Rozpad związku nie oznacza automatycznie, że pierścionek zaręczynowy trzeba zwrócić byłemu narzeczonemu. Z prawnego punktu widzenia biżuteria może być traktowana jako darowizna, a po jej przekazaniu staje się własnością obdarowanej osoby. Są jednak sytuacje, w których były partner może domagać się jej zwrotu. Kiedy dokładnie może oczekiwać oddania pierścionka?
Kto zatrzymuje pierścionek zaręczynowy po rozstaniu?
Samo zerwanie zaręczyn nie przesądza o konieczności oddania pierścionka. Zgodnie z dominującym podejściem jego przekazanie można rozpatrywać w świetle przepisów o darowiźnie.
Art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego reguluje umowę darowizny. W przypadku zaręczyn oznacza to, że osoba przyjmująca pierścionek otrzymuje go bez obowiązku świadczenia czegoś w zamian. Po przekazaniu biżuterii własność przechodzi na obdarowaną.
W konsekwencji, jeżeli narzeczeni rozstają się dlatego, że nie chcą już być razem, nie pasują do siebie albo ich relacja się wypaliła, samo zakończenie związku nie powoduje obowiązku zwrotu pierścionka. Od tej zasady mogą jednak wystąpić wyjątki.
Kiedy były narzeczony może żądać zwrotu pierścionka?
Znaczenie może mieć rażąca niewdzięczność obdarowanej osoby. Jak wskazuje mecenas Julia Jurczuk-Macek, prowadząca własną kancelarię adwokacką, przy ocenie możliwości odzyskania biżuterii istotny jest powód zakończenia związku.
Nie każda sytuacja uzasadnia odwołanie darowizny. Kłótnie, różnice charakterów czy zwykłe problemy w relacji nie wystarczą, aby automatycznie domagać się oddania pierścionka. Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy zachowanie obdarowanej osoby w sposób szczególnie poważny naruszało normy społeczne i moralne.
Zdrada, przemoc, oszustwo. Co może oznaczać rażąca niewdzięczność?
Przy ocenie zachowania byłej partnerki pod uwagę mogą być brane m.in. zdrada oraz świadome oszustwa, jeżeli prowadziły do poważnego naruszenia zaufania i lojalności w związku.
Znaczenie może mieć również przemoc fizyczna albo psychiczne znęcanie się nad partnerem. Kolejnym przykładem jest pozostawienie bliskiej osoby bez wsparcia w szczególnie trudnym momencie, np. podczas ciężkiej choroby lub poważnego kryzysu życiowego.
Pod uwagę mogą być brane także inne celowe działania wymierzone w partnera, jeżeli rażąco naruszają przyjęte normy moralne. To oznacza, że o możliwości odzyskania pierścionka nie musi decydować sam fakt zerwania zaręczyn. Istotne mogą być okoliczności, które doprowadziły do rozpadu związku.
Pierścionek zaręczynowy trzeba oddać, jeśli nie doszło do ślubu? Jest też druga interpretacja
W polskim orzecznictwie pojawiło się również odmienne podejście do charakteru prawnego pierścionka zaręczynowego. Rozgłos zyskało ono w związku ze sporem Doroty „Dody” Rabczewskiej i jej byłego partnera Emila Haidara. W tej sprawie sąd przyjął, że wręczenie pierścionka było związane z umową dotyczącą zawarcia małżeństwa w przyszłości. Jej celem miał być zatem ślub.
Skoro do małżeństwa ostatecznie nie doszło, odpadła podstawa uzasadniająca zatrzymanie biżuterii. W takim ujęciu pierścionek może zostać potraktowany jako bezpodstawne wzbogacenie, a w konsekwencji powinien wrócić do osoby, która go przekazała.
Przy takim rozumowaniu nie ma decydującego znaczenia to, kto odpowiada za rozpad związku. Jest to jednak podejście rzadziej spotykane niż kwalifikowanie pierścionka zaręczynowego jako darowizny.
Jak odzyskać pierścionek zaręczynowy po rozstaniu?
Jeżeli były narzeczony chce odwołać darowiznę z powodu rażącej niewdzięczności, powinien pamiętać o formalnościach. Zgodnie z art. 900 Kodeksu cywilnego oświadczenie powinno zostać złożone obdarowanej osobie na piśmie.
W dokumencie należy wskazać zachowania, które mają świadczyć o rażącej niewdzięczności. Istotne jest również skuteczne doręczenie pisma. W praktyce może ono zostać wysłane np. listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.
Po odwołaniu darowizny zastosowanie mogą znaleźć przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia. Jeżeli była partnerka nie zwróci pierścionka dobrowolnie, spór może ostatecznie trafić do sądu.
Rozstanie nie zawsze oznacza zwrot pierścionka zaręczynowego
W dominującym ujęciu pierścionek po przekazaniu staje się własnością osoby obdarowanej, dlatego zwykłe zerwanie zaręczyn nie wystarcza do żądania jego zwrotu. Sytuacja może wyglądać inaczej w przypadku rażącej niewdzięczności. Orzecznictwo pokazuje również, że sąd może spojrzeć na wręczenie pierścionka przez pryzmat przyszłego małżeństwa i uznać, że skoro ślub się nie odbył, biżuteria powinna zostać zwrócona.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu