Czy wycieczka szkolna to czas pracy, czy nadgodziny dla nauczyciela?

Wycieczka szkolna jako czas pracy nauczyciela – jak go liczyć?

Wycieczka szkolna, podczas której nauczyciel pełni rolę opiekuna, jest jedną z form realizacji powierzonych mu zadań w ramach obowiązującego go czasu pracy. Jeśli bowiem wycieczka została zorganizowana zgodnie z zasadami określonymi w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 roku, to pomaga ona spełnić zadania dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze szkoły.

Karta Nauczyciela wskazuje zaś, że czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekroczyć 40 godzin tygodniowo. Nigdzie nie zawiera ona jednak szczególnych postanowień dotyczących czasu pracy w przypadku realizacji zajęć poza terenem szkoły. O ile pewne jest, że nauczyciel jest wtedy w pracy, to jednak sposób rozliczania godzin, podczas których przebywa z uczniami poza szkołą, a nie realizuje swoje obowiązki na terenie placówki, budzi wiele pytań i trudności.

Rozliczenie czasu pracy nauczyciela – zasady

Rozliczanie czasu pracy nauczyciela w świetle Karty Nauczyciela opiera się na trzech zasadniczych pojęciach. Pierwsze z nich to tzw. pensum, czyli minimalna tygodniowo liczba godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, które nauczyciel prowadzi z uczniami. Pensum zostało szczegółowo określone w Karcie Nauczyciela, trzeba jednak pamiętać, że nie jest ono równe 40. godzinnemu tygodniowi pracy. Czasem pracy nauczyciela jest bowiem także przygotowanie do lekcji, sprawdzanie prac uczniów, czy spotkania z rodzicami.

Drugie pojęcie odnoszące się do rozliczania czasu pracy nauczyciela to godziny ponadwymiarowe, czyli zaplanowane i przydzielone przez dyrektora szkoły dodatkowe godziny zajęć dydaktycznych. Godziny nadliczbowe to z kolei godziny pracy ponad 40. godzinny tygodniowy czas pracy.

Gdzie w tych pojęciach mieści się czas spędzony na wycieczce szkolnej? Jako czas poświęcony na realizację zadań statutowych szkoły i przypisanych nauczycielowi w Karcie Nauczyciela zadań dydaktycznych, wychowawczych oraz opiekuńczych trzeba go traktować jako czas pracy, który nie powinien przekroczyć 40 godzin tygodniowo. Co, gdy zostanie on przekroczony? Zdaniem Sądu Najwyższego, przedstawionym w uchwale z dnia 26 lutego 2025 roku (sygn. akt III PZP 3/24), praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu kodeksu pracy i tak też powinna być rozliczana.

Wycieczka w dzień wolny i opieka nad uczniami w nocy

Udział nauczycieli w wycieczkach szkolnych budzi wątpliwości jeszcze z kilku innych powodów. Chodzi o wykonywanie pracy w dni wolne, bo wycieczka może zostać ustalona np. na sobotę oraz o pracę w porze nocnej. Karta Nauczyciela nie reguluje w sposób szczegółowy zasad pracy nauczyciela w dni ustawowo wolne od pracy, czyli w sobotę lub niedzielę. Należy zatem stosować odpowiednio przepisy kodeksu pracy, które zakładają, że pracownikowi przysługuje za każdy taki dzień inny dzień wolny udzielony do końca okresu rozliczeniowego. Okres taki nie został jednak oznaczony dla nauczycieli ustawowo, ale określony powinien zostać w wewnętrznych dokumentach szkoły (regulaminie).

A co z opieką nad uczniami w porze nocnej, czyli ustawowo pomiędzy 21 a 7 rano? Co do zasady nauczyciel powinien za każdą godzinę takiej pracy otrzymać dodatek w postaci 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Pojawia się jednak dodatkowe pytanie o to, ile godzin w porze nocnej nauczyciel sprawuje opiekę i tym samym wykonuje pracę, a ile sam odpoczywa, śpiąc.

Zobacz również

Obowiązki szkoły i wychowawcy w związku z orzeczeniami w poradniach psychologiczno-pedagogicznych

Zapisz na później

Udział nauczyciela w wycieczkach szkolnych a MEN

Udział nauczyciela w wycieczkach szkolnych, a przede wszystkim sposób jego rozliczania, rodzi w praktyce wiele wątpliwości i problemów. Brak jasnych uregulowań w Karcie Nauczyciela, konieczność odwoływania się do kodeksu pracy, sięganie do wewnętrznych regulacji szkolnych – wszystko to powoduje, że odpowiedzialni za rozliczenie czasu pracy dyrektorzy oczekują od Ministerstwa Edukacji Narodowej jasnych wytycznych i ustawowych rozwiązań.

Ministerstwo przygotowało więc propozycję wprowadzenia rekompensaty za dodatkowe godziny wypracowane przez nauczycieli podczas wycieczek szkolnych. Wstępne pomysły zostały przedstawione jeszcze w marcu 2026 roku podczas posiedzenia grupy roboczej ds. wynagrodzeń nauczycieli. Najważniejszym założeniem tego projektu jest otrzymywanie przez nauczycieli ryczałtu jako rekompensaty z tytułu udziału w wycieczkach szkolnych. Przy czym inna kwota miałaby obowiązywać w przypadku wycieczek jednodniowych, inne zaś w razie wycieczek dwu-, trzy-, czterodniowych lub dłuższych.

Ministerstwo Edukacji Narodowej od marca nie przedstawiło jednak konkretnego projektu ustawy, rozporządzenia lub nowelizacji Karty Nauczyciela. Co więcej, w sprawie stanu prac nad uregulowaniem godzin nadliczbowych nauczycieli oraz zasad ich wynagradzania przy pracy podczas wycieczek, wyjść i wydarzeń szkolnych składane były interpelacje poselskie. Ostatnia z nich o numerze 19118 z dnia 7 sierpnia 2026 roku nadal pozostaje bez odpowiedzi.

Problem rozliczania udziału nauczycieli w wycieczkach szkolnych wydaje się być nadal nierozwiązany.