Ważne zmiany w opiece nad seniorami. Rząd wprowadza standardy, kontrole i nowe obowiązki dla opiekunów [Projekt zmian w ustawie o pomocy społecznej]

Projekt zmian w ustawie o pomocy społecznej został przyjęty przez Radę Ministrów w maju br. Nowelizację przygotowało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które od miesięcy zapowiada uporządkowanie zasad świadczenia usług opiekuńczych w domach osób starszych i niesamodzielnych.

Powstaną szczegółowe standardy usług opiekuńczych w domu seniora

Obecne przepisy określają ogólne zasady przyznawania pomocy. Według autorów projektu, brakuje szczegółowych regulacji dotyczących jakości usług, organizacji pracy opiekunów czy sposobu kontroli wykonywanej pomocy. Ponadto rodziny od lat zwracają uwagę, że poziom usług zależy obecnie głównie od miejsca zamieszkania i możliwości finansowych konkretnej gminy. Nowe przepisy mają ograniczyć te różnice oraz poprawić jakość opieki świadczonej dla osób starszych i niesamodzielnych, niezależnie od miejsca zamieszkania.

Po zmianach standard ma zostać doprecyzowany w specjalnym rozporządzeniu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Dokument będzie określał m.in.: sposób świadczenia usług opiekuńczych, zasady monitorowania jakości pomocy, wymagania wobec osób wykonujących usługi oraz sposób oceny realizacji wsparcia w domu podopiecznego.

Gminy będą musiały kontrolować jakość usług opiekuńczych

Ponadto według nowych przepisów, gminy będą musiały na bieżąco sprawdzać, jak wygląda jakość usług opiekuńczych. Formalnie samorządy obecnie nadzorują realizację zadań z zakresu pomocy społecznej, ale nowe przepisy mają uporządkować te obowiązki i nadać im systemowy charakter.

W praktyce chodzi o regularne przyglądanie się temu, czy pomoc jest udzielana zgodnie z decyzją administracyjną, czy opieka faktycznie spełnia odpowiednie standardy oraz jak reaguje się na zgłoszenia ze strony podopiecznych i ich rodzin. Ważnym elementem będzie też ocena sytuacji osoby korzystającej ze wsparcia i sprawdzanie, czy zakres pomocy nadal odpowiada jej potrzebom.

Podstawowym narzędziem pozostanie rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzany co sześć miesięcy.

Jakie wymagania będą musieli spełnić opiekunowie świadczący usługi w domu

Projekt ustawy przewiduje również nowe wymagania wobec osób wykonujących usługi opiekuńcze. Jednym z wymogów ma być ukończenie szkolenia z zakresu pierwszej pomocy (takie rozwiązanie częściowo funkcjonuje obecnie przy tzw. usługach sąsiedzkich).

Po zmianach - osobą wykonującą usługi opiekuńcze może być osoba, która:

- jest pełnoletnia,

- nie jest członkiem rodziny osoby, na rzecz której są świadczone usługi, opiekuńcze,

- nie jest oddzielnie zamieszkującym małżonkiem, wstępnym ani zstępnym osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze,

- złożyła podmiotowi świadczącemu usługi opiekuńcze oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia takich usług,

- ukończyła szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

Resort rodziny argumentuje, że opiekunowie bardzo często pracują z osobami schorowanymi, przewlekle chorymi lub mającymi problemy z samodzielnym funkcjonowaniem, a w razie zagrożenia zdrowia szybka reakcja może mieć kluczowe znaczenie.

Przewidziano jednak okres przejściowy. Osoby, które już dziś świadczą usługi opiekuńcze, będą miały trzy miesiące od wejścia ustawy w życie na ukończenie wymaganego szkolenia.

Opiekun będzie musiał złożyć oświadczenie o zdolności do pracy

Nowelizacja wprowadza również obowiązek składania oświadczenia o zdolności psychofizycznej do wykonywania usług opiekuńczych. Takie oświadczenie będzie przekazywane pracodawcy albo podmiotowi organizującemu usługi na rzecz gminy. Według autorów projektu ma to zwiększyć bezpieczeństwo zarówno osób korzystających z pomocy, jak i samych opiekunów.

Ile gmin i pracowników obejmą nowe przepisy

Przyjęcie nowych standardów stanowi jeden z elementów tzw. kamienia milowego reformy dotyczącej opieki długoterminowej. Z danych administracyjnych wynika, że nowe regulacje obejmą 2479 gmin, 2497 ośrodków pomocy społecznej i centrów usług społecznych oraz niemal 6 tys. pracowników wykonujących usługi opiekuńcze.