Darmowe worki kompostowalne dla mieszkańców. Sprawdź, gdzie je otrzymać

Zwykły plastikowy worek nie powinien trafiać do pojemnika na bioodpady. Może zanieczyścić całą zebraną frakcję, utrudnić jej przetworzenie i podnieść koszty funkcjonowania gminnego systemu odpadowego. Samorządy coraz częściej próbują więc ułatwić mieszkańcom prawidłową segregację, rozdając specjalne worki kompostowalne, domowe koszyki albo prowadząc akcje informacyjne.

Takie działania nie ograniczają się już do jednej gminy. Rozwiązania oparte na bezpłatnej dystrybucji worków funkcjonują lub były testowane m.in. w Kartuzach, Sopocie i Toruniu. Inne miasta, w tym Gdańsk, wskazują przede wszystkim na możliwość wyrzucania odpadów organicznych bez żadnego opakowania.

Kartuzy rozdają worki kompostowalne

Gmina Kartuzy przypomniała mieszkańcom, że odpady kuchenne powinny trafiać do brązowego pojemnika luzem. Dopuszczalne są również niezadrukowane opakowania papierowe oraz worki kompostowalne przeznaczone do zbierania bioodpadów i spełniające wymagania normy EN 13432.

Aby ułatwić stosowanie nowych zasad, samorząd bezpłatnie udostępnia odpowiednie worki. Mieszkańcy mogą odbierać je w Punktach Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych przy ul. Sędzickiego 40 w Kartuzach oraz przy ul. Szkolnej 53 w Kiełpinie.

Jak wyjaśnia Urząd Miejski w Kartuzach, obecność folii może obniżyć jakość całej partii odpadów i utrudnić przetworzenie jej na kompost. Nieprawidłowa segregacja zwiększa również koszty systemu oraz komplikuje osiąganie wymaganych prawem poziomów recyklingu.

Sopot stosuje podobne rozwiązanie od 2021 roku

Kartuzy nie są jednak pierwszym samorządem, który zdecydował się na wsparcie mieszkańców w segregowaniu odpadów kuchennych. Podobny system funkcjonuje w Sopocie od początku 2021 r., kiedy do altan śmietnikowych dostarczono duże brązowe pojemniki, a do mieszkań trafiły pakiety startowe.

Zestawy obejmowały kuchenny koszyk, worki przeznaczone do bioodpadów, poradnik oraz instrukcję prawidłowej segregacji. Mieszkańcy spółdzielni mogli odbierać je w swoich administracjach, a pozostali w ówczesnym Zakładzie Oczyszczania Miasta. Informacje o uruchomieniu programu opublikował Urząd Miasta Sopotu.

Program jest kontynuowany przez spółkę ECO Sopot. Z aktualnych zasad wynika, że właściciel jednego lokalu mieszkalnego może otrzymać bezpłatnie do sześciu rolek, czyli 150 worków rocznie. Mieszkańcy wspólnot i domów jednorodzinnych odbierają je w ECO Sopot, natomiast osoby mieszkające w zasobach spółdzielni mogą zgłosić się również do swojej administracji. Szczegółowe zasady publikuje ECO Sopot.

Sopot rozszerzył system także na tekstylia

Sopocki system nie kończy się na odpadach kuchennych. Od 31 stycznia 2025 r. ECO Sopot dystrybuuje również specjalne worki przeznaczone na odzież i tekstylia. Można je pobierać w siedzibie spółki, a wcześniej zamówić przez internet.

Wypełnione worki są raz w miesiącu odbierane sprzed posesji i wiat śmietnikowych, razem z tzw. wystawkami. Jest to rozwiązanie szersze niż ustawowe minimum, zgodnie z którym gmina musi zapewnić mieszkańcom możliwość przekazania tekstyliów co najmniej do PSZOK. Informacje o systemie i harmonogramie opublikowało Miasto Sopot.

Obowiązek oddzielnego zbierania zużytej odzieży, obuwia i pozostałych tekstyliów obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. Jak wskazuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska, samorządy mogą uzupełniać zbiórkę w PSZOK m.in. systemem workowym „door-to-door”, kontenerami ustawionymi w mieście lub odbiorem zamawianym przez aplikację.

Toruń również rozdawał mieszkańcom bioworki

Podobną akcję przeprowadzono w Toruniu. Po wcześniejszym pilotażu miasto w styczniu 2025 r. ponownie rozpoczęło dostarczanie mieszkańcom zabudowy wielorodzinnej bezpłatnych, 15-litrowych worków na odpady organiczne.

Samorząd tłumaczył, że celem programu było zwiększenie ilości bioodpadów zbieranych oddzielnie oraz ograniczenie odpadów organicznych trafiających do frakcji zmieszanej. Wcześniejszy pilotaż został dobrze przyjęty przez mieszkańców, a część z nich po jego zakończeniu zaczęła samodzielnie kupować worki kompostowalne. Opis akcji znajduje się na miejskim portalu Odpady Toruń.

