Goździk: kultowy kwiat PRL powraca

„Rąsia, buzia, klapa, goździk”

Za Gierka zaczęły się pozornie lepsze czasy Polaków. I władza potrzebowała dopieścić naród, zaś tym łagodnym obliczem aparatu okazał się goździk. Goździk dla kobiet, goździk od dzieci dla partyjnych dygnitarzy... Goździk był obecny na każdym święcie państwowym, w każdym wieńcu. – Stał się elementem cementującym więzi między partią a społeczeństwem – mówi historyk prof. Andrzej Paczkowski. Ale też i bronią.

Milicja przy uroczystych obchodach miała w jednej ręce pałkę, a w drugiej goździk. – W zależności od sytuacji używała jednej lub drugiej broni – mówi Andrzej Sadowski, ekonomista z Centrum im. Adama Smitha.

Nie mogło go też zabraknąć przy odznaczaniu medalami. Stąd słynne: „Rąsia, buzia, klapa, goździk” (najpierw uścisk dłoni, potem serdeczny pocałunek, wpięcie w klapę medalu, no i wręczenie kwiatka). Ale sukces odarł goździk z seksapilu. – Na randkę z dziewczyną nie wypadało przyjść z goździkiem, bo to był atrybut władzy. I nie miał w sobie ani krztyny romantyzmu – opowiada Roch Sulima, antropolog.

Dobrze pamięta ten problem Stanisław Kaźmierczak. Kiedy chciał się oświadczyć, szukał na gwałt róż. Choć dla szarego człowieka to było marzenie ściętej głowy, ale udało mu się. Wtedy jeszcze pracował w PAN i zajmował się ochroną środowiska, więc przez znajomości udało się załatwić upragniony kwiat. – Dlaczego nie goździk? Nie wypadało. Szedłem w końcu wyznać miłość – tłumaczy. Sam kilka miesięcy później otworzył kwiaciarnię, a 100 proc. jego asortymentu stanowiły goździki.

W połowie lat 80. goździka zaczęła wypierać gerbera. Ostatecznie niemal zniknął z kwiaciarni po 1989 roku. Niektórzy mówili, że Bogu ducha winny kwiat został odrzucony przez społeczeństwo jako symbol komunistów. Prawda była jednak mniej romantyczna. – Załamał się handel z ZSRR, nie było dla kogo produkować. A poza tym kwiaty szły na masówkę, na wieńce. Kiedy więc weszły na poważnie do detalu, okazało się, że nie wytrzymują konkurencji z tymi sprowadzanymi z Zachodu – opowiada kwiaciarz Krzysztof Krełowski. Posypały się afery, jak na przykład ta ze szpilkami. Ponieważ kwiaty okazały się zbyt kruche do indywidualnej sprzedaży (bo na hurt często szły same główki), hurtownicy zaczęli wpinać w łodygę szpilkę, żeby ukryć złamania. Przekręty szybko wyszły na jaw. Zniechęcili się i kupcy, i klienci.

Teraz goździk powoli odradza się na polskim rynku, ale nadal daleko mu do dawnej świetności. Według prof. Jabłońskiej obecnie na rynku, na którym króluje róża, kwiat ten zajmuje 8 proc. A zdaniem prof. Leszka Orlińskiego z Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa produkcja rodzima wynosi mniej niż miliard sztuk rocznie.

Jednak polski rynek, jak mówią eksperci, zdominował eksport z Afryki (Etiopii), Ameryki Południowej (Kolumbii) i przede wszystkim Holandii czy Włoch. – Bardziej opłaca się zamówić przesyłkę z Ameryki , niż ryzykować produkcję, którą by trzeba było wyrzucić – mówi Śliwerski.

Gajewscy, ci, którzy się dorobili mercedesa na goździkach, dziś produkują parkiety. – Na kwiatach nie da się już zarabiać. Mało kto je kupuje – mówi Irena Gajewska.

– Czasem cały tydzień nikt nie zapyta o goździka – mówi Kazimierczak, ten, który zrezygnował pracy w PAN, aby otworzyć kwiaciarnię. Żałuje? – Po latach pracy tylko z goździkiem nie mogłem na niego patrzeć. Ale czasem tęsknię do niego – mówi właściciel kwiaciarni Agawa w Gliwicach.