Nowe zasady opieki długoterminowej nad seniorami

Dotychczas nie istniał dokument, który nakładałby na placówki medyczne obowiązek zapewnienia jednolitego standardu opieki długoterminowej nad pacjentami. Obowiązujące rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej reguluje bowiem wyłącznie minimalne wymagania kadrowe, sprzętowe i lokalowe dla świadczeniodawców. Brakowało przepisów, które umożliwiłyby zapewnienie odpowiedniej jakości i bezpieczeństwa udzielania usług przez podmioty lecznicze, z poszanowaniem godności oraz przy uwzględnieniu potrzeb i indywidualnej sytuacji pacjenta objętego tą opieką. Tę lukę wypełnia wchodzące w życie 25 kwietnia rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej (Dz.U.2026.497). Regulacja dotyczy zakładów opiekuńczo-leczniczych, zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz podmiotów wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej w warunkach domowych. Standard ma być jednolity zarówno w placówkach, które mają umowę z NFZ, jak i w prywatnych. Celem nowych przepisów jest zapewnienie wysokiej jakości usług oraz poszanowanie indywidualnych potrzeb pacjentów.

Standard organizacyjny opieki długoterminowej, stanowiący załącznik do rozporządzenia, określa: sposób realizacji praw pacjenta, opieki sprawowanej przez personel, obowiązek opracowywania i realizacji planu opieki długoterminowej, łagodzenia bólu, realizacji świadczeń profilaktycznych, prewencji i kontroli zakażeń, realizacji edukacji zdrowotnej pacjenta i jego osób bliskich oraz zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

Indywidualny plan opieki długoterminowej: konsultacje i regularne aktualizacje

Każdy pacjent ma mieć opracowany indywidualny plan opieki, który uwzględni jego potrzeby zdrowotne oraz inne czynniki. Powinien także obejmować działania dotyczące jego aktywizacji. Plan ten będzie regularnie aktualizowany i konsultowany z pacjentem i jego bliskimi.

Zgodnie ze standardem zakłady będą miały obowiązek prowadzenia edukacji zdrowotnej dla pacjentów i ich rodzin, co ma zwiększyć świadomość na temat stanu zdrowia i dostępnych metod leczenia.

Odleżyny i łagodzenie bólu: standard wymaga procedur i leków

Standard szczególny nacisk kładzie na profilaktykę i leczenie odleżyn, a także obowiązek łagodzenia bólu.

Placówka będzie zobowiązana do opracowania, w formie pisemnej, trybu postępowania w zakresie łagodzenia bólu, który będzie uwzględniał m.in. sposób oceny natężenia i lokalizacji bólu, dostępne metody jego łagodzenia, zapewnienie dostępności leków przeciwbólowych oraz sposób ich stosowania.

Ryzyko przemocy i zaniedbań wobec pacjenta: obowiązek reakcji i wsparcia

Placówki opieki długoterminowej będą także prowadzić obserwację i ocenę ryzyka występowania przemocy i zaniedbań wobec pacjenta. W przypadku podejrzenia stosowania przemocy wobec chorego powinny wdrożyć działania przewidziane prawem, a także zapewnić mu wsparcie psychologiczne.

Przekazanie pacjenta do innej placówki: zadania kierownika i dokumentacja

Rozporządzenie określa także zasady postępowania w sytuacji, gdy pacjent przebywający w danym podmiocie stacjonarnej opieki długoterminowej wymaga przekazania do innej placówki, w której będzie kontynuował leczenie. To na kierowniku tego podmiotu spoczywa obowiązek wyboru placówki, uzgodnienia z nią przyjęcia pacjenta, przygotowania i udostępnienia dokumentacji medycznej oraz poinformowania osób bliskich.

Dostosowanie do standardu do 31 sierpnia 2026 r.: kogo obejmuje termin

Zakłady opiekuńczo-lecznicze, zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze oraz podmioty sprawujące opiekę długoterminową w warunkach domowych muszą dostosować się do nowych wymogów najpóźniej do 31 sierpnia 2026 r.