Ministerstwo Zdrowia chce wprowadzić do polskiego prawa nową formułę recepty kontynuowanej, którą w określonych sytuacjach będzie mógł wystawić farmaceuta. Pacjent nie ominie jednak systemu kontroli — recepta ma dotyczyć wyłącznie terapii rozpoczętej wcześniej przez lekarza i widocznej w Internetowym Koncie Pacjenta.
Zmiana może wyraźnie odciążyć gabinety lekarskie i skrócić drogę pacjenta do leczenia. Jednocześnie projekt otwiera zupełnie nowy rozdział w pracy farmaceutów, którzy dostaną kompetencje dotąd kojarzone głównie z lekarzami.
Recepta od farmaceuty 2026. Ministerstwo Zdrowia wprowadza receptę kontynuowaną
W projekcie ustawy o receptach pojawia się rozwiązanie, które może zmienić codzienność milionów pacjentów przewlekle leczonych. Ministerstwo Zdrowia wpisuje do ustawy możliwość wystawiania przez farmaceutów recept „w ramach kontynuacji terapii”. Dla pacjenta brzmi to prosto: jeśli leczenie zostało już rozpoczęte przez lekarza, a terapia widnieje w systemie, część spraw będzie można załatwić bez kolejnej wizyty w gabinecie.
Projekt opisuje to dość precyzyjnie. Farmaceuta ma uzyskać prawo do wystawienia recepty na podstawie danych zapisanych w Internetowym Koncie Pacjenta. Chodzi więc o leczenie już prowadzone, a nie o samodzielne rozpoczynanie terapii przez aptekę.
Ważne
To ważne rozróżnienie, bo wokół projektu bardzo szybko pojawiły się interpretacje sugerujące „recepty bez lekarza”. Tymczasem ustawa tworzy raczej system podtrzymywania ciągłości leczenia — szczególnie wtedy, gdy pacjentowi kończy się lek, a termin wizyty wypada za kilka tygodni.
Jak działa recepta kontynuowana od farmaceuty? Lekarz nadal zachowa kontrolę
Projekt zakłada dość konkretny mechanizm. Farmaceuta najpierw sprawdza historię leczenia pacjenta w IKP, widzi wcześniej wystawione recepty i analizuje terapię prowadzoną przez lekarza. Następnie może wystawić receptę kontynuowaną w granicach określonych ustawą.
Jednocześnie lekarz zachowuje bardzo istotne narzędzie kontroli. Projekt przewiduje, że recepta kontynuowana nie będzie mogła zostać wystawiona, jeśli lekarz zamieści w IKP albo na recepcie adnotację o braku możliwości dalszej kontynuacji terapii. To oznacza, że lekarz nadal decyduje, czy stan pacjenta pozwala na bezpieczne przedłużenie leczenia poza gabinetem.
Przykład
Dobry przykład to pacjent stabilny chory na nadciśnienie tętnicze, który od miesięcy przyjmuje ten sam lek w niezmienionej dawce. W takim przypadku farmaceuta może pomóc utrzymać ciągłość terapii. Jeśli jednak leczenie wymaga kontroli, zmiany dawkowania albo badań, lekarz może zablokować możliwość wystawienia recepty kontynuowanej w aptece.
Jakie leki przepisze farmaceuta bez wizyty u lekarza? Lista zmian w projekcie MZ
Projekt ustawy wskazuje kilka kategorii produktów objętych receptą kontynuowaną. Wśród nich znajdują się:
- leki wydawane na receptę Rp lub Rpz,
- wyroby medyczne,
- środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego,
- a także wybrane substancje psychotropowe z grup I-P i II-P.
Właśnie ten ostatni element wywołuje największe emocje. Projekt nie zawiera listy konkretnych nazw handlowych, ale odwołuje się do obowiązującej klasyfikacji substancji psychotropowych. Chodzi o część leków stosowanych m.in.:
- w psychiatrii,
- terapii zaburzeń lękowych,
- leczeniu bezsenności,
- terapii ADHD.
Dla wielu pacjentów może to być jedna z najważniejszych zmian w całej ustawie, bo właśnie w psychiatrii problem z dostępem do szybkiej wizyty lekarskiej bywa dziś najbardziej dotkliwy.
Farmaceuta przepisze część leków psychiatrycznych. Chodzi m.in. o ADHD i leki przeciwlękowe
Projekt ustawy nie podaje nazw konkretnych preparatów, ale wskazuje grupy substancji psychotropowych I-P i II-P. To właśnie w tych kategoriach znajdują się leki stosowane m.in. w psychiatrii, leczeniu zaburzeń lękowych, bezsenności czy ADHD. Z obowiązujących wykazów substancji psychotropowych wynika, że do tych grup należą m.in.:
- alprazolam,
- lorazepam,
- diazepam,
- klonazepam,
- zolpidem,
- wybrane leki stosowane w terapii ADHD z substancją methylphenidate.
Dla części pacjentów może to oznaczać mniej wizyt organizacyjnych odbywanych wyłącznie po przedłużenie recepty. Szczególnie w dużych miastach, gdzie terminy do psychiatrów liczy się dziś w miesiącach.
Tych leków farmaceuta nie przepisze. Morfina, fentanyl i opioidy pozostaną pod ścisłą kontrolą
Projekt nie obejmuje wszystkich substancji podlegających szczególnej kontroli. Ministerstwo Zdrowia wskazuje wyłącznie grupy psychotropowe I-P i II-P, co oznacza, że poza zakresem nowych uprawnień pozostają przede wszystkim liczne środki odurzające stosowane np. w terapii silnego bólu. Farmaceuta nie będzie więc mógł samodzielnie kontynuować terapii obejmującej m.in.:
- morfinę,
- oksykodon,
- fentanyl stosowany przeciwbólowo,
- metadon,
- część innych leków opioidowych objętych najbardziej restrykcyjnym nadzorem.
