rentę. Liczy się liczba rent rodzinnych, a nie liczba osób wskazanych w decyzji ZUS.
14. emerytura przy rencie rodzinnej. Ile dostanie wdowa, a ile dzieci?
Załóżmy, że do renty rodzinnej po zmarłym ubezpieczonym uprawniona jest wdowa oraz studiujące dziecko. ZUS ustala jedną rentę rodzinną w wysokości 90 proc. świadczenia, które przysługiwało albo mogłoby przysługiwać zmarłemu. Następnie wspólna renta jest dzielona między dwie osoby. Tak samo wygląda podział czternastki. Jeżeli do renty przysługuje pełna kwota 1978,49 zł brutto, każda z dwóch osób otrzyma połowę, czyli po około 989,25 zł brutto.
Przy trzech osobach kwota dla każdego członka rodziny będzie jeszcze niższa. Przykładowo, gdy rentę pobiera wdowa i dwoje uczących się dzieci:
- ZUS ustala jedną czternastą emeryturę do wspólnej renty rodzinnej;
- kwotę dzieli między trzy osoby;
- każdemu przypada około 659,50 zł brutto, jeżeli wcześniej nie zadziałało pomniejszenie z powodu progu dochodowego.
Przy czterech osobach pełna czternastka oznacza około 494,62 zł brutto na osobę. Są to kwoty przed potrąceniem składki zdrowotnej oraz ewentualnej zaliczki na PIT.
Jak ZUS oblicza 14. emeryturę przy rencie rodzinnej? Najpierw próg, potem podział
Sam podział między członków rodziny nie rozstrzyga jeszcze, ile pieniędzy znajdzie się na koncie. Najpierw organ rentowy musi sprawdzić, jaka czternastka przysługuje do danej renty rodzinnej. W 2026 r. kwota najniższej emerytury wynosi od 1 marca 1978,49 zł brutto. Tyle wynosi również ustawowa pełna czternastka, o ile Rada Ministrów nie ustali na dany rok kwoty wyższej. Aktualną wysokość minimalnej emerytury potwierdza ZUS.
Pełne świadczenie przysługuje przy emeryturze lub rencie nieprzekraczającej 2900 zł brutto. Po przekroczeniu tego progu działa zasada „złotówka za złotówkę”. Każda złotówka ponad 2900 zł obniża czternastkę o złotówkę. Schemat wygląda następująco:
- renta rodzinna do 2900 zł brutto – pełna czternastka;
- renta rodzinna powyżej 2900 zł brutto – czternastka pomniejszona;
- wyliczona czternastka poniżej 50 zł brutto – brak wypłaty.
Przy pełnej kwocie z 2026 r. granica wypłaty przypada w okolicach 4828,49 zł brutto świadczenia podstawowego. Przy kwocie równej tej wartości wyliczenie daje 50 zł, natomiast po przekroczeniu granicy dodatkowe świadczenie spada poniżej ustawowego minimum.
14. emerytura 2026 przy rencie rodzinnej. Ile dostanie jedna osoba? [TABELA]
Poniższa tabela pokazuje prosty wariant, w którym wspólna renta rodzinna nie przekracza 2900 zł brutto, a więc przysługuje do niej pełna czternastka w wysokości 1978,49 zł brutto.
Liczba osób uprawnionych do renty rodzinnej | Część czternastki dla jednej osoby | Kwota brutto dla jednej osoby |
|---|---|---|
1 osoba | 100 proc. | 1978,49 zł |
2 osoby | 1/2 | ok. 989,25 zł |
3 osoby | 1/3 | ok. 659,50 zł |
4 osoby | 1/4 | ok. 494,62 zł |
5 osób | 1/5 | ok. 395,70 zł |
*Kwoty mogą różnić się z powodu zasad zaokrąglania stosowanych przy rozliczeniu wypłat. Tabela nie pokazuje również potrąceń podatkowo-składkowych, ponieważ kwota netto zależy m.in. od sposobu pobierania zaliczki na PIT.
Przykład wyliczenia. Jak ZUS podzieli 14. emeryturę przy rencie 3500 zł?
Sytuacja zmienia się, gdy wspólna renta rodzinna przekracza próg 2900 zł brutto. Załóżmy, że renta wynosi 3500 zł brutto i jest podzielona między wdowę oraz dziecko. Przekroczenie progu wynosi 600 zł: 3500 zł – 2900 zł = 600 zł. Pełną czternastkę trzeba więc pomniejszyć o 600 zł: 1978,49 zł – 600 zł = 1378,49 zł brutto. Dopiero tę kwotę ZUS dzieli między dwie osoby. Każdej przypadnie około: 1378,49 zł ÷ 2 = 689,25 zł brutto. Nie należy w takim przypadku dzielić pełnych 1978,49 zł, ponieważ próg 2900 zł już wcześniej obniżył wartość dodatkowego świadczenia.
Komu ZUS dzieli 14. emeryturę? Kto ma prawo do renty rodzinnej?
Krąg osób uprawnionych do renty rodzinnej wynika z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prawo może przysługiwać m.in. dzieciom, wdowie albo wdowcowi, a w określonych sytuacjach również wnukom, rodzeństwu i rodzicom zmarłego. Wśród najczęściej spotykanych przypadków znajdują się:
- wdowa lub wdowiec oraz dziecko uczące się;
- wdowa albo wdowiec oraz kilkoro dzieci;
- rodzeństwo uczące się po śmierci rodzica;
- dzieci, które nie ukończyły 16 lat albo kontynuują naukę, zasadniczo nie dłużej niż do ukończenia 25 lat;
- dziecko całkowicie niezdolne do pracy, jeżeli niezdolność powstała w okresie wskazanym w ustawie.
Dopóki dana osoba pozostaje uprawniona do wspólnej renty rodzinnej, wpływa również na sposób podziału czternastki. Gdy dziecko kończy naukę i traci prawo do renty, ZUS ponownie ustala krąg uprawnionych oraz podział wspólnego świadczenia.
Kiedy przysługuje pełna 14. emerytura przy rencie rodzinnej?
Samo pobieranie renty rodzinnej nie prowadzi automatycznie do obniżenia czternastej emerytury. Podział pojawia się dopiero wtedy, gdy do jednej renty uprawnione są co najmniej dwie osoby. Wdowa, która sama pobiera rentę rodzinną i nie dzieli jej z dziećmi ani innymi członkami rodziny, może otrzymać pełne 1978,49 zł brutto. Musi jednak spełniać ogólne warunki dotyczące wysokości świadczenia. Jeżeli renta przekracza 2900 zł brutto, ZUS pomniejszy czternastkę według zasady „złotówka za złotówkę”. Działają więc dwa niezależne filtry. Pierwszy dotyczy wysokości renty, drugi liczby osób uprawnionych. Dopiero ich łączne zastosowanie daje kwotę należną konkretnej osobie.
Czy trzeba składać wniosek o 14. emeryturę przy rencie rodzinnej?
Czternasta emerytura jest przyznawana z urzędu. Senior, wdowa ani dziecko uprawnione do renty rodzinnej nie składają osobnego wniosku o wypłatę dodatku lub jego podział. ZUS korzysta z danych zgromadzonych przy obsłudze renty rodzinnej. Organ zna liczbę osób uprawnionych, kwotę świadczenia oraz sposób jego wypłaty, dlatego sam oblicza czternastkę i należne części. Ustawa wskazuje wprost, że przyznanie dodatkowego świadczenia następuje z urzędu na podstawie decyzji.
Ważne
Po wypłacie każda osoba powinna sprawdzić decyzję lub informację udostępnioną przez organ rentowy. Gdy kwota nie zgadza się z liczbą uprawnionych albo ZUS uwzględnił osobę, która utraciła prawo do renty, sprawę można wyjaśnić w placówce lub za pośrednictwem elektronicznego konta w ZUS.
Kiedy ZUS wypłaci 14. emeryturę w 2026 roku? Termin i zasady
Projekt rozporządzenia przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zakłada wypłatę czternastej emerytury we wrześniu 2026 r. Dodatkowe pieniądze mają trafić do uprawnionych razem z emeryturą lub rentą w ich zwykłym terminie płatności. Na 17 lipca 2026 r. trzeba jednak zachować rozróżnienie między projektem a obowiązującym rozporządzeniem. Ustawowa zasada podziału czternastki już obowiązuje, natomiast wrześniowy termin wynika z projektu aktu wykonawczego. Ustawa upoważnia Radę Ministrów do wskazania miesiąca wypłaty w rozporządzeniu. Jeżeli rozporządzenie wejdzie w życie w proponowanym brzmieniu, dla ustalenia prawa do czternastki znaczenie będzie miał stan na 31 sierpnia 2026 r. Ustawa wymaga bowiem, aby osoba miała prawo do odpowiedniego świadczenia w ostatnim dniu miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty.
14. emerytura 2026. Czy ZUS potrąci podatek i składkę zdrowotną?
Kwoty podawane przy podziale są kwotami brutto. Od czternastej emerytury organ pobiera 9-procentową składkę zdrowotną, a zależnie od sytuacji podatnika może również pobrać zaliczkę na podatek dochodowy. Dlatego dwie osoby z taką samą częścią czternastki brutto nie zawsze muszą dostać identyczny przelew netto. Znaczenie ma m.in. łączna wysokość wypłat w danym miesiącu, stosowanie kwoty zmniejszającej podatek oraz złożone w organie rentowym oświadczenia podatkowe.
Czternastka korzysta natomiast z ochrony przed potrąceniami i egzekucją. ZUS wskazuje również, że świadczenie nie jest wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do określonych form pomocy, m.in. pomocy społecznej czy świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.
Podstawa prawna
- Ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 183 – w szczególności art. 2–6.
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – w szczególności przepisy dotyczące osób uprawnionych do renty rodzinnej i jej wysokości.
- Projekt rozporządzenia Rady Ministrów z 1 lipca 2026 r. w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu