Rozwód bez orzekania o winie? Nie zawsze to się opłaca

Rozwód bez orzekania o winie często pozwala zaoszczędzić czas o ograniczyć negatywne emocje. Ale co z finansami? Jak decyzja o rezygnacji z orzekania o winie może wpłynąć na naszą późniejszą sytuację materialną?

Skrót artykułu

Kiedy sąd wydaje wyrok rozwodowy?

Sąd rozwiązuje małżeństwo przez rozwód, gdy między małżonkami nastąpi trwały i zupełny rozkład pożycia. Pomimo spełnienia tej przesłanki rozwód nie jest jednak dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Co ważne, w sprawie rozwodowej sąd orzeka czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Można jednak zaniechać orzekania o winie, jeżeli zgodnie zażądają tego małżonkowie. Gdy sąd nie orzeka o winie, to ma to takie skutki, jakby żaden z małżonków winy nie ponosił.

Ważne

Orzeczenie o winie ma istotne konsekwencje w zakresie alimentów między byłymi małżonkami.

Możemy tu wyróżnić dwie sytuacje.

Alimenty od małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia

W pierwszym przypadku sąd uznaje, iż jeden z małżonków jest wyłącznie winnym rozkładu pożycia, a drugi niewinny. Wówczas małżonek niewinny może żądać alimentów, jeżeli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej.

Sąd porównuje tu stan w jakim małżonek niewinny znajduje się po rozwodzie z tym, w jakim by się znajdował, gdyby pożycie normalnie funkcjonowało i rozwód nie zostałby orzeczony. O tym czy doszło do takiego istotnego pogorszenia decydują oczywiście konkretne okoliczności.

Przykład

„Należy wskazać, iż artykuł 60 § 2 kro mówi o „istotnym pogorszeniu sytuacji materialnej małżonka niewinnego”. Pogorszenie sytuacji materialnej może polegać tak na zmniejszeniu ilości środków pozostających do dyspozycji małżonka niewinnego, jak i na zwiększeniu zakresu jego usprawiedliwionych potrzeb. Omawiany przepis może znaleźć przy tym zastosowanie nie w przypadku jakiegokolwiek pogorszenia sytuacji materialnej małżonka niewinnego, lecz jedynie takiego pogorszenia tej sytuacji, które jest istotne. To, czy w konkretnym wypadku utrata wskutek rozwodu większej czy mniejszej części środków mogących służyć do zaspokajania potrzeb małżonka niewinnego może być uznana za istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej, zależy w pewnej mierze od tego, na jakiej stopie życiowej żyli małżonkowie przed rozwodem. Przy niskiej stopie życiowej, nawet niewielkie zmniejszenie wskutek rozwodu środków mogących służyć na zaspokojenie potrzeb małżonka niewinnego lub niewielkie zwiększenie jego potrzeb może stanowić istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej” – przypomniał Sąd Rejonowy w Toruniu w uzasadnieniu wyroku z 22 maja 2025 r. (III RC 725/22).

Przykład

„Ten podział ról w małżeństwie w ramach których powódka nie tylko prowadziła gospodarstwo domowe i zajmowała się wychowaniem dzieci, a mąż pracując zawodowo, miał dostarczać środków utrzymania dla rodziny, w sytuacji, kiedy nie pracująca żona na skutek rozwodu tych środków zostaje pozbawiona przesądza o znacznym pogorszeniu jej sytuacji spowodowanej rozwiązaniem małżeństwa” – uznał przykładowo Sąd Okręgowy w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z 4 marca 2024 r. (II Ca 525/23).

Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa.

Przykład

„Należy jeszcze wskazać, że nie ma znaczenia, że alimenty od pozwanego na rzecz powódki nie zostały zasądzone w wyroku rozwiązującym małżeństwo stron, gdyż jak wynika z treści art. 60 § 3 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Skoro powódka nie pozostaje w żadnym nowym związku, jej uprawnienie do żądania alimentów od pozwanego jest nadal aktualne i każde zdarzenie, które powoduje istotne pogorszenie się jej sytuacji materialnej, które wystąpiło po orzeczeniu rozwodu uprawnia ją do żądania alimentów od pozwanego” – czytamy w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 5 lutego 2026 r. (VI Ca 269/25).

Zobacz również: Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny. Czy lepiej sytuowany małżonek musi wyrównać sytuację ekonomiczną drugiego?

Rozwód bez orzekania o winie a alimenty na byłą żonę, męża

W drugim możliwym przypadku sąd orzeka o obopólnej winie małżonków w rozkładzie pożycia albo uznaje, że żadne z małżonków winy nie ponosi. Ta sytuacja będzie zatem miała zastosowanie w przypadku rozwodu bez orzekania o winie.

Otóż skutkiem takiego orzeczenia będzie możliwość zasądzenia alimentów od drugiego byłego małżonka tylko w sytuacji niedostatku. Stanowi o tym art. Art. 60 § 1. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego”.

Pojęcie niedostatku nie zostało określone w przepisach. Według Sądu Najwyższego, niedostatek występuje wtedy, gdy uprawniony nie może w pełni własnymi siłami, z własnych środków, zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb.

Ja zatem widać, przy rezygnacji z orzekania o winie, alimenty mogą zostać przyznane tylko w wyjątkowych przypadkach. Co więcej, obowiązek alimentacyjny wygaśnie z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu. Ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży ten termin.

Czy warto walczyć o rozwód z orzeczeniem o winie?

Rozwód bez orzekania o winie jest krótszy oraz najczęściej tańszy. Z kolei rozwód z orzeczeniem o winie wymaga dobrego przygotowania oraz często kosztownego postępowania dowodowego. Z drugiej strony orzeczenie o winie daje realną szansę na uzyskiwanie alimentów od byłego małżonka. To szczególnie ważne, gdy niewłaściwe zachowanie małżonka doprowadza do rozwodu i pogorszenia naszej sytuacji majątkowej.

Pamiętajmy, iż każda sytuacja może być inna. W wielu przypadkach nieodzowna okaże się profesjonalna pomoc adwokata lub radcy prawnego.