To preparaty funkcjonujące w dużo ostrzejszym reżimie niż większość leków psychiatrycznych wymienianych w projekcie. Część z nich wymaga regularnej kontroli dawkowania, monitorowania ryzyka uzależnienia albo bieżącej oceny stanu pacjenta przez lekarza prowadzącego.
Ważne
Projekt utrzymuje też szczególne wymogi dla recept oznaczanych jako Rpw. W takich przypadkach system nadal wymaga szczegółowego określenia ilości substancji, a recepta niespełniająca wymogów formalnych nie będzie mogła zostać zrealizowana.
Recepta od farmaceuty tylko na 120 dni. MZ wprowadza limit terapii
Nowe uprawnienia farmaceutów nie mają charakteru nieograniczonego. Projekt ustawy wskazuje, że recepta kontynuowana może obejmować maksymalnie ilość produktu niezbędną do 120-dniowego okresu stosowania. To oznacza, że pacjent nie dostanie wielomiesięcznego zapasu „na wszelki wypadek”. Ministerstwo Zdrowia próbuje jednocześnie utrzymać ciągłość leczenia, ograniczyć problem nadmiernego wykupywania leków oraz uszczelnić system kontroli recept. W innych fragmentach projektu resort mocno akcentuje właśnie walkę z magazynowaniem leków i wielokrotną realizacją refundowanych terapii.
Receptę od farmaceuty pacjent zrealizuje tylko w tej samej aptece
Projekt przewiduje jeszcze jeden ważny szczegół organizacyjny. Recepta farmaceutyczna ma być realizowana w aptece, w której została wystawiona. To rozwiązanie ma kilka celów jednocześnie:
- ograniczenie ryzyka nadużyć,
- większą kontrolę nad obiegiem recept,
- jasne przypisanie odpowiedzialności do konkretnej apteki.
Dla farmaceutów oznacza to wejście w zupełnie nową rolę. Dotąd apteka była przede wszystkim miejscem realizacji decyzji lekarza. Po zmianach część odpowiedzialności za ciągłość terapii przejdzie właśnie na farmaceutów.
Pacjenci rzadziej pójdą do lekarza tylko po receptę. Kto najbardziej skorzysta?
Największą korzyścią dla pacjentów może być ograniczenie liczby wizyt odbywanych wyłącznie po przedłużenie leczenia. Dotyczy to szczególnie:
- pacjentów przewlekle leczonych,
- osób z zaburzeniami lękowymi,
- chorych psychiatrycznie,
- pacjentów z ADHD,
- osób starszych stale przyjmujących leki nasenne lub uspokajające.
Dziś wielu pacjentów trafia do gabinetu wyłącznie po nową receptę, mimo że terapia od miesięcy wygląda identycznie. Projekt tworzy mechanizm, który część takich wizyt może przenieść do apteki. Pacjent nadal pozostanie jednak w systemie kontroli: lekarz może zablokować kontynuację terapii, farmaceuta musi widzieć leczenie w IKP, a część leków pozostanie poza zakresem nowych uprawnień.
Farmaceuci dostaną nowe uprawnienia. Wzrośnie też odpowiedzialność za leczenie
Projekt daje farmaceutom jedne z największych nowych uprawnień od czasu wdrożenia e-recepty. Jednocześnie rośnie odpowiedzialność za analizę historii leczenia, ocenę możliwości kontynuacji terapii, prawidłowość dokumentacji i bezpieczeństwo wydawanego leku. Farmaceuta będzie musiał podejmować decyzję, którą w razie kontroli trzeba będzie uzasadnić dokumentacją medyczną i zapisami w systemie.
Projekt przewiduje też możliwość odmowy realizacji recepty, jeśli osoba realizująca poweźmie uzasadnione podejrzenie, że produkt może zostać wykorzystany w celu pozamedycznym albo recepta nie jest autentyczna. To szczególnie istotne przy lekach wymagających większej kontroli.
Lekarze mogą stracić część „wizyt receptowych”, ale zachowają kontrolę nad terapią
Zmiana może odciążyć część poradni, szczególnie psychiatrycznych. W wielu przypadkach lekarze przyjmują dziś pacjentów głównie po to, by wystawić kolejną receptę przy niezmienionej terapii. Projekt nie odbiera jednak lekarzom kontroli nad leczeniem. To lekarz rozpoczyna terapię, prowadzi pacjenta i może zablokować możliwość dalszej kontynuacji leczenia przez farmaceutę. Dużo większe znaczenie zyska także jakość dokumentacji w IKP. Od tego, co lekarz wpisze do systemu, będzie zależało, czy farmaceuta będzie mógł wystawić receptę kontynuowaną.
Kiedy recepty od farmaceutów wejdą w życie? Na razie projekt jest na etapie prekonsultacji
Na dziś projekt ustawy o receptach pozostaje na etapie prekonsultacji w Ministerstwie Zdrowia. Nie znamy jeszcze daty wejścia w życie nowych przepisów ani harmonogramu prac parlamentarnych. Resort sygnalizuje jednak, że chodzi o dużą reformę całego systemu recept, dlatego ustawa prawdopodobnie nie trafi szybko do procedowania.
Podstawa prawna
Projekt ustawy o receptach oraz o zmianie niektórych innych ustaw — art. 7, art. 24–28, art. 39 i art. 41 projektu.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu