Choć samorządy wykazują się wysoką świadomością potrzeb technologicznych, na drodze do e-państwa wciąż stoją bariery mentalne, proceduralne i systemowe. Kluczem do zmian nie jest bowiem sama technologia, lecz transformacja przywództwa oraz struktur zarządczych.
Podczas panelu dyskusyjnego „Cyfryzacja państwa jako warunek nowoczesnej administracji”, który odbył się w ramach X kongresu Perły Samorządu w Toruniu, dyskutowali o przyszłości e-administracji w kontekście przyjętej przez Radę Ministrów Strategii Cyfryzacji Państwa. Nowy dokument ma zmienić dotychczasowe, wyspowe podejście do wdrażania systemów na rzecz rozwiązań kompleksowych.
Co hamuje e-państwo
Uczestnicy dyskusji zgodnie podkreślali, że nowa rządowa strategia stanowi istotny impuls dla zmian. Paweł Chaber, kierownik Departamentu Analiz i Strategii w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) wskazał, że traktuje ten dokument jako narzędzie zwiększania świadomości.
– To będzie bodziec, który z pewnością pomoże w reformach i w usprawnianiu kwestii transformacji cyfrowych w polskiej administracji przede wszystkim na poziomie samorządów – ocenił.
Wśród głównych barier hamujących rozwój e-administracji wymienił kwestie finansowe, technologiczne oraz organizacyjne. Porównał sytuację samorządów terytorialnych do problemów, z jakimi mierzą się małe i średnie przedsiębiorstwa, od rozproszenia procesów i silosowości danych, przez braki kompetencyjne, aż po opór pracowników przed zmianą. Ekspert zwrócił też uwagę na problem tzw. patchworku technologicznego, czyli punktowego wdrażania systemów, które uniemożliwia ich interoperacyjność.
– Systemy po prostu „nie widzą się” nawzajem i nie wymieniają danych – wytłumaczył.
Grzegorz Kurzejamski, lider zespołu Impact AI z Instytutu Badawczego IDEAS zdradził, że rozpoczynając pracę w samorządach, spodziewał się konieczności definiowania problemów od zera, tymczasem zastał doskonale udokumentowane procesy nadające się do automatyzacji. Według niego samorządy mają wysoką świadomość swoich potrzeb. Największymi barierami pozostają jednak fundusze, skomplikowane procedury przetargowe oraz ograniczenia formalne przy realizacji szybkich projektów pilotażowych.
Algorytmy z Polski i problem cyfrowego przywództwa
Ważnym aspektem poruszonym przez Grzegorza Kurzejamskiego była kwestia bezpieczeństwa danych i zaplecza technicznego. Ekspert zauważył, że obecnie niewiele samorządów decyduje się na korzystanie z rozwiązań globalnych korporacji zza oceanu. Lokalne władze wolą, aby modele sztucznej inteligencji oraz cały stos oprogramowania były tworzone i uruchamiane w Polsce. Jako przykład udanego, oddolnego działania wskazał realizowane przez IDEAS wdrożenie w Międzyzdrojach oraz współpracę z pięcioma innymi dużymi jednostkami samorządowymi.
Z kolei Paweł Chaber mocno akcentował, że transformacja cyfrowa urzędów nie jest wyłącznie wyzwaniem technologicznym, ale przede wszystkim zarządczym.
– To od lidera organizacji zależy, jak ten proces przebiegnie – stwierdził.
Dodał również, że nie należy oczekiwać oddolnych inicjatyw od pracowników, którzy nie mają na to przestrzeni. Jak podkreślił impuls i pozytywny nacisk muszą pójść z góry, od liderów takich jak burmistrzowie czy prezydenci miast.
Czy boty zastąpią człowieka
Jednym z kluczowych pytań rozmowy było to, czy automatyzacja nie doprowadzi do dehumanizacji usług i zerwania bezpośredniego kontaktu z mieszkańcem. Paweł Chaber uspokajał, że proste, powtarzalne zapytania mogą być z powodzeniem obsługiwane przez boty całodobowo przez siedem dni w tygodniu. Dzięki temu urzędnicy zyskają czas na obsługę bardziej skomplikowanych i indywidualnych spraw obywateli.
Z tą perspektywą zgodził się Grzegorz Kurzejamski, zaznaczając, że AI idealnie nadaje się do pracy z ogromną ilością dokumentów. Podkreślił również skok technologiczny.
– Rozwiązania, które pięć lat temu wymagały roku pracy 20 informatyków, dziś można stworzyć przy zaangażowaniu dwóch osób w trzy miesiące – powiedział.
Przedstawił też paradoksalną prognozę dotyczącą obciążenia pracą urzędników w dobie automatyzacji. W jego ocenie wdrożenie narzędzi cyfrowych może sprawić, że urzędnik, zamiast obsługiwać 20 spraw tygodniowo, będzie w stanie przetworzyć ich 100.
– To nakłada kompletną zmianę charakteru pracy, bo taki urzędnik odczuwa, że on zajmował się głównie tymi elementami złożonymi, trudnymi i zamiast jednej trudnej sprawy ma pięć trudnych do rozwiązania. Więc automatyzacja przyspieszy dostarczanie usług i dzięki temu odblokuje możliwość dostarczania nowych usług albo na wyższym poziomie, ale to wcale nie oznacza, że obciążenie pracownika się zmniejszy. Może być wręcz odwrotnie – prognozował wskazując na konieczność głębokich zmian systemowych w strukturze urzędów.
Jak mierzyć dojrzałość cyfrową
Kończąc dyskusję, paneliści odnieśli się do metod mierzenia dojrzałości cyfrowej instytucji publicznych. Paweł Chaber wskazał na cztery kluczowe obszary: sposób ucyfrowienia procesów, jakość zarządzania danymi, kompetencje pracowników oraz interoperacyjność systemów. Zapowiedział także, że PARP rozpoczyna prace nad specjalnym narzędziem oceny dojrzałości cyfrowej dla administracji i zaprosił samorządy do jego testowania.
Dla Grzegorza Kurzejamskiego kluczowym miernikiem z perspektywy AI jest liczba prawidłowo zmapowanych i opisanych procesów z jasnym wskazaniem blokad technologicznych.
PAO
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu