Polacy doceniają ochronę przyrody. Przynieść może konkretne korzyści finansowe

– Ochrona przyrody przestaje być postrzegana jako koszt ponoszony w imię odległych wartości, a coraz częściej jako warunek bezpieczeństwa, zdrowia i jakości życia – mówi dr Leszek Trząski, przyrodnik, zastępca dyrektora ds. naukowo-dydaktycznych Śląskiego Ogrodu Botanicznego w Mikołowie.

Ekologiczna świadomość

Według badania przeprowadzonego przez Opinia24.pl dla Pracowni na rzecz Wszystkich Istot 59 proc. ankietowanych zadeklarowało, że ochrona przyrody powinna stanowić priorytet nawet w przypadku, gdyby rodziła konflikt z rozwojem gospodarczym. – Zapewne jest to przejaw rosnącej świadomości, chociaż niekoniecznie w wyniku lepszej edukacji ekologicznej – komentuje Trząski i dodaje: – Po prostu coraz więcej osób bezpośrednio doświadcza skutków upałów, suszy, powodzi, zaniku zieleni czy pogarszania się warunków życia w miastach. Ochrona przyrody przestaje więc być postrzegana jako koszt ponoszony w imię odległych wartości, a coraz częściej jako warunek bezpieczeństwa, zdrowia i jakości życia.

W opinii przyrodnika zmienia się też w polskim społeczeństwie rozumienie rozwoju gospodarczego: przyroda jest coraz częściej postrzegana jako kapitał, zatem sam wzrost inwestycji lub produkcji przestaje być wystarczającym argumentem, jeżeli prowadzi on do nieodwracalnej utraty zasobów. – Bądźmy jednak ostrożni: ogólna deklaracja to jeszcze nie jest zgoda na konkretne ograniczenia. Prawdziwym sprawdzianem świadomości będzie poparcie dla ochrony także wtedy, gdy rezultatem będzie rezygnacja z lokalnej inwestycji lub zaprzestanie dotychczasowego użytkowania terenu – podsumowuje Trząski.

Parki narodowe – to się opłaca

71 proc. respondentów biorących udział w badaniu Opinia24.pl uważa, że tworzenie parków narodowych i rezerwatów wpływa pozytywnie na rozwój lokalnych gmin. Pokrywa się to z najnowszym raportem Greenpeace pt. „Parki narodowe – to się opłaca!”, w którym obalony został mit, jakoby parki narodowe blokowały rozwój gmin – autorzy udowadniają, że jest wręcz przeciwnie – parki narodowe stanowią bodziec dla lokalnych społeczności. Kilometr nowego parku narodowego mógłby zasilić gminne kasy średnio o 44 tys. zł z nowej subwencji ekologicznej – podaje raport przygotowany przez Greenpeace.

W Polsce istnieją 23 parki narodowe i ponad 1690 rezerwatów przyrody. Liczba rezerwatów stale się powiększa, wskutek trwającego od kilku lat procesu powoływania nowych obszarów chronionych, a także poszerzania już istniejących.

Korzyści z ochrony przyrody ujawniają się z upływem lat

Polacy oczekują od państwa konkretnych działań na rzecz ochrony przyrody. I tak 61 proc. ankietowanych w badaniu Opinia24.pl uważa, że rząd powinien bardziej zaangażować się w ochronę przyrody. Tymczasem finansowanie ochrony przyrody ma wzrosnąć o ponad 200 mln zł rocznie – to zasługa nowego mechanizmu opartego na wpłatach Lasów Państwowych. Rada Ministrów przyjęła właśnie projekt ustawy, w którym zapewnione są stałe środki m.in. dla parków narodowych i krajobrazowych.

Rosnąca świadomość społeczeństwa w zakresie ochrony przyrody nie kończy problemu oporu lobby żyjącego z eksploatacji przyrody i wbrew woli społecznej blokującego ochronę cennych miejsc. Jak wskazuje dr Leszek Trząski, wynik sondażu może jednak wpływać na decyzje polityczne, ponieważ zmniejsza obawę, że tworzenie parków narodowych, rezerwatów lub ograniczanie eksploatacji zasobów spotka się z powszechnym sprzeciwem. – To nie będzie automatycznie oznaczać osłabienia grup interesu, gdyż są one dobrze zorganizowane, dysponują zapleczem finansowym i mają stały dostęp do procesu decyzyjnego – tłumaczy przyrodnik. – Korzyści z ochrony przyrody ujawniają się zwykle dopiero z upływem lat, a nie ma w Polsce takiego znaczącego podmiotu politycznego, który jednoznacznie reprezentowałby społeczny interes ochrony. Społeczne oczekiwanie musi zostać przełożone na konkretne rozwiązania: jasne przepisy, przejrzyste procedury, finansowanie ochrony, rekompensaty dla samorządów oraz rzetelne konsultacje. Opór lobby nie zniknie, lecz może stać się mniej skuteczny, jeżeli ochrona przyrody będzie trwałym kryterium oceny władz, a nie jedynie deklaracją popieraną w badaniu opinii – podsumowuje.