Czerniak to jeden z najszybciej rozwijających się nowotworów w Polsce — a zarazem jeden z nielicznych, który każdy z nas potrafi wykryć sam, w domu, bez sprzętu i bez wydawania złotówki. Wystarczy pięć minut przed lustrem raz w miesiącu. Dermatolodzy i onkolodzy z 4. Wojskowego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu przypominają prosty schemat samobadania oraz zasady bezpiecznego korzystania ze słońca. Sprawdź, jak krok po kroku zbadać swoje ciało i na co zwrócić uwagę.
Dlaczego samobadanie skóry jest tak kluczowe?
Liczba zachorowań na nowotwory skóry w Polsce systematycznie rośnie. Wczesne wykrycie czerniaka daje jednak niemal 100-procentową szansę na całkowite wyleczenie. Kluczem do sukcesu jest regularna obserwacja własnego ciała i szybka reakcja na pojawiające się zmiany.
Dermatolodzy podkreślają, że samobadanie powinno być stałym elementem naszej comiesięcznej rutyny. Badanie warto wykonywać w dobrze oświetlonym pomieszczeniu, korzystając z dużego lustra oraz małego lusterka ręcznego, które ułatwia obejrzenie trudniej dostępnych miejsc.
Zasada ABCDE — jak rozpoznać podejrzane znamię?
Podczas oglądania znamion i pieprzyków eksperci zalecają stosowanie znanej na całym świecie reguły ABCDE, która ułatwia identyfikację niepokojących cech:
- A (Asymmetry / Asymetria) — zmiana o nieregularnym kształcie, gdzie jedna połowa nie odpowiada drugiej.
- B (Borders / Brzegi) — krawędzie są poszarpane, nierówne, rozmyte lub ząbkowane.
- C (Color / Kolor) — znamię ma nierównomierny kolor, odcienie brązu, czerni, czerwieni, bieli lub niebieskiego.
- D (Diameter / Średnica) — zmiana jest większa niż 6 mm (wielkość gumki od ołówka), choć czerniak może być mniejszy.
- E (Evolution / Ewolucja) — zmiana stale się powiększa, zmienia kształt, kolor, uwypukla się, swędzi, piecze lub krwawi.
7 kroków pełnego samobadania skóry — instrukcja krok po kroku
Aby nie pominąć żadnego fragmentu ciała, wykonaj samobadanie według 7-punktowego schematu:
- Twarz i głowa — obejrzyj dokładnie twarz, uszy, szyję oraz skórę głowy (rozdzielaj włosy grzebieniem lub chłodnym strumieniem powietrza z suszarki).
- Dłonie i ramiona — sprawdź wierzch i wnętrze dłoni, obszary między palcami, paznokcie oraz przedramiona i ramiona.
- Klatka piersiowa i brzuch — dokładnie przyjrzyj się tułowiowi; kobiety powinny unieść piersi i sprawdzić skórę pod nimi.
- Plecy i kark — stanowiąc tyłem do dużego lustra, użyj lusterka ręcznego, aby dokładnie obejrzeć kark, barki, łopatki oraz dolną część pleców.
- Pośladki i tył ud — sprawdzaj skórę pośladków oraz tylną powierzchnię nóg.
- Nogi i stopy — obejrzyj przód ud, golenie, podbicie stóp, podeszwy, obszary między palcami oraz paznokcie u stóp.
- Okolice intymne — za pomocą lusterka ręcznego sprawdź stan skóry w okolicach pachwin i narządów płciowych.
Ochrona przed słońcem — prewencja pierwotna
Samo wykrywanie zmian to prewencja wtórna, jednak kluczowe znaczenie ma zapobieganie powstawaniu uszkodzeń skóry:
- Stosuj filtry UV — nakładaj krem z szerokim spektrum ochrony (SPF 30 lub SPF 50) na 20–30 minut przed wyjściem na słońce i reaplikuj go co 2 godziny oraz po każdej kąpieli.
- Unikaj słońca w godzinach szczytu — ogranicz przebywanie na ostrym słońcu między godziną 11:00 a 15:00.
- Sprawdzaj indeks UV — jeśli indeks wynosi 3 lub więcej, ochrona przeciwsłoneczna jest obowiązkowa.
- Chroń oczy i głowę — noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV400 oraz nakrycie głowy.
- Kategorycznie unikaj solarium — promieniowanie UV z urządzeń opalających znacząco podnosi ryzyko zachorowania na nowotwory skóry.
Źródło: Kampania profilaktyczno-edukacyjna „Znamiona pod lupą”. 4. Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ we Wrocławiu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W razie zauważenia niepokojących zmian skórnych skontaktuj się z lekarzem.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu