Osoby, które nie są zdolne do samodzielnego zaspokajania swoich podstawowych potrzeb, takich jak przygotowanie posiłków, zrobienie zakupów, zadbanie o swoją higienę, czy wizyty u lekarza, wymagają opieki i pomocy. Uzyskanie orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji z ZUS otwiera drzwi do wielu świadczeń, które mogą znacznie ułatwić codzienne funkcjonowanie. Sprawdź, jak je uzyskać.
Co to jest orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji?
Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji to dokument, który wydawany jest przez ZUS i potwierdza, że dana osoba wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu swoich podstawowych potrzeb życiowych, a wszystko to z powodu naruszenia sprawności organizmu. Orzeczenie takie jest podstawą do ubiegania się o kilka rodzajów świadczeń finansowanych ze środków publicznych, które stanowią konkretne wsparcie finansowe dla osób borykających się z trudnościami.
Warto zaznaczyć, że wspomniana pomoc i opieka nie oznacza okazjonalnego wsparcia przy skomplikowanych lub wymagających dużego nakładu sił fizycznych czynnościach. Konieczność pomocy i opieki, zgodnie z prognozami opartymi na stanie zdrowia i potwierdzającej go dokumentacji medycznej, powinna trwać co najmniej rok lub w wyjątkowych wypadkach – kilka miesięcy.
Co oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji?
Niezdolność do samodzielnej egzystencji, czyli zdefiniowana w art. 13 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych potrzeba stałej i długotrwałej opieki w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych to bardzo szerokie pojęcie. Ustawodawca nie precyzuje w przepisach, jak dokładnie je rozumieć, o jakie potrzeby chodzi i na czym ma polegać pomoc i opieka innej osoby. Należy zatem sięgnąć do orzecznictwa i doktryny.
Na ich podstawie można wskazać, że niezdolna do samodzielnej egzystencji jest osoba, która jest na tyle bezradna, że nie jest w stanie samodzielnie przygotować lub zjeść przygotowanego posiłku, ubrać się lub utrzymać higienę osobistą, ale także taka, której wprawdzie sprawność pozwala na samodzielne wykonanie tych czynności, ale która ze względu na duże trudności w poruszaniu się lub z uwagi na inne upośledzenie sprawności nie radzi sobie z nimi. Dodatkowo osoba taka może mieć problem z załatwieniem spraw, wymagających opuszczenia domu, poruszania się komunikacją miejską, zrobieniem zakupów lub wizytą u lekarza.
W orzecznictwie podkreśla się również, że niezdolność do samodzielnej egzystencji może wynikać ze schorzeń, które związane są z psychiką, a nie tylko stanem fizycznym.
Kto i jak wydaje orzeczenie?
Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydaje:
• lekarz orzecznik, który orzeka o niezdolności do pracy i jej stopniu;
• osoby wykonujące samodzielnie zawody medyczne, czyli osoby posiadające prawo wykonywania zawodu pielęgniarki, pielęgniarza albo zawodu fizjoterapeuty lub tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa albo fizjoterapii, lub wykonujące zawód pielęgniarki albo pielęgniarza na podstawie warunkowego prawa wykonywania zawodu bądź wykonywania zawodu przyznanego na określony zakres czynności zawodowych, przez okres co najmniej pięciu lat.
Od orzeczeń lekarza orzecznika lub specjalisty pielęgniarstwa można wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej. Ma ona na to 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. Co istotne, zarzut wadliwości w tym samym terminie może wnieść także prezes ZUS, o czym zawiadamia osobę zainteresowaną.
Lekarz orzecznik i specjalista pielęgniarstwa dokonują oceny stanu zdrowia osoby na podstawie dołączonej dokumentacji medycznej. Możliwe jest również przeprowadzenie badania, jeśli okaże się, że dokumentacja nie jest dla nich wystarczająca. W razie potrzeby mogą oni także skorzystać z dodatkowych opinii lekarza konsultanta lub psychologa, a nawet skierować osobę na obserwację szpitalną.
Jak otrzymać orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji?
Wydanie orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji wymaga zainicjowania postępowania. Co jednak ważne, nie ma specjalnego wniosku, który można złożyć do ZUS. W praktyce, składając wniosek o świadczenie przysługujące w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, ZUS orzeka o takim stanie, uruchamiając stosowną procedurę.
To dlatego do np. wniosku o świadczenie uzupełniające tzw. 500 plus dla seniora lub dodatek pielęgnacyjny dla osoby przed ukończeniem 75. roku życia dołącza się zaświadczenie o stanie zdrowia i stosowną dokumentację medyczną (wyniki badań, wypisy ze szpitali, opinie lekarskie).
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 rok o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. 1998 nr 162 poz. 1118.
Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. 1998 nr 137 poz. 887.
zus.pl
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu