Samorząd terytorialny

Ostatnie lata wiązały się ze wzrostem wykrywalności naruszeń dotyczących przekazania odpadów podmiotom nieuprawnionym. Czy takiemu zarzutowi można zapobiec, weryfikując kontrahenta? W obecnych realiach niestety tylko częściowo.

Według przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego nie może być mowy o stabilizacji, jeśli z roku na rok dochody mogą być niższe. Ministerstwo Finansów uważa, że to główna zasada systemu – dostosowanie wysokości budżetów samorządów do ich potrzeb.

Nawet połowa jednostek zobowiązanych od 1 lipca do publikowania informacji o umowach do dziś nie założyła konta w Centralnym Rejestrze Umów (CRU) – poinformowało DGP Ministerstwo Finansów. Miasta deklarują, że wywiązały się już z tego obowiązku. Część gmin nadal ma wątpliwości, co należy udostępniać w CRU.

Posłowie współrządzącego Klubu Parlamentarnego Centrum chcą wprowadzić obowiązek zapewnienia wolontariuszom dostępu do schronisk dla zwierząt na ich wniosek. Argumentują, że dziś zależy to od dobrej woli prowadzących takie placówki. Związek Powiatów Polskich (ZPP) uważa natomiast, że to zbyt daleko idąca zmiana.

W tym roku obowiązują wyższe kwoty świadczenia na pokrycie kosztów ogrzewania. Maksymalnie można otrzymać nawet 3500 zł. Nie zmieniło się natomiast kryterium dochodowe, które jest jednym z warunków uzyskania bonu ciepłowniczego. Pozostaje na poziomie z 2025 r.

PYTANIE: Gmina zamierza sprzedać nieruchomość w trybie bezprzetargowym. W tym tygodniu planowane są rokowania z potencjalnym nabywcą, który chciałby jak najszybciej podpisać akt notarialny. Czy można w tym samym dniu przeprowadzić rokowania i podać do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży?

Od 1 lipca najważniejsze dokumenty i dane planistyczne będą stopniowo gromadzone w jednym miejscu, co zapewni łatwiejszy dostęp do nich mieszkańcom, inwestorom i administracji. Właśnie ukazało się rozporządzenie, pozwalające na uruchomienie Rejestru Urbanistycznego, Dla gmin oznacza to liczne, kolejne zadania.

PYTANIE: Czy gmina może udzielić dotacji dla spółki prowadzącej szpital, której właścicielem jest inna gmina (konkretnie: miasto sąsiadujące z gminą)? Czy rada tej gminy musi podjąć specjalną uchwałę w sprawie dotacji?

Od 1 lipca procedura uchwalania zintegrowanych planów inwestycyjnych jest bardziej elastyczna: szerszy jest katalog inwestycji uzupełniających, można przedstawić koncepcję zamiast projektu, a rada gminy ma prawo wycofać zgodę aż do zawarcia umowy. Podobnie jak decyzje WZ, ZPI może być stosowany tam, gdzie nie ma planu miejscowego, nawet jeśli nie został wyznaczony obszar uzupełnienia zabudowy.

Starzenie się polskiego społeczeństwa jest faktem. Wizja kraju, w którym co trzeci obywatel przekroczy 60. rok życia, zmusza włodarzy miast do rewizji dotychczasowych polityk. Przejście w tzw. erę srebrnych miast to proces, który wykracza poza tradycyjnie rozumianą reformę systemu ochrony zdrowia. Wymaga całkowitego przemodelowania myślenia o przestrzeni publicznej, transporcie, edukacji oraz lokalnej ofercie kulturalnej.

Choć samorządy wykazują się wysoką świadomością potrzeb technologicznych, na drodze do e-państwa wciąż stoją bariery mentalne, proceduralne i systemowe. Kluczem do zmian nie jest bowiem sama technologia, lecz transformacja przywództwa oraz struktur zarządczych.

Oddawanie władzy obywatelom było jednym z fundamentów polskiej transformacji ustrojowej. Dziś, po dekadach od reform samorządowych, model ten wymaga korekt, ale decentralizacja nadal pozostaje najlepszym zabezpieczeniem przed błędami władzy centralnej – przekonywał Jacek Janiszewski, były minister rolnictwa i pomysłodawca Forum Welconomy w Toruniu, podczas Kongresu Perły Samorządu 2026.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej nie powinna oznaczać centralizacji decyzji o wydatkowaniu środków. O konieczności większego upodmiotowienia samorządów, skutkach dotychczasowej polityki spójności i wyzwaniach związanych z nowymi priorytetami UE dyskutowali uczestnicy panelu „Polityka spójności bez granic zewnętrznych – strategiczne wykorzystanie funduszy europejskich w kraju” podczas Kongresu Perły Samorządu w Toruniu.

Bilans systemu gospodarowania odpadami komunalnymi po raz kolejny sprawdziła Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO) w swoim rocznym sprawozdaniu. Okazuje się, że samorządy tylko w 2025 r. dołożyły do niego prawie 1,5 mld zł.