Gdańsk zachęca: najlepiej wyrzucać luzem

Nie wszystkie miasta opierają system na rozdawaniu worków. Gdańsk w ramach kampanii „Wrzucaj bez worka” zachęca mieszkańców, aby bioodpady opróżniali bezpośrednio do brązowego pojemnika. Jeżeli plastikowa torba służy jedynie do przeniesienia odpadów, powinna zostać zabrana z powrotem albo wyrzucona do odpowiedniego pojemnika.

Miasto dopuszcza stosowanie worków kompostowalnych, ale zwraca uwagę na różnicę między oznaczeniami „kompostowalny” i „biodegradowalny”. Ten drugi termin nie daje pewności, że opakowanie całkowicie rozłoży się w instalacji. Niektóre produkty mogą jedynie rozpadać się na mniejsze fragmenty, prowadząc do powstawania mikroplastiku. Gdańsk zaleca wybieranie worków oznaczonych normą EN 13432. Szczegóły opisano na stronie Czyste Miasto Gdańsk.

Bezpłatne worki mogą pojawić się w kolejnych gminach

Przykłady Kartuz, Sopotu i Torunia pokazują, że rozdawanie worków kompostowalnych może być zarówno stałym elementem systemu, jak i czasową akcją edukacyjną. Dla mieszkańców oznacza to mniejszy wydatek i łatwiejsze przejście od zbierania odpadów w zwykłych reklamówkach do prawidłowej segregacji.

Rozwiązania poszczególnych samorządów nie muszą być jednak identyczne. O tym, czy odpady należy wrzucać luzem, w papierowych torbach czy w certyfikowanych workach, decydują zasady obowiązujące w danej gminie oraz wymagania instalacji, do której trafia zebrany materiał. Dlatego przed wyrzuceniem worka do brązowego pojemnika warto sprawdzić informacje opublikowane przez lokalny urząd lub przedsiębiorstwo komunalne.

Zasady segregacji bioodpadów w brązowym pojemniku

Do frakcji bio można zaliczyć między innymi obierki oraz pozostałości warzyw i owoców, fusy po kawie i herbacie, resztki jedzenia pochodzenia roślinnego, skoszoną trawę, liście, kwiaty, niewielkie gałęzie, trociny, korę i niezaimpregnowane drewno.

W brązowym pojemniku nie powinny natomiast znaleźć się kości zwierząt, olej spożywczy, odchody zwierząt, ziemia, kamienie, lekarstwa, popiół z węgla, drewno impregnowane, płyty pilśniowe i wiórowe ani odpady niebezpieczne. Do tej frakcji nie należy też wrzucać opakowań, nawet jeżeli znajdują się w nich prawidłowo wybrane resztki organiczne. Wyjątkiem w Kartuzach są wskazane przez gminę opakowania papierowe oraz certyfikowane worki kompostowalne.

Szczegółowe reguły mogą różnić się między samorządami. Ogólnopolskie przepisy wprowadzają obowiązek selektywnego zbierania bioodpadów i przypisują im kolor brązowy oraz oznaczenie „Bio”, ale organizacja odbioru oraz wymagania dotyczące sposobu gromadzenia odpadów wynikają także z lokalnych regulaminów. Przed zmianą stosowanych worków należy zatem sprawdzić komunikaty właściwej gminy.

Podwyższona opłata za niewłaściwą segregację

Selektywne zbieranie odpadów komunalnych jest ustawowym obowiązkiem właścicieli nieruchomości. Jeżeli firma odbierająca śmieci stwierdzi nieprawidłowości, odbiera odpady jako zmieszane oraz informuje o tym właściciela nieruchomości i wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Organ gminy określa następnie w decyzji wysokość podwyższonej opłaty za miesiąc lub miesiące, w których obowiązek nie został wykonany.

Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podwyższona stawka musi wynosić co najmniej dwukrotność, ale nie więcej niż czterokrotność stawki podstawowej. Konkretną kwotę ustala rada gminy. W zabudowie wielorodzinnej nieprawidłowość stwierdzona we wspólnym pojemniku może mieć konsekwencje dla większej liczby mieszkańców, zwłaszcza gdy nie można wskazać osoby odpowiedzialnej za błędną segregację.

Kompost zamiast zanieczyszczonej frakcji odpadów

Prawidłowo zebrane bioodpady mogą zostać wykorzystane do produkcji kompostu stosowanego między innymi w rolnictwie i ogrodnictwie. Obecność tworzyw sztucznych obniża jakość przekazanego materiału i utrudnia jego dalsze przetwarzanie.

Dla gmin oznacza to również dodatkowe koszty oraz problemy z osiąganiem wymaganych prawem poziomów przygotowania odpadów do ponownego użycia i recyklingu. Odpady zmieszane należą do najdroższych frakcji w systemie komunalnym. Bezpłatne udostępnienie mieszkańcom odpowiednich worków może więc ograniczyć liczbę błędów bez nakładania na gospodarstwa domowe kolejnego wydatku.

Źródła

• Gmina Kartuzy – „Przypominamy o zasadach segregacji bioodpadów”, 30 lipca 2026 r.
• Gmina Kartuzy – „Jakie worki do odpadów bio?”
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska – zasady segregacji odpadów biodegradowalnych
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska – Jednolity System Segregacji Odpadów
• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów
• Regionalna Izba Obrachunkowa w Gdańsku – omówienie zasad ustalania podwyższonej opłaty za odpady